મહારાષ્ટ્રમાં ઉદ્ધવ ઠાકરેની પાર્ટી શિવસેના (UBT)માં તિરાડ પડી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર ઉદ્ધવ જૂથના 9માંથી 7 સાંસદો બળવો કરવાનું મન બનાવી ચૂક્યા છે. આને લઇને UBTના સાંસદ સંજય રાઉતે મોટો દાવો કર્યો છે.

શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ્સમાં સંજય રાઉતે સાંસદોને ખરીદવાના આરોપ લગાવ્યા છે. તેમણે પોસ્ટમાં કહ્યું કે, ‘અપના સપના મની મની! અ ચોંકાવનારું છે કે મહારાષ્ટ્રના સાંસદોને પક્ષ બદલવા માટે કથિત રીતે ₹15-15 કરોડની ઓફર કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે પોતાની પોસ્ટમાં ભાજપના નેતા અને મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસને પણ ટેગ કર્યા.

https://twitter.com/rautsanjay61/status/2066940812504727906?s=20

તો ન્યૂઝ24ના અહેવાલ મુજબ, એકનાથ શિંદે મુંબઈથી દિલ્હી જવા રવાના થયા છે. સૂત્રો જણાવે છે કે 9 UBT સાંસદોમાંથી 6 અલગ જૂથ બનાવશે અને એકનાથ શિંદેની પાર્ટીમાં જોડાઈ શકે છે. પરભણીના સાંસદ સંજય ઉર્ફે બંધુ જાધવ અને યવતમાલ વાશિમના સંજય દેશમુખ ચાર્ટર્ડ ફ્લાઇટમાં દિલ્હી જવા રવાના થઈ ગયા છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ (UBT)ના સાંસદો આજે શ્રીકાંત શિંદે સાથે દિલ્હી સ્થિત તેમના નિવાસસ્થાને મળ્યા હતા. મહારાષ્ટ્રના નાયબ મુખ્યમંત્રી એકનાથ શિંદે અને શ્રીકાંત શિંદે પણ આ બેઠકમાં હાજર રહેશે. અહેવાલ છે કે બેઠક બાદ, સાંસદો લોકસભા સ્પીકર ઓમ બિરલાને મળશે. સૂત્રોનો દાવો છે કે સાંસદો પહેલા લોકસભામાં એક અલગ જૂથ બનાવવાની પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરશે અને ત્યારબાદ આ જૂથને શિંદેની આગેવાની હેઠળની શિવસેનામાં વિલીનીકરણ કરાવી દેવામાં આવશે.

સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથ (UBT)ના છ સાંસદો શિંદેની આગેવાની હેઠળની શિવસેનાના સંપર્કમાં હોવાની ચર્ચા છે. આ સાંસદોના નામ નીચે મુજબ છે:

સંજય દીના પાટિલ

સંજય દેશમુખ

નાગેશ પાટીલ અષ્ટિકર

ઓમરાજે નિમ્બાલકર

ભાઉસાહેબ વાકચૌરે

સંજય જાધવ

તો, આ સંદર્ભમાં રાજાભાઉ વાજેનું નામ પણ લેવામાં આવી રહ્યું છે. જો આ વિભાજન થાય છે, તો તે ચાર વર્ષમાં ઉદ્ધવ ઠાકરે માટે બીજો મોટો ઝટકો હશે. આ શિવસેનામાં બીજું મોટું વિભાજન હશે. આ પહેલા, એકનાથ શિંદેએ જૂન 2022માં બળવો કર્યો હતો, જ્યારે 40 શિવસેના ધારાસભ્યો ઉદ્ધવ જૂથથી અલગ થઈ ગયા હતા.

તૃણમૂલ કોંગ્રેસના બળવાખોર સાંસદોએ જે એક ઓછી જાણીતી ‘નેશનાલિસ્ટ સિટીઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઈન્ડિયા’ (NCPI)માં વિલીનીકરણની જાહેરાત કરી છે, ત્યાં પણ આંતરિક વિખવાદ જોવા મળ્યા છે, જેમાં વિલીનીકરણની જાહેરાત બાદ આ વાત સામે આવી છે. વિલીનીકરણ અંગે નારાજગી વ્યક્ત કરતા NCPIના સચિવે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રક્રિયા લોકતાંત્રિક નથી અને તેમની સાથે અગાઉથી પૂછવામાં પણ આવ્યું નથી. તેમણે વધુમાં ચેતવણી આપી હતી કે જો તેમના પ્રશ્નોના જવાબ ન મળે તો તેઓ કલકત્તા હાઈકોર્ટ પણ જશે.

NCPI સચિવ શાંતનુ ડેએ પક્ષના નેતૃત્વ પર આરોપ લગાવતા કહ્યું કે વિલીનીકરણ પહેલાં પદાધિકારીઓ સાથે કોઇ વાત કરવામાં આવી નથી. આવો નિર્ણય એકલા નહીં લઇ શકાય. પતિ-પત્નીએ પરસ્પર નિર્ણય લઇ લીધો. જે લોકોએ ત્રિપુરામાં જમીન પર કામ કર્યું. તેમને અવગણવામાં આવ્યા.

સચિવની નારાજગી બાદ પાર્ટીના પ્રમુખ પણ ચર્ચામાં આવી ગયા છે. NCPIના સ્થાપક ઉત્તિયા કુંડૂ અને તેમની પત્ની શેવાલી ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. સ્થાનિકોનું કહેવું છે કે, આ દંપતી લગભગ 8 વર્ષ પહેલાં જિલ્લામાંથી હાવડા જિલ્લાના સંકરેલાઇલમાં રહેવા આવ્યા હતા; જો કે, ઉત્તિયા કુંડૂને સુવેન્દુ અધિકારીના નજીકના છે.

તો, શેવાલી કુંડૂએ જણાવ્યું હતું કે, હું આ પાર્ટીની સ્થાપક પ્રમુખ હતી, પરંતુ મેં પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. આ બાબતે પાર્ટીના નવા પ્રમુખ જ માહિતી આપી શકે છે; મને ખબર નથી કે નવા પ્રમુખ કોણ છે. અમે ત્રિપુરામાં NDA સાથે હતા. હાઈકોર્ટમાં મારી કાનૂની પ્રેક્ટિસને કારણે મેં (પાર્ટી પદ પરથી) રાજીનામું આપી દીધું હતું. હું આ મામલે (TMC સાંસદોનું NCPIમાં વિલીનીકરણ) ટિપ્પણી નહીં કરું. શાંતનુ ડે ન તો પાર્ટીના સ્થાપક છે કે ન તો મહાસચિવ; તેઓ 2023 પછી સભ્ય નથી રહ્યા.

વિલીનીકરણ પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવતા શાંતનુ ડેએ કહ્યું કે, જો મારા પ્રશ્નોના જવાબ નહીં મળે, તો હું કોલકાત્તા હાઈકોર્ટ અને ચૂંટણી પંચ જઇશ. આ વિલીનીકરણની પ્રક્રિયા લોકતાંત્રિક નથીહું ટૂંક સમયમાં આ બાબતે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને અનેક ખુલાસા કરીશ.

TMCના 20 બળવાખોર સાંસદોના NCPIમાં ભળી જશે તેવી જાહેરાતના એક દિવસ પછી, સચિવ શાંતનુ ડેએ જણાવ્યું હતું કે પાર્ટીના વડાએ અન્ય પદાધિકારીઓ સાથે કોઈ વિલીનીકરણ દરખાસ્ત પર ચર્ચા કરી નથી, અને સંકેત આપ્યો હતો કે આ નિર્ણયને સંગઠનાત્મક મંજૂરી મળી નથી.

સચિવ શાંતનુ ડે, જેમની પાર્ટી અચાનક વિલીનીકરણને કારણે ચર્ચામાં આવી છે, તેમના આ દાવા પછી પક્ષ સંગઠનમાં સ્પષ્ટ મતભેદ જોવા મળી રહ્યા છે. જો કે, વિલીનીકરણ અંગેના આ નાટકીય રાજકીય ઘટનાક્રમે એક ઓછી જાણીતી પાર્ટીને રાષ્ટ્રીય ચર્ચાનું કેન્દ્ર બનાવી દીધી છે.

શાંતનુએ જણાવ્યું કે NCPIની રાજકીય પ્રવૃત્તિઓ ત્રિપુરા સુધી મર્યાદિત છે, અને પાર્ટી ક્યારેય પશ્ચિમ બંગાળમાં સક્રિય રહી નથી. જો કે, પાર્ટીને 2023માં પશ્ચિમ બંગાળમાં રજિસ્ટર કરવામાં આવી હતી, પરંતુ ત્યાં પાર્ટી ક્યારેય કાર્યરત રહી નથી. ચૂંટણી પંચના રેકોર્ડ મુજબ, 2023ની ત્રિપુરા વિધાનસભા ચૂંટણીમાં NCPIએ ફક્ત ત્રણ બેઠકો (અંબાસા, ચાવામાનુ અને કૈલાશહર) પર ચૂંટણી લડી હતી; જ્યારે કરમચરા બેઠક માટે તેના ઉમેદવારનું નામાંકન રદ કરવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે તેઓ તે મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી શક્યા નહોતા.

