સાંજ પડતા જ શહેરના બજારોમાં મોમોઝના સ્ટોલ અને દુકાનો ગ્રાહકોથી ભરાઈ જાય છે. બાળકોથી લઈને યુવાનો સુધીના તમામ ઉંમરના લોકો આ ફાસ્ટ ફૂડનો આનંદ માણવા માટે ત્યાં ઉમટી પડે છે. જોકે, જ્યારે જ આ મોમોઝ અસ્વચ્છ જગ્યાએ તૈયાર કરવામાં આવે છે અને તેની સાથે આવતી લાલ ચટણી સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી બની જાય, ત્યારે મામલો ગંભીર બની જાય છે.

કાનપુરમાં પણ આવી જ સ્થિતિ સામે આવી છે. ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FSDA) વિભાગે શહેરમાં મોમોઝ બનાવવા અને વેચાણ કરતી ઘણી દુકાનો સામે ખાસ ઝુંબેશ શરૂ કરી હતી. તપાસમાં ત્રણ સ્થળોએ ભારે ગંદકી જોવા મળી હતી. ઘણી જગ્યાએ, મોમોઝ સાથે પીરસવામાં આવતી ચટણી અસ્વચ્છ જગ્યાએ રાખેલી જોવા મળી આવી હતી. કાર્યવાહી દરમિયાન, આશરે 115 કિલોગ્રામ ચટણીનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો, અને મોમોઝ અને ચટણી બંનેના નમૂના પ્રયોગશાળા પરીક્ષણ માટે મોકલવામાં આવ્યા છે.

આ ઝુંબેશ જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ જીતેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહના નિર્દેશ હેઠળ હાથ ધરવામાં આવી હતી. FSDA ટીમે રાવતપુર, સાકેત નગર અને મસવાનપુર વિસ્તારોમાં મોમો તૈયાર કરતા અને વેચતા એકમોનું ઓચિંતું નિરીક્ષણ કર્યું. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ ઝુંબેશનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો હતો કે શહેરમાં વેચાતા ખાદ્ય ઉત્પાદનો નિર્ધારિત ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતાના ધોરણોને પૂર્ણ કરે. ટીમ સૌપ્રથમ કેશવ નગરમાં આવેલા 'આકાશ મોમોઝ' પહોંચી હતી. ત્યારબાદ, તેઓએ રાવતપુરમાં 'શ્રી બાલાજી મોમોઝ' અને સાકેત નગરમાં એક અન્ય મોમોઝની દુકાનનું નિરીક્ષણ કર્યું. નિરીક્ષણમાં ત્રણેય સ્થળોએ સ્વચ્છતાના ધોરણોનું પાલન કરવામાં આવતું નહોતું; ઘણી જગ્યાએ ખાદ્ય સામગ્રી અસ્વચ્છ માહોલમાં રાખવામાં આવી હતી. અધિકારીઓએ આને ગ્રાહક સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર ખતરો ગણાવ્યો.

સૌથી મોટી અનિયમિતતા રાવતપુરમાં સ્થિત 'શ્રી બાલાજી મોમોઝ'માં જોવા મળી. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે ખાદ્ય વ્યવસાયો માટે જરૂરી નોંધણી વિના દુકાન કાર્યરત હતી. અધિકારીઓએ પરિસરમાં ગંદકી, અસ્વચ્છ વાતાવરણ અને સામગ્રીના અયોગ્ય સંગ્રહ અંગે ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી. વિભાગે તાત્કાલિક કામગીરી બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો. સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી કે જરૂરી ખાદ્ય નોંધણી મેળવવામાં ન આવે અને બધી ખામીઓ દૂર ન થાય ત્યાં સુધી કામગીરી ફરી શરૂ નહીં કરી શકાય.

નિરીક્ષણ દરમિયાન મોમોઝ સાથે પીરસવામાં આવતી ચટણી ચિંતાનો સૌથી મોટો વિષય હતી. ખાદ્ય સુરક્ષા અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, અનેક સ્થળોએ ચટણી અસ્વચ્છ જગ્યાએ રાખવામાં આવી હતી. ટીમે તેની ગુણવત્તા અંગે શંકા વ્યક્ત કરતા પરીક્ષણ માટે નમૂનાઓ મેળવ્યા. માત્ર 'શ્રી બાલાજી મોમોઝ' યુનિટમાં જ આશરે 45 કિલો ચટણીનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો. સમગ્ર અભિયાન દરમિયાન વિવિધ સ્થળોએ કુલ 115 કિલો શંકાસ્પદ ચટણીનો નાશ કરવામાં આવ્યો હતો.

કાર્યવાહી દરમિયાન, ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગે મોમોઝ અને ચટણીના અનેક નમૂનાઓ એકત્રિત કર્યા હતા. જેને પ્રયોગશાળામાં મોકલવામાં આવશે, જ્યાં એ તપાસ કરવામાં આવશે કે તેમાં કોઇ પ્રકારના પ્રતિબંધિત રંગો, ખરાબ સામગ્રી અથવા ખાદ્ય સુરક્ષા ધોરણોનું ઉલ્લંઘન તો નથી ને. જો પરીક્ષણ અહેવાલોમાં ખાદ્ય પદાર્થો નિર્ધારિત ધોરણોને પૂર્ણ કરતા નથી, તો સંબંધિત વિક્રેતાઓ સામે ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણો અધિનિયમ, 2006 હેઠળ કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગની ટીમે મસવાનપુર વિસ્તારમાં રસ્તાની બાજુમાં લાગતી મોમોઝની લારીઓની પણ તપાસ કરી હતી. અહીં પણ રંગીન ફિંગર ચિપ્સ અને ચટણી પણ સ્વચ્છતા ધોરણોને અનુરૂપ ન મળી. અધિકારીઓએ આ વસ્તુઓનો સ્થળ પર જ નાશ કર્યો હતો અને વિક્રેતાઓને સ્વચ્છતા જાળવવા અને ખાદ્ય સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કરવાની સૂચના આપી હતી.

જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ જીતેન્દ્ર પ્રતાપ સિંહે જણાવ્યું હતું કે લોકોના આરોગ્ય સાથે કોઈપણ ખેલવાડ સહન કરવામાં આવશે નહીં. ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા સુનિશ્ચિત કરવી એ વહીવટીતંત્રની પ્રાથમિકતા છે. ઝુંબેશ દરમિયાન એકત્રિત કરાયેલા તમામ નમૂનાઓનું પ્રયોગશાળામાં પરીક્ષણ કરવામાં આવશે. જો નમૂનાઓમાં કોઈ અનિયમિતતા જોવા મળશે, તો સંબંધિત વિક્રેતા સામે ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 હેઠળ કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.

ખાદ્ય નિષ્ણાતોના મતે, ખુલ્લા વિસ્તારોમાં તૈયાર કરાયેલી અથવા વરસાદની ઋતુ દરમિયાન લાંબા સમય સુધી સંગ્રહિત ખાદ્ય વસ્તુઓમાં બેક્ટેરિયા ઝડપથી વિકસી શકે છે. એવામાં ચટણી, મેયોનીઝ અને અન્ય જલદી ખરાબ થતી વસ્તુઓને સલામત તાપમાને સંગ્રહ કરવો ખૂબ જ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. જો તેમને અસ્વચ્છ સ્થિતિમાં તૈયાર અથવા સંગ્રહ કરવામાં આવે તો ફૂડ પોઈઝનિંગ અને પેટ સંબંધિત સંક્રમણનું જોખમ વધી શકે છે.

