ઉત્તર પ્રદેશે દૂધ ઉત્પાદનમાં ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન હાંસલ કર્યું છે. પાછલા વર્ષોની સરખામણીમાં દૂધ ઉત્પાદનમાં 40 ટકાનો વધારો થયો છે. એટલું જ નહીં, ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી મજબૂત રાજ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જેણે રાજસ્થાન, મધ્યપ્રદેશ, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર જેવા મુખ્ય દૂધ ઉત્પાદક રાજ્યોને પાછળ છોડી દીધું છે. પશુપાલન વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ મુકેશ મેશ્રામે જણાવ્યું હતું કે, દેશના કુલ દૂધ ઉત્પાદનમાં પાંચ અગ્રણી રાજ્યોનો હિસ્સો 54 ટકા છે, જેમાં એકલા ઉત્તર પ્રદેશનો ફાળો 16 ટકા છે. આ આંકડો રાજ્યની વધતી જતી શક્તિ અને મજબૂત ડેરી માળખાગત સુવિધાનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ છે.

ACS મુકેશ મેશ્રામે જણાવ્યું હતું કે, CM યોગીના કાર્યકાળ દરમિયાન દૂધ ઉત્પાદનમાં જબરદસ્ત વધારો જોવા મળ્યો છે. જ્યારે 2016-17માં ઉત્પાદન 277 લાખ મેટ્રિક ટન હતું, તે 2024-25માં 388 લાખ મેટ્રિક ટનથી પણ વધુ પહોંચી ગયું છે. પશુપાલન વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ મુકેશ મેશ્રામે જણાવ્યું હતું કે, આ લગભગ 40 ટકાનો વધારો રાજ્યમાં આયોજિત વિકાસ અને પાયાના સ્તરે થયેલા સંકલિત પ્રયાસોનું પરિણામ છે.

ગ્રામીણ મહિલાઓ આ ડેરી ક્રાંતિ પાછળ એક મુખ્ય પ્રેરક બળ બની છે. ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્ય ગ્રામીણ આજીવિકા મિશન દ્વારા, લાખો મહિલાઓ ડેરી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાઈને આત્મનિર્ભર બની રહી છે. રાજ્યના 31 જિલ્લાઓમાં મહિલા જૂથો દરરોજ આશરે 10 લાખ લિટર દૂધ એકત્રિત કરી રહ્યા છે અને આશરે રૂ. 5,000 કરોડનું ટર્નઓવર હાંસલ કર્યું છે.

પશુપાલન વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, રાજ્યમાં આશરે 400,000 મહિલા ખેડૂતો 5 મુખ્ય ડેરી કંપનીઓ સાથે જોડાયેલા છે, જેથી ગ્રામીણ અર્થતંત્રને નવી ગતિ મળી છે. જ્યારે ફેબ્રુઆરી 2026 સુધીમાં આ કંપનીઓનું કુલ ટર્નઓવર રૂ. 5,000 કરોડ સુધી પહોંચી ચૂક્યું છે. મહિલાઓ બુંદેલખંડ ક્ષેત્રમાં 'બાલિની MPCL', પૂર્વાંચલમાં કાશી MPCL, અવધ ક્ષેત્રમાં સામર્થ્ય MPCL, ગોરખપુર વિભાગમાં શ્રી બાબા ગોરખનાથ કૃપા MPCL અને તરાઈ ક્ષેત્રમાં સૃજન MPCLમાં જોડાઈને રેકોર્ડ બનાવી રહી છે.

અધિક મુખ્ય સચિવ મુકેશ મેશ્રામે જણાવ્યું હતું કે, યોગી સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન પહેલીવાર મહિલાઓને આર્થિક મુખ્ય પ્રવાહમાં સમાવિષ્ટ કરીને આટલા મોટા પાયે સશક્ત બનાવવામાં આવી છે. દૂધ ઉત્પાદનમાં આ રેકોર્ડ વધારો માત્ર આર્થિક મજબૂતાઈનો સંકેત નથી પણ ઉત્તર પ્રદેશના બદલાતા ચહેરાનું પ્રતીક પણ છે.

સુરત: સંકલ્પ અને સાચું માર્ગદર્શન મળે તો એક ગૃહિણી પણ કેવી રીતે સફળ બની શકે છે, તેનું જીવંત ઉદાહરણ સુરત જિલ્લાના ચોર્યાસી તાલુકાના રાજગરી ગામના કૈલાશબેન પટેલ. 37 વર્ષીય કૈલાશબેન આજે માત્ર આત્મનિર્ભર જ નથી બન્યા, પરંતુ 'પ્રાકૃતિક ખેતી'ના માધ્યમથી સમગ્ર સમુદાય માટે આશાનું કિરણ બન્યા છે. એક સમયે માત્ર ઘરકામ કરીને ગૃહિણી જીવન જીવતા કૈલાશબેન હવે શાકભાજીની સજીવ ખેતી કરીને સફળ ખેડૂત બન્યા છે. સાથે જ પોતાના ઉત્પાદનને જાતે જ બજારમાં વેચીને સફળ વેપારી પણ બન્યા છે. 