અગાઉ, 20 બળવાખોર TMC લોકસભા સાંસદોએ સ્પીકર ઓમ બિરલાને મળ્યા પછી ભાજપના નેતૃત્વ હેઠળના NDAને સમર્થન આપતા NCPIમાં તેમના વિલિનીકરણની જાહેરાત કરી હતી. બળવાખોર TMC સાંસદ કાકોલી ઘોષ દસ્તીદારે તે સમયે જણાવ્યું હતું કે, TMC સાંસદોના બે તૃતીયાંશ સાંસદોએ સ્પીકરને પત્ર લખીને અલગ બેઠક વ્યવસ્થાની માંગ કરી છે. અમે NCPIમાં વિલિનીકરણ કરીશું અને NDAને સમર્થન આપીશું.

તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC)માં વર્ષ 1998 પછી આવેલા સૌથી મોટા ભંગાણ વચ્ચે, બળવાખોર સાંસદોએ ત્રિપુરાના એક અજાણ્યા પક્ષ 'નેશનાલિસ્ટ સિટિઝન્સ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા' (NCPI) સાથે જોડાણ કરવાનો આશ્ચર્યજનક નિર્ણય લીધો છે. રાજકીય વિશ્લેષકો અને સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ પગલાં પાછળ મમતા બેનર્જીના નિયંત્રણમાંથી બહાર નીકળીને પોતાનું અલગ અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની વ્યુહરચના કામ કરી રહી છે.

બળવાખોર સાંસદો માટે ભાજપમાં સીધા જોડાવાને બદલે NCPI સાથે હાથ મિલાવવો કેમ વધુ સુરક્ષિત સાબિત થયો, તેના 5 મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:

1. અજાણ્યો પક્ષ એ નબળાઈ નહીં, પણ સૌથી મોટી વ્યુહરચના

તૃણમૂલ કોંગ્રેસના 20 જેટલા બળવાખોર લોકસભા સાંસદોએ સામાન્ય રીતે પક્ષપલટો કરનારા નેતાઓની જેમ સીધા ભાજપમાં જોડાવાનો પરંપરાગત રસ્તો ન અપનાવ્યો. તેના બદલે તેમણે ત્રિપુરાના એક નાના, રજિસ્ટર્ડ પણ ચૂંટણી પંચની માન્યતા ન ધરાવતા  પક્ષ NCPIની પસંદગી કરી.

આ પક્ષનું કોઈ મોટું રાજકીય અસ્તિત્વ ન હોવું એ જ બળવાખોરો માટે સૌથી મોટો ફાયદો સાબિત થયો છે. PTIના અહેવાલ મુજબ, NCPIની પસંદગી તેમને એ કાનૂની સુરક્ષા આપે છે જે કદાચ ભાજપ સીધી રીતે ન આપી શકત. આનાથી સંસદમાં તેમનું સામૂહિક સંખ્યાબળ પણ જળવાઈ રહેશે અને ભાજપ સત્તાવાર રીતે તેમને પક્ષમાં સામેલ કર્યા વગર પણ તેમનું સમર્થન મેળવી શકશે.

2. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદાથી બચવાનો 'કાનૂની પેતરો'

CPI(M)ના નેતા સુજન ચક્રવર્તીના મતે, આ નિર્ણય પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં અગાઉ થયેલા બળવામાંથી પાઠ શીખીને લેવામાં આવ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું કે, ‘આ કોઈ રાજકીય વિચારધારાનું જોડાણ નથી, પરંતુ માત્ર એક કાનૂની પેતરો છે.’ લોકસભાના બળવાખોર સાંસદો વિધાનસભામાં TMCના વિભાજન વખતે ઊભી થયેલી કાનૂની ગૂંચવણો અને મુશ્કેલીઓથી બચવા માગતા હતા, તેથી તેમણે આ રસ્તો પસંદ કર્યો છે.

3. સંસદીય નિયમો વચ્ચે 'કાયદેસરતા' મેળવવાનો રસ્તો

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બળવાખોરોનો મૂળ પ્લાન ઘણો સરળ હતો. તેઓ બે-તૃતીયાંશ (2/3) સાંસદોની બહુમતી સાથે TMC સંસદીય પક્ષમાંથી અલગ થઈને સંસદમાં એક સ્વતંત્ર જૂથ બનાવવા માગતા હતા, જે બહારથી ભાજપની આગેવાની હેઠળના NDA ગઠબંધનને ટેકો આપી શકે.

પરંતુ સંસદના કડક નિયમો (પક્ષપલટો વિરોધી કાયદો) અંતર્ગત આવી અલગ વ્યવસ્થા માટે કોઈ અવકાશ નહોતો. આ કાનૂની અડચણ સામે આવ્યા બાદ તેમણે NCPIનો આશરો લીધો. એક સ્વતંત્ર બળવાખોર જૂથને જે માન્યતા ન મળી શકી હોત, તે NCPI સાથેના જોડાણથી તેમને મળી ગઈ.

એક વરિષ્ઠ બળવાખોર સાંસદે પીટીઆઈને જણાવ્યું કે, ‘આ નિર્ણય કોઈ વિચારધારાના આધારે નહીં પણ વ્યાવહારિક સ્થિતિને જોઈને લેવાયો છે. અમે કાનૂની ગૂંચવણો વગર મમતા બેનર્જીના અંકુશમાંથી બહાર નીકળીને સંસદમાં એક અલગ રાજકીય ઓળખ ઊભી કરવા માગતા હતા. NCPIના માધ્યમથી અમને આનો વ્યવહારુ ઉકેલ મળી ગયો.’

4. પક્ષ પર નહીં, માત્ર સંસદીય પાંખ પર કબજો

બળવાખોરો માટે આખી તૃણમૂલ કોંગ્રેસ પર કબજો કરવો અશક્ય હતો, પરંતુ સાંસદોના એક મોટા જૂથને મમતા બેનર્જીથી અલગ કરવા તેમના માટે શક્ય હતું.

પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભામાં બળવાખોર ધારાસભ્યોએ પોતાને જ 'અસલી TMC' તરીકે રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે પોતાના અલગ નેતા ચૂંટ્યા અને પક્ષના સત્તાવાર નેતૃત્વના અધિકારોને પડકાર્યા, જેના કારણે તરત જ કાનૂની લડાઈ શરૂ થઈ ગઈ.

તેનાથી વિપરીત, લોકસભાના સાંસદોએ આ વિવાદથી અંતર રાખ્યું છે. તેઓ પોતાને 'અસલી' TMC હોવાનો કોઈ દાવો નથી કરી રહ્યા. તેઓ પક્ષના સંગઠન, પ્રતીક (ચૂંટણી ચિહ્ન) કે માળખા પર હક જમાવવાનો પ્રયત્ન પણ નથી કરી રહ્યા. તેમણે સ્વીકારી લીધું છે કે મૂળ સંગઠન મમતા બેનર્જી હસ્તક જ રહેશે, તેઓ માત્ર સંસદની અંદર પક્ષની પાંખને મમતાના નિયંત્રણમાંથી મુક્ત કરવા માગે છે.

બીજી તરફ, TMCના વરિષ્ઠ નેતા સૌગત રોયે આ ઘટનાક્રમને નકારી કાઢતા કહ્યું કે પક્ષની તાકાત આજે પણ અકબંધ છે. તેમણે પીટીઆઈને જણાવ્યું કે, ‘કેટલાક સાંસદો પક્ષ છોડી શકે છે, પરંતુ તૃણમૂલ કોંગ્રેસ એટલે મમતા બેનર્જી. સંગઠન, કાર્યકરો અને જનતા આજે પણ તેમની સાથે જ છે. જેઓ એવું વિચારે છે કે પક્ષનું લેબલ બદલીને તેઓ મમતા બેનર્જીને નબળા પાડી દેશે, તેઓ ભ્રમમાં જીવે છે.’

5. બેકડોરથી ભાજપને સીધો ફાયદો

રાજકીય વિશ્લેષક વિશ્વનાથ ચક્રવર્તીના મતે, ‘ભાજપ માટે આ નેતાઓને અત્યારે સીધા પક્ષમાં સામેલ કરવા કરતાં એક સહયોગી પક્ષ તરીકે સાથે રાખવા વધુ સરળ છે.’

બળવાખોર સાંસદોની મોટાભાગની બેઠકો ભાજપના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને કેન્દ્રીય મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવના નિવાસ્થાને થઈ હોવા છતાં, ભાજપે તેમને તાત્કાલિક પક્ષમાં લેવાની કોઈ ઉતાવળ ન બતાવી. આ સંયમ પાછળ પશ્ચિમ બંગાળની સ્થાનિક રાજકીય વાસ્તવિકતા જવાબદાર છે.

આ બળવાખોર સાંસદોમાંથી ઘણા નેતાઓ ભૂતકાળમાં ભાજપ સામે ચૂંટણી લડ્યા છે અને તેના પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે.