ફૂડ સેફ્ટી વિભાગે સંકેત આપ્યો છે કે શહેરમાં આવી ખાસ ઝુંબેશ આગામી સમયમાં પણ ચાલુ રહેશે. વિભાગનું કહેવું છે કે, જે વેપારીઓએ ખાદ્ય સુરક્ષા નિયમોનું પાલન કર્યું નથી, તેમની સામે નિયમો અનુસાર કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. વહીવટીતંત્રએ જનતાને અપીલ કરી છે કે તેઓ ફક્ત સ્વચ્છ અને નોંધાયેલી દુકાનોમાંથી જ ખાદ્ય પદાર્થો ખરીદે. જો ક્યાંક ગંદકી અથવા શંકાસ્પદ ખાદ્ય સામગ્રી જોવા મળે તો સંબંધિત વિભાગને તેની જાણ કરો.

દર વર્ષે, વરસાદની ઋતુ શરૂ થતાંની સાથે જ, મચ્છરોની વસ્તી વધી જાય છે. આ સમય દરમિયાન દેશભરમાં ડેન્ગ્યુના કેસ પણ ઝડપથી વધે છે. વિશ્વભરમાં ડેન્ગ્યુના કુલ કેસોમાં ભારતનો હિસ્સો એક તૃતીયાંશ છે. 2025માં, 113,000થી વધુ ડેન્ગ્યુના કેસ નોંધાયા હતા. ડ્રગ્સ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઈન્ડિયા (DCGI)એ ભારતની પહેલી ડેન્ગ્યુ રસી, 'Qdenga'ને મંજૂરી આપી છે.

ડેન્ગ્યુ દર વર્ષે હજારો લોકોને અસર કરે છે, અને કેટલાક તો તેનાથી જીવ પણ ગુમાવે છે. આવી સ્થિતિમાં, 'Qdenga'ની રસી લોકોને ડેન્ગ્યુથી બચાવી શકે છે. ડેન્ગ્યુની 'Qdenga' રસી જાપાનની ટાકેડા ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. આ રસીથી ડેન્ગ્યુના દર્દીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થશે.

જાપાનની ટાકેડા ફાર્માસ્યુટિકલ કંપની દ્વારા ઉત્પાદિત રસીનો ઉપયોગ ડેન્ગ્યુના કેસ ઘટાડી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO)એ પણ ડેન્ગ્યુની આ 'Qdenga' રસીને મંજૂરી આપી છે. આ રસીનો ઉપયોગ 43 દેશોમાં થઈ રહ્યો છે. આ રસી 2022માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. આજ સુધીમાં, વૈશ્વિક સ્તરે આશરે 32 મિલિયન લોકોને ડેન્ગ્યુની રસી આપવામાં આવી છે.

ડેન્ગ્યુની રસી લીધા પછી, શરીર વાયરસને ઓળખે છે અને તેની સામે એન્ટિબોડીઝ ઉત્પન્ન કરે છે. આ તરત જ ડેન્ગ્યુ વાયરસને મારી નાખે છે. આ રસી ચેપનું જોખમ અને તેના ગંભીર પરિણામોને ઘણી સારી રીતે ઘટાડે છે. રસી લીધા પછી હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાની સંભાવના નહિવત થઇ જાય છે. આ ઉપરાંત રસીની અસર વ્યક્તિની ઉંમર પર પણ આધાર રાખે છે.

ડેન્ગ્યુ એક જીવલેણ રોગ છે. સમયસર સારવાર ન મળતા હેમોરહેજિક તાવ અને ડેન્ગ્યુ શોક સિન્ડ્રોમ તરફ દોરી શકે છે. પ્લેટલેટ્સમાં અચાનક ઘટાડો થવાથી આંતરિક રક્તસ્રાવ થઈ શકે છે. તેની સાથે સાથે સફેદ પ્રવાહી પણ લિકેજ થઈ શકે છે. સારવાર ન મળવાને કારણે મલ્ટી ઓર્ગન ફેલ્યોરનું જોખમ પણ વધી શકે છે.

નોંધ: આ સમાચાર ફક્ત તમને માહિતીના હેતુ માટે આપવામાં આવ્યા છે. અમે તેને લખવામાં સામાન્ય માહિતીનો ઉપયોગ કર્યો છે. KHABARCHHE.COM આની પુષ્ટિ કરતું નથી.

તાજેતરના વર્ષોમાં, ઇન્ટરનેટ એવી સામગ્રીથી ભરાઇ ગયું છે જેમાં ફક્ત લોકો જ નહીં, પણ વિવિધ પ્રકારના ઉત્પાદનો પણ જોવા મળે છે. જ્યારે ઘણા નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે, આંખ બંધ કરીને કોઈપણ ઉત્પાદન પર વિશ્વાસ વા તેનો ઉપયોગ ન કરો. તો બીજી તરફ કમાણી માટે ત્યારે પણ આકર્ષક સોદા રોજ ઓફર આપવામાં આવે છે. આ વચ્ચે, એક ડૉક્ટર છે જેણે લગભગ એક મહિનામાં ₹25 લાખની ઓફર ઠુકરાવી દીધી.

ડૉ. વિશાલ ગેબલે લગભગ ત્રણ અઠવાડિયા પહેલા સોશિયલ મીડિયા પર પોતાનો અનુભવ શેર કર્યો હતો. આજે, મેં ₹5 લાખના કોલેબને ઠુકરાવી દીધો. મારે ફક્ત એક જ પોસ્ટ કરવાની હતી, છતા મેં ઓફરને નકારી કાઢી. આટલી મોટી રકમનો ઇનકાર કરવો ખૂબ દર્દનાક હોય છે. મેં આ મહિને જ લગભગ ₹25 લાખની ઓફરને નકારી કાઢી છે. મેં આવું એટલે કર્યું કારણ કે મને પૈસાની જરૂર નહોતી, અથવા આવો નિર્ણય લેવો મારા માટે સરળ હતો.

હું એક મધ્યમ વર્ગીય પરિવારમાંથી આવું છું, અને મારી સામે આટલા બધા પૈસા જોવા વાસ્તવમાં ખૂબ લાલચ આપે છે. વર્ષોથી હું વિચારતો હતો કે પૈસા એ મારું અંતિમ લક્ષ્ય છે. જ્યારે હું નાનો હતો, ત્યારે દરેક મધ્યમ વર્ગના બાળકની જેમ, હું સફળતાનું સપનું જોતો હતો. એક મોટું ઘર, BMW કે મર્સિડીઝ, અને નાણાકીય સ્વતંત્રતા. કુલ મળીને, મારા માતા-પિતા જે લેવા સક્ષમ નહોતા, એ તે બધું ખરીદવાની ક્ષમતા.

"મારો દિવસ સામાન્ય રીતે આવો દેખાય છે: હોસ્પિટલ, વિદ્યાર્થીઓને ભણાવવું, 2-3 લાઇવ વર્ગો ચલાવવા, સામગ્રી બનાવવી અને મારી એપ્લિકેશનને આગળ વધારવી. મારો દિવસ ઘણીવાર સવારે 6 વાગ્યા પહેલાં શરૂ થાય છે અને મધ્યરાત્રિ પછી સમાપ્ત થાય છે. આને કારણે પણ ક્યારેક-ક્યારેક સરળ પૈસા કમાવવાની તકોને 'હા' કહેવાની લાલચ આપે છે.

'દરરોજ, હું ઇન્ફ્લૂએન્સર્સને એવા ઉત્પાદનોનો પ્રચાર કરતા જોઉં છું જેનો તેઓ પોતે ઉપયોગ પણ કરતા નથી. સેલિબ્રિટીઓ પણ એવી વસ્તુઓનો પ્રચાર કરે છે જેના વિશે તેઓ કંઈ જાણતા નથી. લોકો એક જ પોસ્ટથી મહિનાઓમાં ડૉક્ટર કરતા વધુ કમાણી કરે છે. પરંતુ દરેક કોલેબોરેશન પહેલાં, હું મારી જાતને એક પ્રશ્ન પૂછું છું, શું હું મારા માતા-પિતાને સંપૂર્ણ વિશ્વાસપૂર્વક આ ઉત્પાદનની ભલામણ કરીશ? જો મારો જવાબ ના હોય, તો હું કોલેબોરેશનનો પણ ઇનકાર કરું છું.'