એક સામાન્ય ગૃહિણી તરીકે જીવન જીવતા કૈલાશબેનના જીવનમાં વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે તેઓ અદાણી ફાઉન્ડેશન અને 'આત્મા' (ATMA) પ્રોજેક્ટના સંપર્કમાં આવ્યા. તાલીમ દ્વારા તેમણે રાસાયણિક ખેતી છોડી જીવામૃત અને વર્મીકમ્પોસ્ટ જેવા જૈવિક ખાતરો બનાવવાની કળા હસ્તગત કરી. શરૂઆતમાં ટેકનિકલ બાબતોમાં મુશ્કેલી પડી, પરંતુ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને સોશિયલ મીડિયાના ઉપયોગથી તેમણે નિષ્ણાતો પાસેથી માર્ગદર્શન મેળવીને ખેતીને વિજ્ઞાન સાથે જોડીને પરિવારની એકદમ પડતર જમીનને ફળદ્રુપ બનાવી છે. વર્ષ 2024-25 દરમિયાન તેમને અદાણી ફાઉન્ડેશન તરફથી વેલાવાળી શાકભાજી માટે ‘માંડવા’ બનાવવાનો સહયોગ અને કિચન ગાર્ડનની કીટ મળી. હવે સફળતાપૂર્વક 12 પ્રકારના શુદ્ધ શાકભાજી ઉગાડે છે. તેમના ઉત્પાદનોની ગુણવત્તા એટલી ઉત્તમ છે કે કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના નિષ્ણાતોએ પણ તેમની પીઠ થાબડી છે. 

કૈલાશબેનનું બજાર કૌશલ્ય પણ એટલું જ ખીલ્યું છે. સુરતના વેસુ સ્થિત 'પ્રાકૃતિક ખેતી બજાર'માં કાયમી સ્ટોલ દ્વારા તેઓ સીધા શહેરી ગ્રાહકો સાથે જોડાયા છે. આજે તેમની માસિક આવક ₹25,000 સુધી પહોંચી છે. આ આર્થિક સ્વતંત્રતાનો ઉપયોગ તેમણે પોતાની ત્રણ દીકરીઓના શિક્ષણ માટે કર્યો છે. તેમની એક પુત્રી MSW થઈ છે, બીજી નર્સિંગમાં કારકિર્દી બનાવી રહી છે, અને ત્રીજી ધોરણ 12માં અભ્યાસ કરી રહી છે.

કૈલાશબેનની સફળતામાં તેમના પતિનો અતૂટ સાથ રહ્યો છે. કૈલાશબેન સાબિત કરે છે કે સ્ત્રી જો ધારે તો ધરતીમાંથી પણ સોનું પેદા કરી શકે છે અને પોતાના પરિવારના સપનાઓને પાંખો આપી શકે છે. એકલા કૈલાશબેનન જ નથીં, એમના જેવી અનેક ગૃહિણીના જીવનમાં બદલાવ આવ્યો છે જ્યારથી એમને અદાણી ફાઉન્ડેશનનો સહયોગ મળ્યો છે. સુરતનો ચોર્યાસી તાલુકો શાકભાજી ઉત્પાદન માટે દાયકાઓથી જાણીતું છે. અદાણી ફાઉન્ડેશન દ્વારા હજીરા વિસ્તાર અને આદિવાસી બહુલ ઉમરપાડા તાલુકામાં 60થી વધુ મહિલાઓને સશકત કરી રહ્યું છે.

ઈરાન યુદ્ધને કારણે મહારાષ્ટ્રના મરાઠવાડામાં ઉગાડવામાં આવતી પ્રખ્યાત હળદરની નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે. આના કારણે સ્થાનિક બજારમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. થોડા દિવસોમાં જ હળદરનો ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. 16,500થી ઘટીને રૂ. 13,000 પ્રતિ ક્વિન્ટલ થઈ ગયો છે, જેના કારણે ખેડૂતોને પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. 3,500નું નુકસાન થયું છે.

એક સમાચાર એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, શિવસેનાના નેતા અને વિધાનસભાના સભ્ય હેમંત પાટીલે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે, મરાઠવાડાની હળદર મુખ્યત્વે ગલ્ફ અને આફ્રિકન દેશોમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. ગયા મહિને શરૂ થયેલા US-ઇઝરાયલ-ઈરાન યુદ્ધે નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી છે. નિકાસ બંધ થવાથી સ્થાનિક બજારમાં ઉત્પાદન સડી ગયું છે, જેના કારણે ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે.