જો ભાજપ આ તમામ નેતાઓને સામૂહિક રીતે પક્ષમાં સામેલ કરી લે, તો પશ્ચિમ બંગાળ ભાજપના સ્થાનિક નેતાઓ અને કાર્યકરોમાં ભારે નારાજગી ઊભી થઈ શકે તેમ છે, કારણ કે સ્થાનિક સ્તરે તેઓ આ જ નેતાઓ સામે લડીને ઊભા થયા છે.

રાજકીય વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે NCPIના આ રસ્તાથી એકસાથે બે મોટી સમસ્યાઓ ઉકલી ગઈ છે – બળવાખોરો કાનૂની મુશ્કેલી વગર એકજૂથ રહી શક્યા અને ભાજપને પશ્ચિમ બંગાળમાં કોઈ રાજકીય વિવાદ ઊભો કર્યા વગર સંસદમાં મજબૂત સમર્થન મળી ગયું.

રાજ્યસભા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસ નેતા મીનાક્ષી નટરાજનને સુપ્રીમ કોર્ટ તરફથી મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે શુક્રવારે આ મામલે સુનાવણી કરતા મીનાક્ષી નટરાજનની અરજીને ફગાવી દીધી છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અદાલત ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં દખલ ન કરી શકે. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે, એકવાર ચૂંટણી પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગયા પછી ન્યાયિક હસ્તક્ષેપની મર્યાદાઓ નક્કી હોય છે અને આ તબક્કે કોર્ટ દરમિયાનગીરી કરી શકે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદાથી ચૂંટણી પ્રક્રિયા ચાલુ રાખવાનો માર્ગ સાફ થઈ ગયો છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે આદેશ સંભળાવતા કહ્યું કે અમે તમામ દલીલો પર ધ્યાન આપ્યું છે. અરજીકર્તા તરફથી જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, રિટર્નિંગ ઓફિસરે એવો આદેશ આપ્યો છે કે અરજીકર્તાએ અધૂરું ફોર્મ ભર્યું છે અને પોતાની સામે ચાલી રહેલા ફરિયાદ કેસની વિગતો આપી નથી. આદેશમાં એવું પણ કહેવાયું છે કે અરજીકર્તાએ આ મામલે લેખિત દલીલો રજૂ કરી હતી, તેથી તેમને કેસની પૂરી જાણકારી હતી.

અરજીકર્તાએ ROના આદેશ વિરુદ્ધ ચૂંટણી પંચનો સંપર્ક કર્યો હતો. પરંતુ લેખિત અરજી આપવા છતાં અને 10 જૂનના રોજ સમગ્ર ચૂંટણી પંચ સમક્ષ રૂબરૂ હાજર રહીને દલીલો રજૂ કરવા છતાં પંચ દ્વારા કોઈ આદેશ પસાર કરવામાં આવ્યો નહોતો.

અરજીકર્તા તરફથી શરૂઆતમાં જ કહેવામાં આવ્યું હતું કે બંધારણની કલમ 329(b) હેઠળનો પ્રતિબંધ અહીં લાગુ પડતો નથી, કારણ કે તેઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયાને નિષ્પક્ષ અને પારદર્શી રીતે પૂરી કરાવવા માંગે છે. અરજી કરવાનો હેતુ ચૂંટણીમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો નથી. આ કેસમાં પીપલ્સ રિપ્રેઝન્ટેશન એક્ટની કલમ 33A નો પણ ઉલ્લેખ કરાયો છે, જે અંતર્ગત કાયદામાં એવા પડતર કેસની માહિતી આપવી જરૂરી છે જેમાં 2 વર્ષથી વધુની સજાની જોગવાઈ હોય અને આરોપો નક્કી થઈ ચૂક્યા હોય. અરજીકર્તાની દલીલ હતી કે આ કેસમાં હજુ આરોપો નક્કી થવાના બાકી છે અને કોર્ટે તેની નોંધ  પણ લીધી નથી, તેથી નામાંકન રદ કરવું એ સ્પષ્ટપણે ગેરકાનૂની અને મનસ્વી છે.

કોર્ટ સમક્ષ એમ. એસ. ગિલ (1975) અને અશોક કુમાર (2004) ના કેસોના આધારે એવી પણ દલીલ કરવામાં આવી હતી કે, બંધારણ ચૂંટણી સંબંધિત વિવાદો પર વિચાર કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ નથી લગાવતું, જ્યારે અરજીમાં માગવામાં આવેલી રાહત ચૂંટણીમાં અવરોધ ઊભો કરવા માટે નહીં પરંતુ તેને સુચારુ રીતે ચાલુ રાખવા માટે હોય.

બીજી તરફ, ચૂંટણી પંચ તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ દામા શેષાદ્રી નાયડુ, મુકુલ રોહતગી અને મધ્ય પ્રદેશ સરકાર વતી સોલિસિટર જનરલ (SG) તુષાર મહેતાએ આ અરજીની માંગણીઓનો વિરોધ કરવાની સાથે તે સુનાવણીને યોગ્ય ન હોવાની દલીલ કરી હતી.

તેમણે દલીલ કરી કે, ચૂંટણી લડવાનો અધિકાર એ એક વૈધાનિક અધિકાર છે અને ભારતના બંધારણની કલમ 32 હેઠળ આ અરજી દાખલ ન કરી શકાય કારણ કે કોઈ મૂળભૂત અધિકારનું ઉલ્લંઘન થયું નથી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ કાયદો સુસ્થાપિત છે કે જ્યારે ચૂંટણીમાં કોઈ પ્રસ્તાવિત ઉમેદવારનું નામાંકન ગમે તે આધાર પર રદ કરવામાં આવે, ત્યારે એકમાત્ર ઉપાય ચૂંટણી અરજી દાખલ કરવાનો જ રહે છે. હાઈકોર્ટ કે સુપ્રીમ કોર્ટ કલમ 226 કે કલમ 32 હેઠળ આ તબક્કે આ બાબત પર વિચાર ન કરી શકે.

કોર્ટે જણાવ્યું કે ફોર્મ 26 હેઠળ માહિતી આપવાની જરૂરિયાત કાનૂની જોગવાઈ અને 'ચૂંટણી સંચાલન નિયમો 1961' ના નિયમ 4A હેઠળ દર્શાવવામાં આવી છે. આ નિયમ કહે છે કે ઉમેદવાર અથવા પ્રસ્તાવકે ઉમેદવાર દ્વારા સોગંદનામું (ફોર્મ 26 હેઠળ) પણ જમા કરાવવું પડશે. ફોર્મ ૨૬ માં અલગ-અલગ પ્રકારની માહિતી હોય છે જે ઉમેદવારે જાહેર કરવી અનિવાર્ય છે.

મધ્ય પ્રદેશમાં રાજ્યસભા ચૂંટણી પહેલા કોંગ્રેસ માટે આ એક મોટો રાજકીય ફટકો છે. પાર્ટીના સત્તાવાર ઉમેદવાર મીનાક્ષી નટરાજનનું ફોર્મ ચકાસણી (સ્ક્રૂટની) દરમિયાન રદ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સાથે જ રાજ્યની ત્રીજી રાજ્યસભા બેઠક માટેનો મુકાબલો હવે સમાપ્ત થઈ ગયો છે અને ભાજપના ઉમેદવાર મહેશ કેવટ બિનહરીફ ચૂંટાઈ આવે તે નક્કી થઈ ગયું છે.

ભાજપે કોંગ્રેસ ઉમેદવાર પર ચૂંટણી એફિડેવિટમાં ગુનાહિત કેસ છુપાવવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. તપાસમાં સામે આવ્યું કે તેમણે પોતાના સોગંદનામામાં એક અદાલતી ફરિયાદનો ઉલ્લેખ કર્યો નહોતો, જેના કારણે તેમનું ફોર્મ અધૂરું ગણીને રદ કરવામાં આવ્યું હતું. વિધાનસભાના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે, ભાજપના ઉમેદવાર મહેશ કેવટે આ અંગે ચૂંટણી અધિકારી સમક્ષ ફરિયાદ નોંધાવી હતી, જેમાં આરોપ હતો કે નટરાજન દ્વારા તેલંગાણામાં તેમની સામે નોંધાયેલા એક કોર્ટ કેસની માહિતી જાણીજોઈને છુપાવવામાં આવી હતી.

અભિનેત્રીમાંથી રાજકારણી બનેલી કંગના રણૌત ભલે પોતાના નીડર વિચારો અને સ્પષ્ટવક્તા વ્યક્તિત્વ માટે જાણીતી હોય, પરંતુ ભાજપના  આ સાંસદે તાજેતરમાં ખુલાસો કર્યો છે કે રાજકારણમાં પોતાની નવી ભૂમિકા ભજવતી વખતે તેને પણ આત્મ-શંકા  અને અસુરક્ષાની લાગણીનો અનુભવ થાય છે.

મીડિયાએ કંગનાને સવાલ પૂછ્યો કે તે અવારનવાર હિંમત અને બહાદુરી વિશે વાતો કરે છે, તેમ છતાં શું એવી કોઈ વસ્તુ છે જેનાથી તેને ડર લાગતો હોય? આ સવાલના જવાબમાં કંગનાએ કહ્યું કે ડર હંમેશા નાટ્યાત્મક કે જીવન કરતાં મોટો  નથી હોતો, પરંતુ તે ઘણીવાર રોજબરોજની શંકાઓ અને અસુરક્ષાના સ્વરૂપમાં સામે આવે છે.