'મને એક વાત સમજાઇ ગઇ છે કે પૈસા મહત્ત્વપૂર્ણ છે. ખૂબ મહત્વપૂર્ણ, પણ. પરંતુ વિશ્વાસ વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ છે. પૈસાથી તમે ધ્યાન આકર્ષિત કરી શકો છે, પરંતુ વિશ્વાસથી તમને વફાદારી મળે છે. પૈસા આવતા-જતા રહેશે; વિશ્વાસ હંમેશાં વધે છે. પરંતુ, એકવાર ગુમાવ્યા પછી, તેને પાછું મેળવવો અતિ મુશ્કેલ છે. સરળ પૈસા ખૂબ મોંઘા સાબિત થાય છે, જ્યારે તેની કિંમત તમને પ્રામાણિકતાથી ચૂકવવી પડે.'

'બની શકે હું ખોટો હોઈ શકું છું. કદાચ મારે પૈસા લેવા જોઈતા હતા; કદાચ હું તેનાથી પણ વધુ કમાઈ શક્યો હોત. પરંતુ વર્ષો પછી જ્યારે કોઈ પૂછે છે કે મેં શું પ્રાપ્ત કર્યું છે, ત્યારે હું નથી ઇચ્છતો કે મારો જવાબ દર્શક હોય. હું ઇચ્છું છું કે મારો જવાબ લોકોનો વિશ્વાસ હોય. એક એવો વિશ્વાસ જે ન તો ખરીદી શકાય કે ન તો પ્રાયોજિત કરી શકાય. એવો વિશ્વાસ જેને સખત મહેનતથી કમાવામાં આવ્યો હોય અને પ્રામાણિક નિર્ણયો દ્વારા કમાયેલો વિશ્વાસ.'

'એક દિવસ, ઇન્સ્ટાગ્રામ, વ્યૂઝ, ફોલોઅર્સ અને પૈસા કોઈ મહત્ત્વ ધરાવતા નથી. જે વસ્તુ મહત્ત્વ ધરાવે છે તે શું હું લોકોને વધુ જાગૃત કરવામાં સફળ રહ્યો. જો જવાબ હા હોય, તો મેં નકારી કાઢેલો દરેક સોદો તેના માટે યોગ્ય રહેશે.'

ભારતમાં કેન્સરની સારવારના ક્ષેત્રમાં એક નવો વિકલ્પ ઉભરી આવ્યો છે. અમેરિકન ફાર્માસ્યૂટિકલ કંપની એલી લિલી એન્ડ કંપનીએ તેની કેન્સર વિરોધી દવા ટેન્સ્ટ્રાઇવ ભારતીય બજારમાં લોન્ચ કરી છે. કંપનીનો દાવો છે કે આ દવા એવા દર્દીઓને ફાયદો પહોંચાડી શકે છે જેમનું કેન્સર RET તરીકે ઓળખાતા ચોક્કસ જનીન ફેરફાર સાથે જોડાયેલું છે. જો કે, આ દવાની કિંમત ખૂબ ઊંચી છે; જેના એક બોક્સમાં 14 દિવસની સારવાર માટે પૂરતી દવા હોય છે.

આ દવાને RET જીન મ્યુટેશન (જનીન પરિવર્તન) અથવા ફ્યુઝન ધરાવતા ફેફસાં અને થાઈરોઈડ કેન્સરના દર્દીઓની સારવાર માટે મંજૂરી આપવામાં આવી છે. સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઈઝેશન (CDSCO) તરફથી ટેનસ્ટ્રાઈવ (Tanstrive) કંપનીને વેચાણ માટેની મંજૂરી આપવામાં આવી છે.

કેન્સર હાલમાં વિશ્વની સૌથી ગંભીર બીમારીઓમાંની એક છે, અને ભારતમાં પણ કેસ સતત વધી રહ્યા છે. એવામાં, દર્દીઓ અને ડૉક્ટરો બંને માટે નવી દવાનો બજારમાં પ્રવેશ મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે, ટેન્સ્ટ્રાઇવ પરંપરાગત કીમોથેરાપીથીની જેમ જ બધા કેન્સર કોષોને અસર કરવાને બદલે સીધા જનીન ફેરફારને લક્ષ્ય બનાવે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, બધા કેન્સર એકસરખા હોતા નથી. કેટલાક દર્દીઓ ચોક્કસ જનીન ફેરફાર (મ્યૂટેશન) દર્શાવે છે જે કેન્સર કોષોના વિકાસને વેગ આપે છે; RET જનીનમાં થનારા ફેરફાર એવા જજ ફેરફાર છે. ટેન્સ્ટ્રાઇવ આ જ ફેરફાર પર કાર્ય કરે છે.

આ દવા એવા કેન્સરના દર્દીઓ માટે બનાવવામાં આવી છે, જેમના RET જનીનમાં ફેરફાર (મ્યૂટેશન) છે. આ જનીન ફેરફાર કેન્સર કોષોને ઝડપથી વધવાના સંકેત આપે છે. ટેન્સ્ટ્રાઇવ આ ખોટા સંકેતોને અવરોધિત કરવાનું કાર્ય કરે છે, જેનાથી ગાંઠની વૃદ્ધિ ધીમી કરવામાં મદદ મળે છે. તે સીધી રોગને તેના મૂળને અસર કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. દર્દીઓએ દિવસમાં બે વાર દવા લેવાની જરૂર હોય છે. એલી લિલી ઇન્ડિયાના પ્રમુખ વિન્સલો ટકરના જણાવ્યા મુજબ, કેન્સરની સારવારમાં જનીન-આધારિત અને સચોટ ઉપચારનો યુગ વિસ્તરી રહ્યો છે. આ સંદર્ભમાં ટેન્સ્ટ્રાઇવ જેવી દવાઓ ભારતીય દર્દીઓને આધુનિક, લક્ષિત ઉપચાર માટે એક નવો વિકલ્પ પ્રદાન કરી શકે છે.

ઓફિસ કલ્ચર અંગેની એક પોસ્ટ હાલમાં સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહી છે. તેમાં લંચ બ્રેક અંગેના નિયમની બનાવવામાં આવ્યો છે. પોસ્ટ મુજબ, જો કોઈ કર્મચારી ફાળવેલ 30 મિનિટના લંચ બ્રેક કરતા એક મિનિટ પણ વધુ સમય લે છે, તો તેણે વધારાનો કલાક કામ કરવું પડશે. આ પોસ્ટ વાયરલ થતા જ તે એક ચર્ચાનો વિષય બની છે. લોકો કહી રહ્યા છે કે ઓફિસમાં કામ કરવું ટોક્સિક થતું જઇ રહ્યું છે તેના પર ટિપ્પણી કરી છે. ઘણા લોકોએ આ પોસ્ટ જોયા પછી ગુસ્સો વ્યક્ત કર્યો છે.

નોટિસમાં શું લખવામાં આવ્યું છે?

વાયરલ નોટિસમાં કર્મચારીઓને કડક ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે લંચ બ્રેકના સમયનું સંપૂર્ણપણે પાલન કરવું જોઇએ. તેમાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ કર્મચારી 30 મિનિટને બદલે 31 મિનિટનો લંચ બ્રેક લે છે, તો તેણે સાંજે 6 વાગ્યા બાદ 7 વાગ્યા સુધી એટલે કે વધારાનો કલાક કામ કરવું પડશે. હદ તો ત્યારે થઇ ગઇ, જ્યારે નોટિસના અંતે ઝડપીથી ખાઓ જેવો મેસેજ લખેલો હતો.