કંગનાએ જણાવ્યું હતું કે, ‘તમને કોઈ પણ વસ્તુ ડરાવી શકે છે. તે કોઈ બહુ મોટો કે કલ્પના બહારનો ડર નથી હોતો. પરંતુ નાની-નાની બાબતો જેમ કે, 'શું હું આ કામ માટે પૂરતી યોગ્ય સાબિત થઈશ?' તેવો ડર હોઈ શકે છે.’

અભિનેત્રીએ સમજાવ્યું કે રાજકારણમાં પ્રવેશવાને કારણે તેમની સામે નવા પડકારો, અસુરક્ષાઓ અને આત્મ-મંથનની ક્ષણો આવી છે. મંડી બેઠક પરથી લોકસભા ચૂંટણી જીતીને સંસદમાં પહોંચેલા કંગનાએ સ્વીકાર્યું કે, તેઓ વારંવાર પોતાની જાતને પ્રશ્ન પૂછે છે કે શું તેઓ તેમના નવા પદ સાથે જોડાયેલી અપેક્ષાઓ પર ખરા ઉતરી રહ્યા છે કે નહીં.

પોતાના અનુભવો શેર કરતાં તેમણે કહ્યું, ‘ખાસ કરીને રાજકારણી તરીકેની મારી આ નવી નોકરીમાં, મારે કઈ રીતે રહેવું જોઈએ તે સાચો રસ્તો કયો છે? શું હું હજી પણ વધુ પડતી અભિનેત્રી જેવી લાગું છું? શું હું વધારે પડતો મેકઅપ કે પોશાક કરું છું? જો હું સ્લીવલેસ (બાય વગરના કપડાં) પહેરું તો શું તે યોગ્ય ગણાશે? શું લોકો મારા વિશે કોઈ ખોટો અભિપ્રાય બાંધી રહ્યા છે?’

કંગનાએ જણાવ્યું કે તેઓ વારંવાર એવું વિચારતા હોય છે કે શું તેઓ પોતાની જાતને યોગ્ય રીતે રજૂ કરી રહ્યા છે અને એક જનપ્રતિનિધિ તરીકે લોકો તેમની પાસે જે અપેક્ષા રાખે છે તે માપદંડોને તેઓ પૂરા કરી શકે છે કે નહીં.

તેમણે ઉમેર્યું, ‘અથવા શું હું પૂરતી સારી સાબિત થઈ રહી છું? શું આ રીતે રહેવું યોગ્ય છે? અથવા શું હું હજી પણ લોકોની નજરમાં એક હિરોઈન તરીકે જ વધુ દેખાઈ રહી છું?’

સમાજમાં પોતાની મજબૂત અને દબંગ છબી હોવા છતાં, કંગનાએ સ્વીકાર્યું કે જ્યારે તેઓ એક કલાકાર અને એક રાજકારણી તરીકેની પોતાની બંને ઓળખ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે આ પ્રકારના આંતરિક પ્રશ્નો તેમની સફરનો એક ભાગ બની રહે છે.

તેમણે કહ્યું, ‘તેથી, દેખીતી રીતે જ એવા ઘણા ડર અથવા શંકાઓ છે જે કોઈપણ વ્યક્તિને રોજિંદા ધોરણે થઈ શકે છે. કદાચ કોઈ એક મોટો ડર મનમાં લાંબો સમય ન ટકે, પરંતુ રોજબરોજના જીવનમાં તમને ઘણી શંકાઓ હોઈ શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તમે કોઈ તદ્દન નવા ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યા હોવ.’

તેમની આ ટિપ્પણીઓ તેમની આત્મવિશ્વાસથી ભરેલી જાહેર છબી પાછળ છુપાયેલી વ્યક્તિગત અનિશ્ચિતતાઓની એક દુર્લભ ઝાંખી કરાવે છે, અને સાથે જ એ બાબત પર પ્રકાશ પાડે છે કે મનોરંજન જગતમાંથી જાહેર સેવામાં આવવું કેટલું પડકારજનક હોઈ શકે છે.

દેશના રાજકારણમમાં એક મોટા ઘટનાક્રમના સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. ચાર રાજ્યોમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીએ નવા પ્રદેશ પ્રમુખોની જાહેરાત બાદ, હવે મોદી કેબિનેટમાં મોટા ફેરબદલની અટકળો તેજ બની છે. ન્યૂઝ24ના અહેવાલ મુજબ, સુત્રોનું કહેવું છે કે 18 જૂને યોજાનારી રાજ્યસભાની ચૂંટણી પછી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી તેમના મંત્રીમંડળમાં મોટો ફેરફારો કરી શકે છે. આ ફેરબદલમાં કેટલાક વર્તમાન મંત્રીઓની વિદાય થઇ શકે છે, જેમને પાર્ટી સંગઠનમાં નવી અને મહત્ત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સોંપવામાં આવશે.

નીતિન નવીન નવી ટીમની જાહેરાત કરી શકે છે

જાન્યુઆરીમાં ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષની ભૂમિકા સંભાળનારા નીતિન નવીન આ મહિનાના અંત સુધીમાં તેમની નવી ટીમની જાહેરાત કરે તેવી અપેક્ષા છે. પાર્ટી સંગઠન અને સરકાર વચ્ચે વધુ સારા સંકલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે મંત્રીમંડળમાં ફેરબદલ માટેનું માળખું તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે. તાજેતરમાં, ભાજપે પંજાબ, હરિયાણા, ત્રિપુરા અને દિલ્હીમાં નવા પ્રદેશ પ્રમુખોની નિમણૂક કરી છે. કેન્દ્રીય મંત્રી હર્ષ મલ્હોત્રાને દિલ્હીમાં કમાન સોંપવામાં આવી છે, જ્યારે કેન્દ્રીય મંત્રી પંકજ ચૌધરીને અગાઉ ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપ પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

તો, 18 જૂને રાજ્યસભાની 24 બેઠકો અને એક પેટાચૂંટણી બેઠક માટે મતદાન થવાનું છે. ધારાસભ્યોની સંખ્યાના આધારે, ભાજપ 10 બેઠકો જીતશે તે નિશ્ચિત માનવામાં આવે છે. આમાં ગુજરાતની 4, રાજસ્થાનની 2, મધ્ય પ્રદેશની 2, મણિપુર અને અરુણાચલ પ્રદેશની 1-1 બેઠકનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, ઓડિશાની પેટાચૂંટણી બેઠક માટે ભાજપનો વિજય નિશ્ચિત છે.

આશ્ચર્યની વાત એ છે કે, વર્તમાન કેન્દ્રીય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુ અને જ્યોર્જ કુરિયનને રાજ્યસભા માટે ફરીથી નામાંકિત કરવામાં આવ્યા નથી, જ્યારે તેમનો કાર્યકાળ આ મહિને પૂરો થઈ રહ્યો છે. સૂત્રોનું કહેવું છે કે રવનીત સિંહ બિટ્ટુને આગામી વર્ષે યોજાનારી પંજાબ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મુખ્ય જવાબદારી સોંપવામાં આવી શકે છે.

ભાજપનું આગામી મુખ્ય ફોકસ પંજાબ પર

પશ્ચિમ બંગાળમાં પોતાની જીતથી ઉત્સાહિત, ભાજપ હવે સંપૂર્ણપણે પંજાબ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. પાર્ટીએ તાજેતરમાં શીખ નેતા કેવલ સિંહ ધિલ્લોંને નવા પંજાબ પ્રમુખ તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે અને સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે ભાજપ શિરોમણી અકાલી દળ વિના આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પોતાના દમ પર લડશે. પાર્ટી પંજાબમાં કાયદો અને વ્યવસ્થા, ડ્રગ્સનું દૂષણ, ધર્મ પરિવર્તન અને અટકેલા વિકાસને ણોટા મુદ્દાઓ બનાવીને આમ આદમી પાર્ટીને સત્તા પરથી દૂર કરવા માટે તૈયારી કરી રહી છે. ભૂતપૂર્વ પ્રદેશ પ્રમુખ સુનિલ જાખડને પણ મુખ્ય ભૂમિકા સોંપવામાં આવી શકે છે.

રાજસ્થાનના રાજકારણમાં અશોક ગેહલોત અને સચિન પાયલટ વચ્ચેના સંબંધો અંગે ફરી એકવાર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રીએ તાજેતરમાં સપ્ટેમ્બર 2022ની ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરીને પાયલટ પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા; જોકે, પાયલટની નજીકના સૂત્રોનું કહેવું છે કે કોંગ્રેસના નેતાએ આ વખતે પણ વાકયુદ્ધથી દૂર રહેવાનું નક્કી કર્યું છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સચિન પાયલટ ગેહલોતના તીક્ષ્ણ હુમલાઓ અંગે પોતાનું મૌન જાળવી રાખશે અને તેના બદલે ભાજપ સરકારને ઘેરવા માટે પોતાની રાજકીય ઉર્જાનો ઉપયોગ કરશે. તેમનું ધ્યાન NEET પેપર લીક, CBSE વિવાદ, વધતી જતી મોંઘવારી અને રાજસ્થાનમાં ભજનલાલ શર્મા સરકારના અધૂરા વચનો જેવા મુદ્દાઓ પર રહેશે. આ પહેલીવાર નથી જ્યારે અશોક ગેહલોતે તેમના પર નિશાન સાધ્યું હોય.

પાયલટની નજીકના લોકોનો દાવો છે કે સચિને ભૂતકાળમાં ક્યારેય વ્યક્તિગત હુમલાઓનો જવાબ આપ્યો નથી. તેમણે સતત ટકરાવ કરતા વધારે સંયમ અને નરમીનો માર્ગ પસંદ કર્યો છે. પાયલટનું માનવું છે કે આ સમયે દેશના યુવાનોને લગતા મુદ્દાઓ વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ છે; તેથી, તેઓ NEET પેપર લીક અને CBSE સંબંધિત વિવાદોને પ્રાથમિકતા આપી રહ્યા છે.

આ સાથે જ, તેઓ રાજસ્થાનમાં ભાજપ સરકારને તેના પ્રદર્શનના આધારે ઘેરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યા છે. પાયલટ કેમ્પનું કહેવું છે કે ભજનલાલ શર્મા સરકાર અઢી વર્ષથી વધુ સમયથી સત્તામાં છે, પરંતુ ચૂંટણી દરમિયાન આપવામાં આવેલા ઘણા મોટા વચનો અધૂરા રહ્યા છે. એવામાં, કોંગ્રેસ પાર્ટીએ જાહેર મુદ્દાઓ પર સંઘર્ષ કરવો જોઈએ.

રવિવારે, અશોક ગેહલોતે સપ્ટેમ્બર 2022ના ઘટનાક્રમ વિશે વિસ્તૃત વાત કરી, જેણે રાજસ્થાન કોંગ્રેસમાં એક મોટી રાજકીય સંકટ ઉભું કર્યું હતું. ગેહલોતે જણાવ્યું હતું કે 25 સપ્ટેમ્બર, 2022ની ઘટનાઓ કોંગ્રેસ હાઇકમાન્ડ સામે બળવો નહોતી; તેના બદલે, તે પાયલટના મુખ્યમંત્રી બનવાની સંભાવના અંગે ધારાસભ્યોની અસહમતિ હતી.

તે સમયે જયપુરમાં કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષની બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી. આ બેઠકનો ઉદ્દેશ્ય રાજસ્થાનમાં નેતૃત્વ પરિવર્તન અંગે નિર્ણય લેવા માટે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષને અધિકૃત કરતો એક લીટીનો ઠરાવ પસાર કરવાનો હતો. તે સમયે, એવી તીવ્ર અટકળો ચાલી રહી હતી કે જો અશોક ગેહલોત કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ બને છે, તો રાજસ્થાનની કમાન સચિન પાયલટને સોંપવામાં આવી શકે છે.

જોકે, પાર્ટી નેતૃત્વ દ્વારા નિરીક્ષકો મોકલવા અને સત્તાવાર કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષની બેઠક બોલાવવા છતા, મોટી સંખ્યામાં ધારાસભ્યો હાજર રહ્યા નહોતા. તેના બદલે, તેઓ મંત્રી અને ગેહલોતના નજીકના સહયોગી શાંતિ ધારીવાલના નિવાસસ્થાને ભેગા થયા હતા. પરિણામે, વર્ષોમાં પહેલી વાર, કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષનો ઠરાવ પસાર થઈ શક્યો નહીં.

અશોક ગેહલોતે જણાવ્યું હતું કે જ્યારે તેઓ તે સમયે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ બનવાની રેસમાં હતા, ત્યારે અચાનક એવા સંજોગો ઉભા થયા જે તેમને કાવતરા જેવા લાગ્યા. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે તેમની છબીને નુકસાન પહોંચાડ્યું હતું. ગેહલોતે એ પણ સ્વીકાર્યું કે, તેમને સોનિયા ગાંધીની હાજરીમાં કોંગ્રેસ વિધાનસભા પક્ષનો ઠરાવ પસાર ન કરાવવા બદલ દુઃખ થયું હતું.

જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કોંગ્રેસ હાઇકમાન્ડ સામે બળવા જેવી કોઈ વાત જ નથી. તેમણે કહ્યું કે, પાર્ટી હાઇકમાન્ડ સામે ક્યારેય બળવો થઈ શકે નહીં. ગેહલોતે દાવો કર્યો હતો કે વાસ્તવિક મતભેદ સચિન પાયલટને લઇને હતો, કારણ કે કેટલાક ધારાસભ્યો તેમને મુખ્યમંત્રી તરીકે સ્વીકારવા તૈયાર નહોતા. પોતાના નિવેદનમાં, અશોક ગેહલોતે 2020ના રાજકીય સંકટનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે સચિન પાયલટે તે સમયે તેમની સરકાર અને નેતૃત્વ સામે બળવો કર્યો હતો.

તે બળવાને કારણે રાજસ્થાનમાં એક મોટું રાજકીય સંકટ સર્જાયું હતું, જેને કોંગ્રેસ નેતૃત્વના હસ્તક્ષેપ બાદ ઉકેલવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે, ગેહલોતે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ભાજપ તેમની સરકારને તોડી પાડવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. જોકે વિવાદ ઘીમે-ઘીમે શાંત થયો, પરંતુ બંને નેતાઓ વચ્ચેના સંબંધો તણાવપૂર્ણ રહ્યા.

ગેહલોતે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસિવ એલાયન્સ (UPA) સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન સચિન પાયલટને કેન્દ્રીય મંત્રી બનાવવામાં તેમની ભૂમિકા હતી. ગેહલોત અને પાયલટ વચ્ચેના તણાવપૂર્ણ સંબંધો અંગેનો સૌથી વધુ ચર્ચિત પ્રકરણ 2020માં બહાર આવ્યું હતું, જ્યારે ગેહલોતે જાહેરમાં પાયલટને નકામા અને અક્ષમ ગણાવ્યા હતા. આમ છતા, પાયલટે ક્યારેય એ ભાષામાં જવાબ ન આપ્યો; તેઓ અગાઉ જાહેર પ્લેટફોર્મ પર કહી ચૂક્યા છે કે તેમને ઉશ્કેરણીના રાજકારણમાં કોઈ રસ નથી.

કેરળમાં એક રેસ્ટોરન્ટના ઉદ્ઘાટન દરમિયાન મુસ્લિમ લીગના મહિલા ધારાસભ્ય ફાતિમા તહલિયા દ્વારા પરંપરાગત દીવો પ્રગટાવવાની ઘટનાએ ચર્ચા જગાવી છે. આ ઘટના બાદ એવી ચર્ચા શરૂ થઇ ગઇ છે કે મુસ્લિમ પરંપરાગત દીવો પ્રગટાવી શકે છે કે નહીં. સુન્ની ધાર્મિક સંગઠન સમસ્તાએ આ બાબતનો વિરોધ નોંધાવ્યો છે. અહેવાલો દર્શાવે છે કે મુસ્લિમ લીગના પ્રથમ મહિલા ધારાસભ્ય ફાતિમા તહલિયાએ તેમના મતવિસ્તાર પેરામ્બ્રામાં રેસ્ટોરન્ટના ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં પરંપરાગત દીવો પ્રગટાવ્યો હતો. આ કાર્યક્રમના ફોટા અને વિગતો સામે આવ્યા પછી, આ મુદ્દો સામાજિક અને ધાર્મિક સ્તરે આ ચર્ચા શરૂ થઇ ગઇ છે.

આ ઘટનાનો જવાબ આપતા સમસ્તાએ જણાવ્યું હતું કે મુસ્લિમોએ એવા કાર્યોથી દૂર રહેવું જોઈએ જે ઇસ્લામિક ઉપદેશો પર આધારિત ન હોય અને અન્ય ધર્મોના ધાર્મિક વિધિઓનો ભાગ માનવામાં આવે છે. દીપ પ્રગટાવવાના સમારોહ અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચા વચ્ચે સંગઠને આ ટિપ્પણી કરી. સમસ્તાનું કહેવું કે દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરા અન્ય ધર્મોના લોકો તેમના ધાર્મિક રીત-રિવાજોના ભાગ રૂપે નીભાવે છે. કે જો કોઈ મુસ્લિમ આવા ધાર્મિક પ્રતિકો અથવા ધાર્મિક વિધિઓમાં ભાગ લે છે, તો તે ગંભીર ધાર્મિક પ્રશ્નો ઉભા કરી શકે છે.