નોટિસ વાયરલ થતા જ, લોકોએ નિયમ પર સવાલ ઉઠાવવાનું શરૂ કર્યું. ઘણા વપરાશકર્તાઓએ દલીલ કરી હતી કે લંચમાંથી પાછા ફરવામાં એક મિનિટ મોડા પડવાના બદલામાં વધારાના કલાક કામની માંગણી કરવી સંપૂર્ણપણે અન્યાયી છે. તો અન્ય એક યુઝરે લખ્યું કે જો કોઈ કંપની આવો નિયમ લાગુ કરી શકે છે, તો કર્મચારીઓએ પણ સત્તાવાર ઓફિસ સમય પછી કામ કરેલા દરેક મિનિટ માટે એક કલાકનો પગાર માંગવો જોઈએ.

વિવાદ વચ્ચે, ઘણા લોકોએ નોટિસની સત્યતા પર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે, આવું એટલે કારણ કે તેમાં કોઈ ચોક્કસ કંપનીનું નામ લખવામાં આવ્યું નથી.  જો કે, નોટિસ અસલી હોય કે નકલી, તેણે ઓફિસના નિયમો પર મોટી બહેસ છેડી દીધી છે.

જો તમે પણ બજારમાં મળતા પેકેજ્ડ ખાદ્યપદાર્થો પર લખેલા 'નો એડેડ શુગર', '100% નેચરલ'  કે 'હાર્ટ પ્રો'  જેવા લોભામણા દાવાઓ પર આંધળો ભરોસો કરો છો, તો સાવધ થઈ જવાની જરૂર છે. દેશની સર્વોચ્ચ ખાદ્ય સુરક્ષા નિયમનકારી સંસ્થા, ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક પ્રાધિકરણ (FSSAI) એ બજારમાં સક્રિય ડઝનથી વધુ જાણીતી ફૂડ બ્રાન્ડ્સના દાવાઓને ભ્રામક અને વૈજ્ઞાનિક કસોટી પર ફેઈલ જાહેર કરીને તેમને 'કારણ દર્શાવો' નોટિસ ફટકારી છે.

FSSAI નો સ્પષ્ટ આરોપ છે કે કંપનીઓ પોતાના ઉત્પાદનોનું વેચાણ વધારવા માટે પેકેટ પર એવા દાવા કરી રહી છે, જેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર નથી અને તે ઉત્પાદનની અંદર રહેલી વાસ્તવિક સામગ્રી સાથે બિલકુલ મેળ ખાતા નથી.

FSSAI ની તપાસના દાયરામાં પ્લક (Pluck), બેલા (Bella), માસ્ટરચાઉ (MasterChow), સફોલા (Saffola), ફેરેરો-કિન્ડર જોય (Ferrero - Kinder Joy) અને ઓરવિલ માઉન્ટેન બાવર્ચી જેવા નામાંકિત બ્રાન્ડ્સ આવ્યા છે. આ ઉપરાંત ઇનક્રિપો ગોલ્ડ પાવડર વેનીલા, કોરિયન જિનસેંગ સપ્લીમેન્ટ, બુરાંશ સ્ક્વોશ, નેક્સા ઇન્ડસ્ટ્રીઝના અલ્કલાઇન ન્યુટ્રિઅન્ટ વોટર અને રો પ્રેસરી (Raw Pressery) ના અલ્ફોન્સો મેંગો ફ્રુટ ડ્રિંક અંગે પણ કડક વલણ અપનાવીને નોટિસ જારી કરવામાં આવી છે. FSSAI એ તમામ સંબંધિત ફૂડ બિઝનેસ ઓપરેટરોને તાત્કાલિક સુધારાત્મક પગલાં લેવાની ચેતવણી આપી છે.

તપાસ દરમિયાન વિવિધ પ્રોડક્ટ્સમાં ગંભીર વિસંગતતાઓ સામે આવી છે:

'નો એડેડ શુગર'ના નામે છેતરામણી: 'પ્લક' (Pluck) ના મેંગો ફ્રુટ જ્યુસ પર મોટા અક્ષરોમાં 'નો એડેડ શુગર' નો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ જ્યારે તેની સામગ્રીની તપાસ કરવામાં આવી તો તેમાં 51 ટકા કેરીનો માવો (પલ્પ) અને 49 ટકા શેરડીનો રસ મળ્યો હતો. FSSAI ના જણાવ્યા અનુસાર, શેરડીનો રસ કુદરતી રીતે ખાંડ (સુક્રોઝ) નો જ મુખ્ય સ્ત્રોત છે, તેથી તેને 'નો એડેડ શુગર' કહેવું ગ્રાહકોને સીધી રીતે ગેરમાર્ગે દોરવા સમાન છે.

પનીર પર 'નેચરલ' શબ્દ સામે વાંધો: 'બેલા' (Bella) ના નેચરલ પનીર પર પણ નિયમનકારે આકરો વાંધો ઉઠાવ્યો છે. FSSAI મુજબ, પનીર એ 'કમ્પોઝિટ ફૂડ' (મિશ્રિત ખાદ્યપદાર્થ) ની શ્રેણીમાં આવે છે, તેથી તેના માટે 'નેચરલ' શબ્દનો ઉપયોગ કરવો એ ભ્રામક બ્રાન્ડિંગના દાયરામાં આવે છે.

કિન્ડર જોય અને ટોફુ પણ શંકાના દાયરામાં: બાળકોના મનપસંદ પ્રોડક્ટ ફેરેરોની 'કિન્ડર જોય' (Kinder Joy) દ્વારા કરવામાં આવતા 'રિચ ઇન મિલ્ક સોલિડ્સ' (દૂધના પોષક તત્વોથી ભરપૂર) ના દાવાને નિયમનકારે ભ્રામક ગણાવ્યો છે. બીજી તરફ, ગૌર હેલ્ધી ફૂડના 'સિલ્કેન ટોફુ' પર કરવામાં આવેલા '100% વેજ' અને 'રિચ ઇન વિટામિન્સ' ના દાવાઓ પણ અપ્રમાણિત સાબિત થયા છે.

સફોલા અને માસ્ટરચાઉ પાસે વૈજ્ઞાનિક પુરાવા માંગવામાં આવ્યા

'માસ્ટરચાઉ' (MasterChow) ના રેમન નૂડલ્સ પર લખેલા '100% નેચરલ' અને 'ફ્રેશલી મેડ' (તાજું બનાવેલું) જેવા દાવાઓ પર સવાલો ઉભા થયા છે.

'સફોલા ટોટલ હાર્ટ પ્રો મલ્ટી સોર્સ કુકિંગ ઓઈલ' દ્વારા કરવામાં આવતી 'હાર્ટ પ્રો' બ્રાન્ડિંગ અને 'ગુડ ફેટ્સ બેલેન્સ' ના દાવાઓની પણ સઘન તપાસ થઈ રહી છે. કંપનીને તેની 'લેસોર્બ ફોર લેસ ઓઈલ એબ્સોર્પ્શન' (ઓછું તેલ શોષવાની ટેકનોલોજી) ના પક્ષમાં નક્કર વૈજ્ઞાનિક પુરાવા રજૂ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.

આ ઉપરાંત 'એઝ-ઈટ-ઈઝ' (As-It-Is) ના 'એટોક પીડબ્લ્યુઆર વ્હે એક્સએલ' પ્રોડક્ટ પર લખેલા 'પ્યોર એન્ડ હેલ્ધી', '100% ઓથેન્ટિક', 'ઇઝી ડાયજેસ્ટ' અને 'રેપિડ રિકવરી' જેવા ભારેખમ શબ્દોના ઉપયોગ માટે પણ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા માંગવામાં આવ્યા છે.

FSSAI ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય અને તેમના અધિકારો સાથેની રમત બિલકુલ ચલાવી લેવામાં આવશે નહીં. તમામ કંપનીઓને સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ ભ્રામક જાહેરાતો અને લેબલોમાં તાત્કાલિક સુધારો કરે, અન્યથા તેમની સામે ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ કડક શિક્ષાત્મક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે અને ભારે દંડ ફટકારવામાં આવશે.

વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી હંમેશા સ્થાનિક ઉત્પાદનો (Local Products) અને દેશી ખાદ્યપદાર્થોને મોટા પાયે લોકો સુધી પહોંચાડતી નાની સંસ્થાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતા છે. આવો જ એક પ્રશંસનીય કિસ્સો વડાપ્રધાન મોદીના લોકપ્રિય રેડિયો કાર્યક્રમ 'મન કી બાત' ના 123મા એપિસોડમાં જોવા મળ્યો હતો. PM મોદીએ એક અનોખી અને વિશિષ્ટ રોટી વિશે વાત કરી હતી, જે માત્ર મહિલાઓને રોજગારી જ નથી આપી રહી, પરંતુ પૌષ્ટિક ભારતીય આહારની જરૂરિયાતવાળા લોકો સુધી પણ પહોંચી રહી છે.

PM મોદીએ 'મન કી બાત'માં શું કહ્યું?

વડાપ્રધાન મોદીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘કર્ણાટકના કલબુર્ગીની મહિલાઓની સિદ્ધિ પણ અદ્ભુત છે. તેમણે જુવારની રોટીને એક બ્રાન્ડ બનાવી દીધી છે. તેમણે જે સહકારી મંડળી (Cooperative) બનાવી છે, તેમાં દરરોજ ત્રણ હજારથી વધુ રોટીઓ બનાવવામાં આવી રહી છે. આ રોટીઓની સુગંધ હવે માત્ર ગામડા સુધી મર્યાદિત નથી રહી. બેંગલુરુમાં આના માટે એક વિશેષ કાઉન્ટર ખોલવામાં આવ્યું છે અને ઓનલાઈન ફૂડ પ્લેટફોર્મ્સ પર પણ ઓર્ડર મળી રહ્યા છે. કલબુર્ગી રોટી હવે મોટા શહેરોના રસોડા સુધી પહોંચી રહી છે. આનાથી આ મહિલાઓના જીવન પર ખૂબ મોટી અસર પડી છે અને તેમની આવકમાં વધારો થઈ રહ્યો છે.’

શું છે કલબુર્ગી રોટી?

કલબુર્ગી રોટી એ કર્ણાટકના કલબુર્ગી (જે અગાઉ ગુલબર્ગ તરીકે ઓળખાતું હતું) વિસ્તારની એક પરંપરાગત વાનગી છે. તે સામાન્ય રીતે જુવારના લોટમાંથી બનાવવામાં આવે છે, જે ઉત્તર કર્ણાટકના અર્ધ-શુષ્ક જિલ્લાઓનો મુખ્ય પાક છે. આ રોટી તેના મોટા કદ, નરમ ટેક્સચર અને માટીની સોડમ (Earthy Flavor) માટે જાણીતી છે.

• બનાવવાની રીત: નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ રોટી માટેનો લોટ નવશેકા ગરમ પાણીથી તૈયાર કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ગોળ રોટીને હાથની કુશળતાથી થાપીને ગરમ તવા પર શેકવામાં આવે છે.
• શેની સાથે ખવાય છે: આ ગરમાગરમ રોટીને 'એન્નેગાયી' (ભરેલા રીંગણનું શાક), સીંગદાણાની ગ્રેવીવાળા શાક અથવા લસણ, તલ અને સીંગદાણાની તીખી ચટણીઓ સાથે ખાવાની સૌથી વધુ મજા આવે છે.

મહિલા સશક્તિકરણનું પ્રતીક: 'કલબુર્ગી રોટ્ટી' પહેલ

આ પ્રોજેક્ટ સ્થાનિક ખોરાકને પ્રોત્સાહન આપવા અને મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ ટીમ દ્વારા ચલાવવામાં આવી રહ્યો છે. કલબુર્ગીના ડિસ્ટ્રિક્ટ કલેક્ટર અને જોઈન્ટ ડાયરેક્ટર ઓફ એગ્રીકલ્ચરના મજબૂત સમર્થન સાથે, આ પ્રોજેક્ટના કો-ઓર્ડિનેટર્સ સેલ્ફ-હેલ્પ ગ્રુપ્સ (સ્વયં સહાયતા જૂથો) દ્વારા ઉત્પાદન, ગુણવત્તા અને દૈનિક કામગીરી પર દેખરેખ રાખે છે.

તેમની સત્તાવાર વેબસાઇટ અનુસાર, આ નવતર પ્રયોગના કેન્દ્રમાં એવી મહિલા સાહસિકો (Women Entrepreneurs) છે જેઓ પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને આ પૌષ્ટિક જુવારની રોટીઓ તૈયાર કરે છે. એક નાની માર્કેટિંગ ટીમની મદદથી, તેમનું આ કામ એમેઝોન (Amazon), ઝોમેટો (Zomato) અને મીશો (Meesho) જેવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સના માધ્યમથી સમગ્ર પ્રદેશના ઘરો અને બજારો સુધી પહોંચી ગયું છે, જે કલબુર્ગી રોટીને પરંપરા અને સશક્તિકરણનું પ્રતીક બનાવે છે.

જુવાર: મિલેટ્સનો રાજા (King of Millets)

સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જુવારને ‘મિલેટ્સના રાજા’ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યો છે, જે અત્યંત પૌષ્ટિક, બહુમુખી અનાજ અને આ પ્રદેશનો મુખ્ય ખોરાક છે. તે શરીર માટે જરૂરી એવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર છે જે સ્વાસ્થ્યને અઢાર હજાર ફાયદા આપે છે:

• તે વજન નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
• ડાયાબિટીસને કંટ્રોલમાં રાખે છે.
• હૃદયની બીમારીઓનું જોખમ ઘટાડે છે.
• તે એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી (સોજો ઘટાડનાર) અને કેન્સર સામે લડવાના ગુણો ધરાવે છે.
• જુવાર પ્રોટીન, ફાઈબર, મિનરલ્સ અને વિટામિન્સથી ભરપૂર હોવાથી તે દરેક ઉંમરના લોકો માટે અને હેલ્ધી ઓપ્શન શોધતા લોકો માટે એક ઉત્તમ સુપરફૂડ (Superfood) છે.

વૈજ્ઞાનિક સંશોધન પણ આપે છે મંજૂરી

‘સોર્ઘમ એન્ડ હેલ્થ: એન ઓવરવ્યૂ ઓફ પોટેન્શિયલ પ્રોટેક્ટિવ હેલ્થ ઈફેક્ટ્સ’ શીર્ષક હેઠળના એક અભ્યાસમાં જણાવાયું છે કે, જુવાર (Sોર્ઘમ) ના ઉત્પાદનોના સેવનથી ક્રોનિક (ગંભીર) રોગો સાથે જોડાયેલા મેટાબોલિક સૂચકાંકોમાં સુધારો જોવા મળ્યો છે. આમાં બ્લડ ગ્લુકોઝનું સ્તર, ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ માર્કર્સ અને ભૂખને નિયંત્રિત કરતી તૃપ્તિની સંવેદનાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, તેમાં એન્ટીઑકિસડન્ટ અને એન્ટી-ઇન્ફ્લેમેટરી અસરો સહિત ફાયદાકારક સેલ-મેડિએટેડ ઇમ્યુન રિસ્પોન્સ (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) ના પ્રાયોગિક પુરાવા પણ મળ્યા છે.