જોકે, સમસ્તાએ તેના નિવેદનમાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ વાત પણ સ્પષ્ટ કરી. સંગઠને કહ્યું હતું કે જો દીવો ફક્ત પ્રકાશના હેતુ માટે પ્રગટાવવામાં આવે છે અને ધાર્મિક વિધિઓ અથવા ધાર્મિક લાગણીઓ સાથે કોઈ સંબંધ નથી તો તેને અલગ રીતે જોઈ શકાય છે અને આવા કિસ્સાઓમાં સ્વીકાર્ય ગણી શકાય છે. ફાતિમા તહલિયાના દીપ પ્રાગટ્યથી શરૂ થયેલી ચર્ચા ધાર્મિક અને સામાજિક ક્ષેત્રોમાં ચર્ચાનો વિષય બની રહી છે.

જ્યારે સમસ્તા પોતાનો વાંધો ઉઠાવ્યો છે, ત્યારે બીજી તરફ મુદ્દો એ વાતને લઇને પણ ચર્ચામાં છે કે જાહેર કાર્યક્રમોમાં પરંપરાગત પ્રતિકો અને ધાર્મિક માન્યતાઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવવામાં આવે. સમસ્તાના નિવેદન બાદ ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે; વિવાદનો મૂળ એ છે કે જાહેર કાર્યક્રમમાં દીવો પ્રગટાવવાની પરંપરાને કયા દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે અને ધાર્મિક દૃષ્ટિકોણથી તેનું કેવું અર્થઘટન કરવામાં આવે છે.

મમતા બેનર્જી ઈલેક્શનમાં હાર બાદ એક પછી એક દરરોજ નવા ઝટકા લાગી રહ્યા છે,પહેલા 60 ધારાસભ્યોએ તેમનો સાથ છોડી દીધો હવે 20 જેટલા સાંસદો પણ તેમની સામે થયા છે અને તેમનાથી અલગ થવા માંગે છે અને એવી પણ ચર્ચા ચાલે છે કે ધારાસભ્યો અને સાંસદો મળીને TMC પાર્ટી પર પોતાનો હક માંગી શકે છે. પાર્ટી અને ચૂંટણી ચિન્હ બંને છીનવી શકે છે, પરંતુ આ શક્ય છે કે નહીં? આના પર કાયદો શું કહે છે તેના વિશે જાણીએ.

આ સમજવા માટે આપણે બે મુખ્ય બાબતો જોવી પડે: 1. ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) ના કાયદા અને 2. TMC પક્ષનું પોતાનું બંધારણ (Constitution).

1. TMC નું બંધારણ શું કહે છે?

ભારતના અન્ય રાજકીય પક્ષોની જેમ TMC નું પણ એક લેખિત બંધારણ છે જે ચૂંટણી પંચમાં નોંધાયેલું છે.

• સર્વોચ્ચ સત્તા (રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ): TMC ના બંધારણ મુજબ, 'નેશનલ ચેરપર્સન' (રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ) નું પદ સૌથી શક્તિશાળી છે. પક્ષની તમામ વહીવટી અને નિર્ણાયક સત્તાઓ આ પદ પાસે હોય છે. મમતા બેનર્જી પક્ષના કાયમી અને ચૂંટાયેલા અધ્યક્ષ છે.
• વર્કિંગ કમિટી પર પકડ: પક્ષની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેતી સમિતિ 'નેશનલ વર્કિંગ કમિટી' છે, પરંતુ તેના મોટાભાગના સભ્યોની નિમણૂક ખુદ મમતા બેનર્જી દ્વારા જ કરવામાં આવે છે અથવા તેઓ તેમના વફાદાર હોય છે.
• પદ પરથી હટાવવાનો કોઈ સરળ રસ્તો નથી: TMC ના બંધારણમાં એવો કોઈ નિયમ નથી કે જેનાથી પક્ષના નીચેના હોદ્દેદારો અચાનક જ કોઈ ઠરાવ પસાર કરીને રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષને પદ પરથી હટાવી દે.

ટૂંકમાં, પક્ષના બંધારણ મુજબ મમતા બેનર્જી પાસે અખૂટ સત્તા છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પક્ષની અંદરથી બળવો કરીને પક્ષ છીનવવાનો પ્રયાસ કરે, તો તેણે જનરલ કાઉન્સિલમાં બહુમતી સાબિત કરવી પડે, જે મમતા બેનર્જીની હાજરીમાં અશક્ય છે.

2. કાયદાકીય દ્રષ્ટિકોણ: ભારતમાં પક્ષ કેવી રીતે ‘છીનવી’ શકાય?

ભારતીય રાજકારણમાં તાજેતરમાં આપણે જોયું કે શિવસેના (ઉદ્ધવ ઠાકરે પાસેથી એકનાથ શિંદેએ) અને NCP (શરદ પવાર પાસેથી અજિત પવારે) પક્ષ અને તેનું પ્રતીક છીનવી લીધું હતું. આવું ચૂંટણી પંચના 'ઇલેક્શન સિમ્બોલ્સ ઓર્ડર, 1968' ના નિયમો હેઠળ થાય છે.

જો TMC નો જ કોઈ નેતા ભવિષ્યમાં બળવો કરે અને પક્ષના નામ તથા ‘જોડકા ફૂલ’ (Twin Flowers) ના ચિહ્ન પર દાવો કરે, તો તેણે ચૂંટણી પંચ સમક્ષ 'બહુમતીની કસોટી' (Test of Majority) પાસ કરવી પડે:

બહુમતી સાબિત કરવાના ત્રણ નિયમો:

1. વિધાનસભા/સંસદમાં બહુમતી (Legislative Wing): બળવાખોર જૂથે સાબિત કરવું પડે કે પક્ષના મોટાભાગના ધારાસભ્યો (MLAs) અને સાંસદો (MPs) તેમની સાથે છે.
2. સંગઠનમાં બહુમતી (Organizational Wing): પક્ષના હોદ્દેદારો, રાષ્ટ્રીય સમિતિના સભ્યો અને જિલ્લા પ્રમુખોમાં પોતાની બહુમતી સાબિત કરવી પડે.
3. પક્ષપલટા વિરોધી કાયદો (Anti-Defection Law): બંધારણની 10મી અનુસૂચિ મુજબ, જો ધારાસભ્યો કે સાંસદોએ પોતાની સીટ બચાવવી હોય, તો પક્ષના કુલ ધારાસભ્યો/સાંસદોમાંથી ઓછામાં ઓછા બે-તૃતીયાંશ (2/3rd) સભ્યોએ એકસાથે બળવો કરવો પડે.

3. મમતા બેનર્જી પાસેથી TMC છીનવવું શા માટે અશક્ય જેવું છે?

કાયદાકીય રીતે શિવસેના જેવો બળવો મહારાષ્ટ્રની જેમ બંગાળમાં પણ સૈદ્ધાંતિક રીતે શક્ય છે, પરંતુ વ્યવહારિક રીતે TMC માં આવું કરવું અત્યંત મુશ્કેલ છે. તેના કારણો નીચે મુજબ છે:

• પક્ષ એટલે જ મમતા બેનર્જી: શિવસેના કે NCP માં દાયકાઓ જૂના પ્રાદેશિક નેતાઓ અને પારિવારિક વિવાદો હતા. જ્યારે TMC ની સ્થાપના જ 1998 માં મમતા બેનર્જીએ કોંગ્રેસથી અલગ થઈને કરી હતી. પક્ષનો એક-એક વોટ મમતા બેનર્જીના ચહેરા અને તેમની લોકપ્રિયતા પર મળે છે.
• તળમૂળના કાર્યકરોની વફાદારી: પક્ષના ગ્રાઉન્ડ લેવલના કાર્યકરો (Cadres) પક્ષના ચિહ્ન કરતાં 'દીદી' (મમતા બેનર્જી) ને વધુ ઓળખે છે. જો કોઈ નેતા ધારાસભ્યો તોડી પણ લે, તો પણ તે જમીન સ્તરે સંગઠન પર કબજો ન કરી શકે.
• રાજકીય આત્મહત્યા સમાન: હાલમાં પક્ષમાં મમતા બેનર્જી પછી તેમના ભત્રીજા અભિષેક બેનર્જી બીજા ક્રમે છે. જો પક્ષમાં ક્યારેય જૂના અને નવા નેતાઓ વચ્ચે વિવાદ થાય તો પણ, મમતા બેનર્જી વિના પક્ષનો કોઈ પણ જૂથ પશ્ચિમ બંગાળમાં ચૂંટણી જીતી શકે નહીં. મમતા બેનર્જીને પક્ષમાંથી બહાર કરવા એટલે બંગાળમાં રાજકીય આત્મહત્યા કરવા બરાબર છે.

કાયદાકીય રીતે (ચૂંટણી પંચના નિયમો મુજબ), જો કોઈ નેતા TMC ના 2/3 ધારાસભ્યો-સાંસદો અને સંગઠનના મોટાભાગના સભ્યોને પોતાની તરફ કરી લે, તો તે પક્ષનું નામ અને પ્રતીક છીનવી શકે છે.

પરંતુ રાજકીય અને વ્યવહારિક રીતે આ અશક્ય છે. કારણ કે જો કોઈ કાયદાકીય રીતે પક્ષનું નામ 'TMC' મેળવી પણ લે, તો પણ પક્ષની અસલી તાકાત અને વોટ બેંક મમતા બેનર્જીની સાથે જ રહેશે, અને બળવાખોરો પાસે માત્ર એક 'ખાલી ખોખું' બચશે.

કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા ડી.કે. શિવકુમારે બુધવારે કર્ણાટકના મુખ્યમંત્રી તરીકે શપથ લીધા છે. શપથ ગ્રહણ સમારોહ પછી તરત જ, શિવકુમારે પ્રથમ કેબિનેટ બેઠક દરમિયાન પાંચ મોટા જનકલ્યાણકારી જાહેરાતો કરી; જેમાં રાજ્યભરના વિદ્યાર્થીઓને બિન-લક્ઝરી સરકારી બસોમાં મફત બસ મુસાફરીની સુવિધા, ખાનગી નોકરી એક્સચેન્જની સ્થાપના અને 10,000 'ભારત જોડો યુવા સંઘ' બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત, મુખ્યમંત્રીએ ગામડાઓથી શહેરોમાં ખેડૂતોના સ્થળાંતરને રોકવા માટે નક્કર પગલાં લેવાનું વચન આપ્યું.

તો, સૂત્રોએ જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રી આજે વિધાનસભામાં IAS અને IPS અધિકારીઓ સાથે તેમની પ્રથમ વહીવટી બેઠક કરશે. શપથ લીધા પછી, અને ઔપચારિક રીતે તેમના કાર્યભાર સંભાળતા પહેલા ડી.કે. શિવકુમારે કર્ણાટક વિધાનસભા અને સચિવાલયના મુખ્યાલયના પગથિયાંને આદરપૂર્વક ઝુકીને વંદન કર્યા અને સ્પર્શ કર્યો. ત્યારબાદ, તેમણે કર્ણાટકના રાષ્ટ્રીય નેતાઓ અને અગ્રણી વ્યક્તિઓને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.

તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રીની ખુરશી તેમની નથી, પરંતુ કર્ણાટકના લોકોની છે; તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ પદ ફક્ત એક બંધારણીય પદ કરતા ખૂબ વ રાજ્યના નાગરિકો દ્વારા તેમને આપવામાં આવેલ એક પવિત્ર વિશ્વાસ છે. મુખ્યમંત્રી પદ સંભાળ્યા પછી તરત જ, શિવકુમારે પ્રથમ કેબિનેટ બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી, જેમાં તમામ વિદ્યાર્થીઓને બિન-લક્ઝરી સરકારી બસોમાં મુસાફરી માટે મફત બસ પાસ આપવાનો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.

આ સાથે જ, યુવા બેરોજગારીના મુદ્દાને સંબોધવા માટે એક 'ખાનગી રોજગાર વિનિમય' સ્થાપિત કરવામાં આવશે જ્યાં વ્યક્તિઓ નોકરીની તકો મેળવવા માટે પોતાની નોંધણી કરાવી શકે છે. મુખ્યમંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે આ ખાનગી રોજગાર વિનિમય માટે સંપૂર્ણ માળખું એક મહિનાની અંદર અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવશે.

ડી.કે. શિવકુમારે જાહેરાત કરી કે સરકારી નોકરીઓમાં યુવાનોની ભરતીને સરળ બનાવવા માટે ટૂંક સમયમાં વિગતવાર 'કેલેન્ડર ઓફ ઇવેન્ટ્સ' બહાર પાડવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, રાજ્યમાં નેતૃત્વના ગુણોને પ્રોત્સાહન આપવા અને સામાજિક સંવાદિતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સમગ્ર કર્ણાટકમાં 10,000 'ભારત જોડો યુવા સંઘો' સ્થાપિત કરવામાં આવશે. તેમણે જાહેરાત કરી કે દરેક ગ્રામ પંચાયતમાં સ્થાપિત થનારા દરેક 'ભારત જોડો યુવા સંઘ'ને સરકાર તરફથી ₹10-10 લાખનું અનુદાન આપવામાં આવશે.

મંત્રીમંડળની બેઠક દરમિયાન બીજો મોટો વહીવટી નિર્ણય લેતા એવું નક્કી કરવામાં આવ્યું કે અનધિકૃત એટલે કે ગેરકાયદેસર ઇમારતોને 'અ-ખાતા' દસ્તાવેજો આપવાની ઝુંબેશ હવે સમગ્ર કર્ણાટક રાજ્યમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવશે. આ સાથે જ, મુખ્યમંત્રીએ ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો, અને કહ્યું કે તેમની સરકાર ટૂંક સમયમાં ગામડાઓથી શહેરોમાં ખેડૂતોના સ્થળાંતરને રોકવા માટે જરૂરી અને કડક પગલાં લેશે.

સરકારને સહકાર આપવા માટે મીડિયાને અપીલ કરતા મુખ્યમંત્રીએ ટિપ્પણી કરી કે તેઓ ટીકાના વિરોધી નથી, ત્યારે મીડિયાએ કાલ્પનિક કહાનીઓ બનાવવાનું ટાળવું જોઈએ; તેના બદલે, તેમણે લોકશાહીના ચાર સ્તંભોને એક સાથે કામ કરવા વિનંતી કરી.

કર્ણાટકમાં પોર્ટફોલિયો (ખાતા)ની ફાળવણીને લઈને શરૂ થયેલો આંતરિક વિવાદ હવે સપાટી પર આવ્યો છે. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા રામલિંગા રેડ્ડીએ કર્ણાટકના મંત્રી પદેથી રાજીનામું આપવાની જાહેરાત કરીને રાજકીય ગરમાવો લાવી દીધો છે. જોકે, આ જાહેરાતના ગણતરીના કલાકોમાં જ મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમારે પરિસ્થિતિને થાળે પાડવાના પ્રયાસો શરૂ કરી દીધા છે. CM શિવકુમારે આ મામલે આશ્વાસન આપતાં જણાવ્યું છે કે તેઓ ‘આ મુદ્દાને ઉકેલી લેશે’ અને ‘બધું બરાબર કરી દેશે.’

શુક્રવારે વહેલી સવારે રામલિંગા રેડ્ડીએ કર્ણાટક કેબિનેટમાં પોર્ટફોલિયોની ફાળવણી અંગે ખુલ્લેઆમ નારાજગી વ્યક્ત કરી રાજીનામું આપ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ 'બેંગલુરુ વિકાસ'  ખાતું મેળવવા ઈચ્છતા હતા, પરંતુ તેના બદલે તેમને 'મોટા અને મધ્યમ સિંચાઈ પ્રોજેક્ટ્સ' (Major and Medium Irrigation projects) મંત્રાલય સોંપવામાં આવ્યું હતું, જેનાથી તેઓ નારાજ હતા.

બીજી તરફ, મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમારે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં આ મામલાને હળવો વગાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. સમાચાર સંસ્થા એએનઆઈ (ANI) અનુસાર, શિવકુમારે કહ્યું કે ‘ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. રેડ્ડી મારા પરમ મિત્ર છે. કેબિનેટમાં અમે બંને સૌથી નજીકના મિત્રો છીએ. અમે આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવી દઈશું.’

રેડ્ડી સાથે થયેલી વાતચીતનો ઉલ્લેખ કરતા CMએ ઉમેર્યું કે, કોંગ્રેસના આ ધારાસભ્યે અન્ય કોઈ મંત્રાલયની માંગણી કરી હતી. શિવકુમારે કહ્યું, ‘રામલિંગા રેડ્ડી મારા સહયોગી અને અમારા વરિષ્ઠ નેતા છે. તેમણે મને જણાવ્યું કે તેઓ ગામડાઓમાં જઈને કામ કરી શકે તેમ નથી... હું તેમની સાથે રૂબરૂ વાત કરીશ અને બધું બરાબર કરી દઈશ.’

બેંગલુરુમાં યોજાયેલી એક પત્રકાર પરિષદમાં રામલિંગા રેડ્ડીએ પોતાનો બળાપો કાઢતા ગંભીર આક્ષેપો કર્યા હતા. તેમણે પોતાનું અપમાન થયું હોવાનું જણાવ્યું હતું. રેડ્ડીએ કહ્યું કે ‘હું મારા પદ પરથી રાજીનામું આપી રહ્યો છું કારણ કે હું મારા અંતરાત્મા વિરુદ્ધ જઈને કામ કરી શકું તેમ નથી. હું આ અપમાન ક્યાં સુધી સહન કરું? મારી પાસે બીજો કયો વિકલ્પ બચ્યો હતો?’

નોંધનીય છે કે મુખ્યમંત્રી શિવકુમારે ગુરુવારે જ મંત્રીમંડળના ખાતાઓની ફાળવણી કરી હતી, જેના બીજા જ દિવસે આ ભડકો થયો છે.

પોતાની નારાજગી વચ્ચે પણ વરિષ્ઠ નેતાએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ કોંગ્રેસ પક્ષ છોડી રહ્યા નથી અને કર્ણાટકના ધારાસભ્ય (MLA) તરીકે ચાલુ રહેશે. તેમણે કહ્યું કે ‘હું હજી પણ કોંગ્રેસ પક્ષમાં જ છું; મેં પક્ષમાંથી રાજીનામું આપ્યું નથી. હું છેલ્લા 53 વર્ષથી કોંગ્રેસ પક્ષ સાથે જોડાયેલો છું અને ભૂતકાળમાં પક્ષની અંદર ઘણી મોટી જવાબદારીઓ સંભાળી ચૂક્યો છું.’