નફરત, કડવાશ અને પાંચ વર્ષ લાંબી કાનૂની લડાઈ સેકન્ડોમાં ઓગળી ગઈ જ્યારે દિલ્હીની એક કોર્ટમાં પત્નીએ પોતાના છૂટાછેડાના કાગળો ફાડી નાખ્યા અને દોડીને પતિને ગળે લગાવી લીધી. શિખા અને સૌરભ વચ્ચે છેલ્લાં પાંચ વર્ષથી લગ્નજીવનના ભવિષ્યને લઈને કોર્ટમાં કેસ ચાલી રહ્યો હતો. વર્ષ 2020 માં ધામધૂમથી શરૂ થયેલા આ સંબંધોમાં ટૂંક સમયમાં જ વિવાદો, આક્ષેપો અને મનભેદ શરૂ થઈ ગયા હતા. પરિણામે, મામલો કોર્ટ સુધી પહોંચ્યો અને બંને પોતાના લગ્નજીવનનો કાનૂની અંત લાવવા માટે સામસામે આવીને ઊભા રહી ગયા.

લાંબી સુનાવણીઓ, વકીલોની દલીલો અને કાનૂની ગૂંચવણોને કારણે આ કેસ વર્ષો સુધી ખેંચાયો, જેને લીધે બંને પક્ષોને માનસિક અને આર્થિક રીતે મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું. આ કેસ સાથે જોડાયેલા લોકોના જણાવ્યા મુજબ, લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયાને કારણે શિખાના પરિવાર પર ખૂબ મોટો બોજ આવી પડ્યો હતો. દીકરીના ભવિષ્યની ચિંતામાં અને કોર્ટના ધક્કા ખાવામાં શિખાના પિતાએ પોતાની જિંદગીભરની મોટાભાગની બચત ગુમાવી દીધી હતી.

દરમિયાન પરિસ્થિતિ ત્યારે વધુ વણસી જ્યારે ચિંતાના કારણે શિખાના પિતાને અચાનક હાર્ટ એટેક  આવ્યો. આર્થિક તંગીના કારણે પરિવારે શરૂઆતમાં તેમને સરકારી હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવા પડ્યા હતા. પરંતુ આ મુશ્કેલ સમયમાં, કોર્ટમાં કેસ ચાલતો હોવા છતાં, જમાઈ સૌરભે માનવતા બતાવી.

પોતાના સસરાની નાજુક તબિયત વિશે જાણ થતાં જ સૌરભે તાત્કાલિક મદદનો હાથ લંબાવ્યો. તેણે સસરાને ગુરુગ્રામની એક વધુ સારી સુવિધાવાળી પ્રાઇવેટ  હોસ્પિટલમાં શિફ્ટ કરાવ્યા, જ્યાં તેમને સમયસર સારવાર મળી અને તેઓ સાજા થઈ ગયા. કડવાશથી ભરેલા કાનૂની વિવાદની વચ્ચે સૌરભ દ્વારા લેવાયેલા આ એક નિર્ણાયક પગલાંએ આખી બાજી પલટી નાખી.

આ ઘટનાના બીજા જ દિવસે, બંને પક્ષો છૂટાછેડાના કેસની સુનાવણી માટે કોર્ટમાં હાજર થયા હતા. વકીલો દર વખતની જેમ પોતાની દલીલો રજૂ કરી રહ્યા હતા, પરંતુ ત્યારે જ કોર્ટરૂમમાં કંઈક એવું બન્યું જેની કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી.

સુનાવણી દરમિયાન જ્યારે જજે સૌરભને પૂછ્યું કે, શું તું હજુ પણ છૂટાછેડા ઈચ્છે છે? ત્યારે સૌરભે જવાબ આપતા પહેલા શિખા તરફ જોયું અને એક હળવું સ્મિત આપ્યું.

સૌરભની આ એક નજરે શિખાના મનમાં વર્ષોથી ભરેલો ગુસ્સો અને નફરત એક પળમાં ઓગાળી દીધા. ભાવુક બનેલી શિખા પોતાના આંસુ રોકી ન શકી; તેણે તરત જ કોર્ટરૂમમાં જ છૂટાછેડાના કાગળો ફાડી નાખ્યા અને દોડીને પોતાના પતિને વળગી પડી. આ દ્રશ્ય જોઈને આખા કોર્ટરૂમમાં સન્નાટો છવાઈ ગયો અને બંને એકબીજાને પકડીને રડી પડ્યા.

https://twitter.com/rose_k01/status/2065110931932344792

જે સંબંધોનો કાનૂની રીતે અંત આવવાનો હતો, ત્યાંથી એક નવી શરૂઆત થઈ. વર્ષો જૂના વિવાદનો આ રીતે અંત આવશે તેવું કોઈએ વિચાર્યું ન હતું. જે દિવસ કાયમ માટે જુદા થવા માટે નક્કી કરાયો હતો, તે દિવસ બંનેના મિલનનો દિવસ બની ગયો. કોર્ટરૂમમાં હાજર તમામ લોકો માટે આ ઘટના એક મોટો પાઠ હતી કે, જે કામ વર્ષો લાંબી કાનૂની દલીલો ન કરી શકી, તે કામ સાચા સમયે બતાવેલી સંવેદનશીલતા અને ભલાઈના એક નાના કૃત્યે કરી બતાવ્યું.

FSSAI, ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટ, જે નકલી અથવા ભેળસેળયુક્ત ખોરાકની તપાસ કરે છે અને શોધી કાઢે છે. ઉત્તર પ્રદેશના હાપુરમાં, ફૂડ સેફ્ટી ડિપાર્ટમેન્ટે નકલી અને ભેળસેળયુક્ત ટમેટો સોસ બનાવતી એક કંપનીને જપ્ત કરી અને લગભગ 235 કિલો સોસ જપ્ત કર્યું. આ ટોમેટો સોસમાં ટામેટાં તો દેખાતા જ ન હતા, પરંતુ તે ગાજરના પલ્પ અને રાસાયણિક રંગમાંથી બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ સોસ સ્થાનિક હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને દુકાનોમાં વેચાય છે, અને તમે તેને ત્યાં ખરીદી ને ખાવ છો. બાળકો પણ આ સોસને ખુશીથી ખાય છે, પરંતુ તમે તેમને સોસને બદલે ઝેર ખવડાવી રહ્યા છો. શું ક્યાંક તમે પણ આવું નકલી અથવા ભેળસેળયુક્ત સોસનું સેવન તો નથી કરતા ને? આજે, અમે તમને નકલી સોસને ઓળખવાની કેટલીક રીતો જણાવીશું.

નકલી ટોમેટો સોસમાં લાલ કેમિકલ કલર, ગાજરનો પલ્પ અને વિનેગર નાખતા હોય છે, જેથી સ્વાદમાં તે ખાટો અને જાડો બને છે. તમને ટામેટાના નામે છેતરવામાં આવી રહ્યા છે. બાળકોથી લઈને પુખ્ત વયના લોકો સુધી, સમોસા, મોમો અને બર્ગર સાથે સોસ ખાવાનું પસંદ કરે છે, પરંતુ શું તમે નકલી સોસ તો નથી ખાઈ રહ્યા ને. તે અસલી છે કે નહીં તે જાણવાની કેટલીક રીતો છે.

પાણીથી તપાસો: તમે અસલી સોસ ખાઈ રહ્યા છો કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે, તમે તેને પાણીથી ચકાસી શકો છો. એક ગ્લાસ પાણી લો અને તેમાં સોસ રેડો. જો સોસ રંગની જેમ ઓગળી જાય, તો તે નકલી છે. અસલી સોસ સપાટી પર તરતું રહેશે અને પાણીનો રંગ બદલાશે નહીં.

રંગ દ્વારા તપાસો: નકલી સોસ લાલ રંગની સાથે આછો ભૂરો અથવા કાળો દેખાશે, જ્યારે અસલી સોસ સંપૂર્ણપણે લાલ દેખાશે. નકલી સોસમાં ગઠ્ઠા અને કાળા ધબ્બાઓ પણ દેખાશે, અને રંગમાં ક્યારેક ગાંઠ જેવું પડી જાય છે.