પોતાનો પક્ષ રજૂ કરતા રેડ્ડીએ વધુમાં જણાવ્યું કે તેમણે ક્યારેય મંત્રી પદ મેળવવા માટે કોઈ લોબિંગ (ભલામણ) કર્યું નથી. પોતાની વરિષ્ઠતા સાબિત કરતા તેમણે યાદ અપાવ્યું કે તેઓ ભૂતકાળમાં પૂર્વ મુખ્યમંત્રીઓ એમ. વીરપ્પા મોઈલી અને એસ.એમ. કૃષ્ણા વગેરેની કેબિનેટમાં પણ મંત્રી તરીકે સેવાઓ આપી ચૂક્યા છે.

વરિષ્ઠ નેતાઓ ચર્ચા કરીને ઉકેલ લાવશે: પ્રિયાંક ખડગે

આ સમગ્ર વિવાદ પર કર્ણાટકના ગૃહમંત્રી પ્રિયાંક ખડગેએ પણ પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી છે કે રેડ્ડીની મંત્રી પદ અંગેની નારાજગીનો મુદ્દો પક્ષના વરિષ્ઠ નેતાઓ વચ્ચેની ચર્ચા દ્વારા ટૂંક સમયમાં ઉકેલી લેવામાં આવશે. પ્રિયાંક ખડગેએ ANI ને જણાવ્યું કે, ‘આ એક એવો વિષય છે જેના પર પક્ષના વરિષ્ઠ નેતાઓ ચર્ચા કરશે અને તેનું નિરાકરણ લાવશે. આ માત્ર થોડા સમયની વાત છે.’

મુખ્યમંત્રીએ મહત્વના ખાતાઓ પોતાની પાસે રાખ્યા

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે મુખ્યમંત્રી ડીકે શિવકુમારે તેમના મંત્રીમંડળના 13 મંત્રીઓ વચ્ચે ખાતાઓની ફાળવણી કરી છે. જોકે, તેમણે ફાઇનાન્સ (નાણું), કેબિનેટ બાબતો, કાર્મિક અને વહીવટી સુધારણા વિભાગ, ઇન્ટેલિજન્સ (ગુપ્તચર વિભાગ) જેવા અત્યંત મહત્વના અને અન્ય કોઈને ન ફાળવાયેલા તમામ પોર્ટફોલિયો પોતાની પાસે જ રાખ્યા છે.

તમિલનાડુના રાજકારણ અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ને લઈને એક ખૂબ જ મોટા અને ચોંકાવનારા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. તમિલનાડુ ભાજપના પૂર્વ પ્રમુખ કે. અન્નામલાઈએ ભાજપમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. સૂત્રો દ્વારા મળતી માહિતી અનુસાર, તેઓ આગામી સમયમાં એક નવી રાજકીય 'ચળવળ' (movement) શરૂ કરવા જઈ રહ્યા છે.

'ધ હિન્દુ' અખબારને બુધવારે (3 જૂન, 2026) સૂત્રો પાસેથી મળેલી વિગતો મુજબ, મંગળવારે (2 જૂન) અન્નામલાઈએ પક્ષના નેતૃત્વને પોતાનું રાજીનામું સુપરત કરી દીધું હતું. રાજીનામું આપ્યા બાદ તેમણે કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ, ભાજપના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ નીતિન નવીન અને ભાજપના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ (સંગઠન) બી.એલ. સંતોષ સાથે મુલાકાત પણ કરી હતી. સૂત્રોએ વધુમાં ઉમેર્યું છે કે, વરિષ્ઠ નેતાઓ સાથેની આ બેઠકો છતાં તેઓ પક્ષ છોડવાના પોતાના નિર્ણય પર અડગ રહ્યા હતા. અન્નામલાઈ ટૂંક સમયમાં જ તેમની ભવિષ્યની યોજનાઓ અને નવી રાજકીય સફર અંગે સત્તાવાર જાહેરાત કરે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે.

IPSની નોકરી છોડીને બન્યા હતા પ્રદેશ પ્રમુખ

કર્ણાટક કેડરના પૂર્વ IPS અધિકારી રહેલા કે. અન્નામલાઈ ઓગસ્ટ 2020માં ભાજપમાં જોડાયા હતા. પક્ષમાં જોડાયાના ટૂંકા ગાળામાં જ તેમની લોકપ્રિયતા અને આક્રમક શૈલીને કારણે તેમને મોટી જવાબદારી સોંપાઈ હતી. તેમણે 16 જુલાઈ, 2021થી 11 એપ્રિલ, 2025 સુધી ભાજપના તમિલનાડુ પ્રદેશ પ્રમુખ તરીકે પદ સંભાળ્યું હતું. ત્યારબાદ 11 એપ્રિલ, 2025ના રોજ નૈનાર નાગેન્દ્રને તમિલનાડુ ભાજપના પ્રમુખ તરીકે તેમનું સ્થાન લીધું હતું.

મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગથી લઈને સિંઘમ IPS સુધીની સફર

શિક્ષણ અને પોલીસ સેવામાં અન્નામલાઈની સફર ખૂબ જ રસપ્રદ રહી છે:

શિક્ષણ: તેઓ મિકેનિકલ એન્જિનિયરિંગમાં ગ્રેજ્યુએટ થયા બાદ MBA ની પદવી મેળવી ચૂક્યા છે.

પોલીસ સેવા: ઉચ્ચ શિક્ષણ બાદ તેમણે સિવિલ સર્વિસની પરીક્ષા પાસ કરી અને વર્ષ 2011માં કર્ણાટક પોલીસ ફોર્સમાં જોડાયા.

મહત્વના પદો: પોલીસ વિભાગમાં તેમની પ્રથમ નિમણૂક કારકલા (Karkala) ખાતે એડિશનલ સુપરિન્ટેન્ડેન્ટ ઓફ પોલીસ (Addl. SP) તરીકે થઈ હતી. ત્યારબાદ તેમને પ્રમોશન આપીને ઉડુપી (Udupi) ના એસપી (SP) બનાવવામાં આવ્યા. વર્ષ 2018માં તેમની બદલી રામનગર જિલ્લાના એસપી તરીકે થઈ હતી.

છેલ્લી પોસ્ટિંગ અને રાજીનામું: કર્ણાટકમાં બી.એસ. યેદિયુરપ્પાના નેતૃત્વવાળી ભાજપ સરકાર સત્તા પર આવ્યાના ગણતરીના સમયમાં જ અન્નામલાઈની બદલી બેંગલુરુમાં કરવામાં આવી હતી, જ્યાં તેમણે મે 2019માં રાજીનામું આપ્યું ત્યાં સુધી બેંગલુરુ દક્ષિણ વિભાગના વડા તરીકે સેવા આપી હતી.

રાજીનામું આપતી વખતે શું કહ્યું હતું?

વર્ષ 2019માં IPS પદ પરથી રાજીનામું આપ્યા બાદ તુરંત જ તેમણે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે, તેઓ વહીવટી તંત્રની ખામીઓ અને બિનકાર્યક્ષમતાને સુધારવા તેમજ જનતાની સેવા કરવા માટે સક્રિય જાહેર જીવનમાં આવવા માંગે છે.

ભાજપમાં જોડાયા બાદ અન્નામલાઈએ બે મોટી ચૂંટણીઓ લડી હતી, પરંતુ બંનેમાં તેમને હારનો સામનો કરવો પડ્યો હતો:

2021 તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણી: તેઓ અરવાકુરિચી (Aravakurichi) બેઠક પરથી ચૂંટણી લડ્યા હતા પરંતુ અસફળ રહ્યા હતા.

2024 લોકસભા ચૂંટણી: તેઓ કોઈમ્બતુર (Coimbatore) બેઠક પરથી ભાજપની ટિકિટ પર સંસદની ચૂંટણી લડ્યા હતા, જેમાં પણ તેમનો પરાજય થયો હતો.

તાજેતરમાં યોજાયેલી તમિલનાડુ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં તેમણે ભાગ લીધો ન હતો અને છેલ્લા કેટલાક સમયથી તેઓ પોતાને પક્ષના માત્ર એક ‘સામાન્ય કાર્યકર્તા’ તરીકે ઓળખાવી રહ્યા હતા. હવે જ્યારે તેમણે સત્તાવાર રીતે ભાજપને અલવિદા કહી દીધું છે, ત્યારે તમિલનાડુના રાજકારણમાં આગામી દિવસોમાં મોટા ઉલટફેર થવાના એંધાણ દેખાઈ રહ્યા છે. ચર્ચા એવી પણ છે કે, વિજયને ડાયરેક્ટ ટક્કર આપવા માટે તેમણે ભાજપથી અલગ થવાનું નક્કી કર્યું છે. કારણ કે ભાજપનું પ્રદર્શન જે રીતે તામિલનાડુમાં જોવા મળ્યું, તેની સાથે રહીને અન્નામલાઈ આગળ વધી શકે તેમ લાગતું નથી.