બનાવટથી ઓળખો: જો તમે તમારા હાથમાં અસલી ટમેટાનો સોસ લગાવો છો, તો તે તમને ચીકણું લાગશે નહીં અને તે જાડું લાગશે. જ્યારે, નકલી સોસ ચીકણું લાગશે અને તે તમારા હાથ પર ચોંટી જશે અને તે પાતળું પણ હશે. નકલી સોસને ઘટ્ટ કરવા માટે તેમાં કોર્ન સ્ટાર્ચ ઉમેરવામાં આવે છે.

મીઠાનો ટેસ્ટ: સોસને એક બાઉલમાં મૂકો અને તેમાં મીઠું નાખો. જો સોસનો રંગ બદલાઈને વાદળી થઈ જાય, તો તે ભેળસેળયુક્ત હોવાની શક્યતા છે. આ કિસ્સામાં, એરોરૂટ અથવા રંગ મેળવવામાં આવ્યો હોય શકે છે. અસલી સોસની અંદર મીઠું નાંખવામાં આવે તો પણ ક્યારેય તેનો રંગ બદલાતો નથી.

ભારતની પ્રખ્યાત બેડમિન્ટન ખેલાડ જ્વાલા ગુટ્ટા ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે, પરંતુ આ વખતે કારણ રમતના મેદાનની નહીં, પરંતુ તેણે કરેલા ઉમદા કાર્ય માટે છે. તેણે માતા બન્યા બાદ પ્રથમ વર્ષમાં 60 લીટર સ્તન દૂધ (બ્રેસ્ટ મિલ્ક)નું દાન કર્યું છે. તેણે વ્યક્તિગત રીતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X (અગાઉ ટ્વીટર) પર આ માહિતી શેર કરી, જેમાં જણાવ્યું છે કે તેણે આવું કેમ કર્યું.

બાળકો માટે આશીર્વાદ

જ્વલાએ પોતાનીની પોસ્ટમાં જણાવ્યું કે તેણે આ 60 લીટર સ્તન દૂધ ચેન્નાઈ અને હૈદરાબાદની સરકારી હોસ્પિટલોમાં મોકલ્યું. હવે તમે વિચારી રહ્યા હશો કે, આટાલા દૂધથી કેટલા બાળકોને મદદ થઇ શકે છે? જેના પર જ્વાલાએ લખ્યું, ‘માત્ર 100 મિલીલીટર (મિલી) ડોનર મિલ્કથી 1 કિલોગ્રામના નાના બાળકને ઘણા દિવસો સુધી ખાવાનું મળી કે છે. મારો આ નાનો પ્રયાસ NICUમાં દાખલ ડઝનબંધ બાળકોને જીવનદાન આપી શકે છે. માતાના દૂધનું દાન કરવું એ સંપૂર્ણપણે સલામત છે. હોસ્પિટલોમાં તેની સખત તપાસ કરવામાં આવે છે, અને આજના સમયમાં તેની ખૂબ જ જરૂર છે.’

https://twitter.com/Guttajwala/status/2054952339082264754?s=20

NICU શું છે, અને આ બાળકો માટે ડોનર મિલ્ક શા માટે જરૂરી છે?

NICU (નિયોનેટલ ઇન્ટેન્સિવ કેર યુનિટ) એ હોસ્પિટલની અંદર એક વિશિષ્ટ વોર્ડ છે જ્યાં સમય પહેલા જન્મેલા (પ્રીમેચ્યોર), ખૂબ ઓછા વજનવાળા શિશુઓ અથવા ગંભીર રીતે બીમાર નવજાત શિશુઓની સંભાળ રાખવામાં આવે છે. ઘણીવાર, ડિલિવરી પછી માતાના નબળા સ્વાસ્થ્ય, ગંભીર તણાવ, કુપોષણ અથવા સમય પહેલા ડિલિવરી જેવા પરિબળોને કારણે માતાનું દૂધ તરત જ ઉતરતું નથી. આવા નાજુક સમયગાળા દરમિયાન, અન્ય માતાઓ દ્વારા દાન કરાયેલ દૂધ (ડોનર મિલ્ક) આ શિશુઓ માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ પુલ તરીકે કાર્ય કરે છે. તેનાથી બાળકોને શરૂઆતના દિવસોમાં જરૂરી પોષણ અને બીમારીઓ સામે લડવાની શક્તિ (ઇમ્યુનિટી) મળે છે. એક મહત્ત્વપૂર્ણ મુદ્દા પર ભાર મૂકતા જ્વાલા ગુટ્ટાએ લખ્યું કે, ડોનર મિલ્કથી પ્રીમેચ્યોર બાળકોમાં 'નેક્રોટાઇઝિંગ એન્ટરોકોલાઇટિસ' તરીકે ઓળખાતી જીવલેણ આંતરડાની સ્થિતિનું જોખમ ઘણી હદ સુધી ઘટે છે.

 

 

 

 

 

View this post on Instagram

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

A post shared by Amara (@amara.studio_)

વિજ્ઞાન શું કહે છે:

નેશનલ લાઇબ્રેરી ઓફ મેડિસિન (The BJM)માં પ્રકાશિત એક અભ્યાસ મુજબ, તબીબી વ્યાવસાયિકો દ્વારા સુરક્ષિત રીતે પ્રક્રિયા (પેશ્ચરાઇઝ્ડ) કરાયેલ ડોનર મિલ્ક શિશુઓ માટે ખૂબ ફાયદાકારક છે.

ડોનર મિલ્કના ફાયદા:

સેપ્સિસનું જોખમ ઓછું: જો કોઈ શિશુને જીવનના પહેલા 28 દિવસ દરમિયાન દરરોજ શરીરના વજનના કિલોગ્રામ દીઠ 10 મિલી ડોનર મિલ્ક દાતા દૂધ મળે તો સેપ્સિસ (એક ખતરનાક રક્ત ચેપ) થવાનું જોખમ ખૂબ ઓછું થઈ જાય છે.

ફેફસાના રોગ સામે રક્ષણ: સમય પહેલા જન્મેલા શિશુઓને ફેફસાની ગંભીર બીમારી (જેમ કે બ્રોન્કોપલ્મોનરી ડિસપ્લેસિયા) થવાનું જોખમ ઓછું હોય છે.

વેન્ટિલેટર સપોર્ટમાંથી વહેલું ડિસ્ચાર્જ: અભ્યાસો દર્શાવે છે કે, શિશુઓને ફોર્મ્યુલા દૂધ પીવડાવવામાં આવે છે તેની તુલનામાં ડોનર મિલ્ક મેળવનારાઓને લગભગ 3 દિવસ ઓછા વેન્ટિલેટર સપોર્ટની જરૂર પડે છે.

તમે ક્યાં અને કેવી રીતે મદદ કરી શકો છો:

ભારતમાં, 'હ્યુમન મિલ્ક બેંક એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા' નામનું એક સરકારી નેટવર્ક છે. આ સંસ્થા સ્વસ્થ, સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ પાસેથી દૂધ એકત્રિત કરે છે, તેનું સ્ક્રિનિંગ કરે છે અને તેને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરે છે. જો તમે આ ઉમદા કાર્યમાં યોગદાન આપવા માંગતા હો, તો તમે આ નેટવર્ક દ્વારા અથવા આરોગ્યસંભાળ વ્યાવસાયિક (ડૉક્ટર) સાથે સલાહ લઈને માતાના દૂધનું દાન કરી શકો છો.

ગુજરાતીઓ માટે તેલ ઓછું ખાવું અઘરૂં કામ છે પરંતુ દેશ માટે તે કરવું પડશે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું છે કે તેલ ઓછું ખાઓ. તે પણ એક પ્રકારની દેશભક્તિ જ છે. તમે તે ઓછું ખાશો તો ડોલર બચશે. તેનાથી આપણે પેટ્રોલ ડિઝલના વધતા ભાવોને કાબુમાં રાખી શકીશું. PM મોદીએ તો ત્યાં સુધી કહ્યું કે તેલ ઓછું ખાવાથી દેશભક્તિ તો થશે જ સાથે દેહભકિત પણ થશે. તો ચાલો જાણીએ આપણે તેલ કેટલું ખાઇએ છીએ. કેટલું બહારથી મગાવીએ છીએ. 

કદાચ તમને એમ હશે તો તેલ તો આપણે દેશમાં જ પેદા કરતા હોઇશું પરંતુ હકીકત એ છે કે આપણે 60 ટકા જેટલું ખાદ્યતેલ આયાત કરીએ છીએ. આપણે પામ ઓઇલ, સોયાબીન ઓઇલ અને સનફ્લાવર ઓઇલ વિદેશોમાંથી મગાવીએ છીએ. તાજેતરના આંકડા મુજબ આપણે ગત વર્ષે 1.6 કરોડ ટન જેટલું ખાવાનું તેલ આયાત કર્યું જેમાં રૂ1.62 લાખ કરોડ ખર્યાયા. આ રૂપિયા આપણે ડોલરમાં આપવા પડે છે. આમ આપણે દેશમાં જેટલું ક્રુડ ઓઇલ મંગાવીએ છીએ તેમાં લગભગ 16 લાખ કરોડ ખર્યાય છે અને ખાવાના તેલમાં 1.6 લાખ કરોડ રૂપિયા ખર્ચાય છે. એટલે કે લગભગ ક્રૂડ ઓઇલનો લગભગ 10 ટકા જેટલો ખર્ચ ખાવાના તેલમાં થાય છે. જો ખાવાનું તેલ ઓછું કરીએ તો તેમાં રાહત થાય તેમ છે. 

આપણે ખાવાનું તેલ ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા, અર્જેન્ટિના અને બ્રાઝિલ જેવા દેશો પાસેથી આયાત કરીએ છીએ જેમાં ડોલરમાં રૂપિયા ચૂકવવા પડે છે. ભારતે જ્યારે વર્ષ 1990 પછી ગ્લોબલાઇઝેશન અપનાવ્યું ત્યારપછી વિદેશથી આવતું તેલ સસ્તું થઇ ગયું. જેના કારણે સ્થાનિક ખેડૂતોએ તેલિબિયાં ઉગાડવાના ઓછા કરી દીધા. હવે આ સ્થિતિમાંથી નીકળવું હોય તો આપણે આમાં આત્મનિર્ભર બનવું પડશે. સ્થાનિક ખેડૂતોએ તેલિબિયાંના પાકો વધારવા પડશે જેનાથી ઇમ્પોર્ટ પર નિર્ભરતા ઓછી થાય.

ભારત સરકારના અન્ન સુરક્ષા અને માનક પ્રધિકરણ (FSSAI) દ્વારા મુંબઈના એક પ્રખ્યાત વડાપાવ વેન્ડર સામે થયેલી કાર્યવાહીને પગલે, ખાવા-પીવાની વસ્તુઓના પેકેજિંગ અથવા તેને પીરસવા માટે અખબાર (NewsPaper) ના ઉપયોગને તત્કાલ પ્રભાવથી બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. મુંબઈ મહાનગર પાલિકા અને FSSAI, વેસ્ટ રીજન (FSSAI, WR) દ્વારા સંયુક્ત કાર્યવાહી કરીને આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

તાજેતરમાં જાગૃત નાગરિકો દ્વારા એ જોવામાં આવ્યું હતું કે મુંબઈના કેટલાક લોકપ્રિય વડાપાવ વેન્ડરો અખબારમાં વડાપાવ આપી રહ્યા હતા. FSSAI દ્વારા કરવામાં આવેલ નિરીક્ષણમાં એ જોવા મળ્યું કે, આવા અખબારોમાં છાપવા માટે વપરાતી શાહીમાં ઘણા હાનિકારક રંગો, પિગમેંટ્સ, બાઈડર્સ અને રસાયણો, ખાસ કરીને લેડ અને અન્ય ભારે ધાતુઓ હોય છે. આ રસાયણો ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ સાથે ભળી શકે છે અને તેનાથી કેન્સર જેવી ગંભીર ક્રોનિક બીમારીઓ થઈ શકે છે.

અખબારમાં ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ આપવાથી નીચે મુજબની ગંભીર અસરો થઈ શકે છે. અખબારની શાહીમાં રહેલ લેડ અને અન્ય ભારે ધાતુઓ ખાવા-પીવાની વસ્તુઓમાં ભળી જાય છે, જેનાથી બાળકોના વિકાસમાં અવરોધ, પુખ્ત વયના લોકોમાં નર્વસ સિસ્ટમ અને કિડનીને નુકસાન, અને કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ થઈ શકે છે. અખબારોના વિતરણ અને હેન્ડલિંગ દરમિયાન, તેઓ ઘણીવાર અસ્વચ્છ પરિસ્થિતિઓમાં રાખવામાં આવે છે, જેના કારણે તેમાં રોગકારક જંતુઓ અને વાયરસનો ફેલાવો થઈ શકે છે, જેનાથી ફૂડબોર્ન રોગો થઈ શકે છે.

FSSAI એ ખાદ્ય સુરક્ષા અને માનક (પેકેજિંગ) નિયમો, 2018 હેઠળ અખબાર અથવા આવા કોઈપણ મટીરિયલનો ખાદ્ય પદાર્થોના સંગ્રહ અને તેને વીંટાળવા માટે ઉપયોગ કરવા પર સખત પ્રતિબંધ લગાવ્યો છે. આ અંગે અગાઉ પણ એડવાઈઝરી જારી કરવામાં આવી હતી. તેથી, નાના અને મધ્યમ ખાદ્ય વ્યવસાયો, જેમાં સ્ટ્રીટ ફૂડ વેન્ડરો, રેસ્ટોરન્ટ્સ, ક્લાઉડ કિચન્સ, કેટરર્સ, ક્વિક સર્વિસ રેસ્ટોરન્ટ્સ (QSRs), ફૂડ વેન્ડિંગ સંસ્થાઓ, નાના રિટેલરો, મોબાઈલ ફૂડ વેન્ડરો, હોકર્સ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે, તેઓ કોઈપણ ખાદ્ય પદાર્થની પ્રક્રિયા અને વેચાણ દરમિયાન, જેમાં વધારાનું તેલ શોષવા, ખાદ્ય સામગ્રી અથવા ખાદ્ય પદાર્થોને ઢાંકવા, ખાદ્ય પદાર્થોને વીંટાળવા વગેરે માટે અખબારોનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.

FSSAI અને રાજ્ય સત્તામંડળો ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ એક્ટ, 2006 ના નિયમો અને વિનિયમો હેઠળની જોગવાઈઓનું નિરીક્ષણ અને અમલીકરણ કરવા માટે નજીકથી કામ કરી રહ્યા છે. FSSAI ફૂડ એન્ડ બેવરેજ ક્ષેત્રમાં સલામત અને ટકાઉ પેકેજિંગના ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરવા માટે પણ સક્રિયપણે કામ કરી રહ્યું છે, જે સરકારની ખાદ્ય અને પર્યાવરણ સુરક્ષા પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા તેમજ ગ્રાહકોમાં ફૂડ સેફ્ટી જાગૃતિ કેળવવાના પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

ગ્રાહકોને પણ આ અંગે જાગૃત રહેવા વિનંતી કરવામાં આવી છે. જો કોઈ ફૂડ વેન્ડર અખબારમાં ખાવા-પીવાની વસ્તુઓ આપતા હોય તો તેની માહિતી તાત્કાલિક FSSAI ને આપો.

જો તમે આ નિર્ણય અંગે વધુ જાણવા માંગતા હો, તો તમે નીચેના કોન્ટેક્ટ પર સંપર્ક કરી શકો છો:

• FSSAI વેબસાઈટ: fssai.gov.in
• FSSAI હેલ્પલાઈન: 1800 11 2100