દેશની હળદર નિકાસમાં મરાઠવાડા પ્રદેશનો હિસ્સો લગભગ અડધો છે. અહીં ઉત્પાદિત હળદર ગુણવત્તામાં શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. હિંગોલી જિલ્લામાં જ આશરે 200,000 એકર જમીન પર હળદરની ખેતી થાય છે. હિંગોલીની વાસમત હળદરને 2024માં GI ટેગ મળ્યો હતો. આ હળદર તેની વિશિષ્ટ સુગંધ, રંગ અને સ્વાદ માટે જાણીતી છે. તેનો ઉપયોગ આયુર્વેદ, દવા, ખોરાક અને સૌંદર્ય પ્રસાધનોમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

નિકાસ બંધ થવાથી ખેડૂતોની ચિંતા વધી ગઈ છે. હળદરના વેપારી પ્રકાશ સોનીએ જણાવ્યું હતું કે, જો યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત નહીં થાય તો ભાવ વધુ ઘટી શકે છે. ખેડૂતો પહેલેથી જ મોંઘવારી અને અન્ય સમસ્યાઓનો સામનો કરી રહ્યા છે, અને હળદર જેવા રોકડિયા પાકને આ ફટકો તેમના માટે મોટું નુકસાન સાબિત થઈ રહ્યો છે.

મરાઠવાડાના ખેડૂતો આશા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર ઝડપથી રાહત પેકેજ અથવા વૈકલ્પિક બજારોની વ્યવસ્થા કરશે, જેથી તેમની મહેનત વ્યર્થ ન જાય. હાલમાં, ચાલી રહેલું આ યુદ્ધ માત્ર હળદર જ નહીં પરંતુ અન્ય ઘણા કૃષિ ઉત્પાદનોના નિકાસને પણ અસર કરી રહ્યું છે.

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલયના ડેટા અનુસાર, 2024-25માં ભારતની હળદરની નિકાસ 341.54 મિલિયન ડૉલર હતી, જેમાં એકલા મહારાષ્ટ્રનો હિસ્સો 155.35 મિલિયન ડૉલરનો હતો. આ ઉત્પાદન બાંગ્લાદેશ, UAE, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, મલેશિયા અને મોરોક્કોમાં નિકાસ કરવામાં આવતું હતું.

મહારાષ્ટ્રના હિંગોલી અને આસપાસના વિસ્તારોમાંથી હળદરનું પ્રોસેસિંગ કરીને તમિલનાડુ અને કેરળ થઈને આખા દેશમાં નિકાસ કરવામાં આવે છે. યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી, આ માર્ગો દ્વારા નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે.

પાટીલે બતાવ્યું હતું કે, હિંગોલી, નાંદેડ, વર્ધા, પરભણી, યવતમાળ અને વાશિમ મરાઠવાડામાં હળદરના મુખ્ય ઉત્પાદક વિસ્તારો છે. આ જિલ્લાઓ મળીને આશરે 25 લાખ ટન પાકનું ઉત્પાદન કરે છે. હિંગોલીના હળદરના વેપારી પ્રકાશ સોનીએ જણાવ્યું હતું કે, ઈરાન યુદ્ધે માત્ર નિકાસ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધી નથી, પરંતુ સ્થાનિક બજારમાં ભાવને પણ અસર કરી છે. સોનીએ કહ્યું કે યુદ્ધ પહેલા, હળદર રૂ. 16,500 પ્રતિ ક્વિન્ટલમાં વેચાતી હતી. હવે, ભાવ ઘટીને રૂ. 13,000 થઈ ગયા છે. જો યુદ્ધ ચાલુ રહેશે, તો ભાવ હજુ પણ વધુ ઘટી શકે છે.

આ સાંભળીને તમને નવાઈ લાગી હશે, પણ આ વાત સાચી છે, જો તમે ગધેડા કે ઘોડા ઉછેરવાનું શરૂ કરવા માંગતા હો, તો કેન્દ્ર સરકાર તમને 50 લાખ રૂપિયા સુધીની સહાય પૂરી પાડશે. હા, આ કોઈ મજાક નથી. ગધેડાની સંખ્યા ખુબ ઝડપથી ઘટી રહી છે, તેથી સરકારે રાષ્ટ્રીય પશુધન મિશન (NLM) યોજનામાં ગધેડાનો સમાવેશ કર્યો છે. હવે, ગધેડા, ઘોડા અને ઊંટ ઉછેર કરનારાઓને પણ ઘણો વધારે લાભ મળી રહ્યા છે. એટલું જ નહીં, જો કોઈ રાજ્ય ગધેડાની જાતિના સંરક્ષણ માટે કામ કરે છે, તો આવા રાજ્યોને પણ કેન્દ્ર સરકાર તરફથી સહાય આપવામાં આવશે.

સરકારી માહિતી (2019ની 20મી પશુધન વસ્તી ગણતરી) અનુસાર, દેશમાં કુલ 1.23 લાખ (આશરે 1.2 લાખ) ગધેડા બચેલા છે. 2012થી, ગધેડાની સંખ્યામાં આશરે 60 ટકાનો ઘટાડો થઇ ચુક્યો છે. આ ઘટાડાને પહોંચી વળવા માટે, કેન્દ્ર સરકાર ગધેડા ઉછેરને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. હકીકતમાં, ગધેડાઓનો ઉપયોગ હવે પહેલા જેવા કામ જેવા કે, (વજન ઉંચકવાનું, ઇંટો અને રેતી વહન) માટે ઓછો થાય છે, જેના કારણે તેમની સંખ્યા ઘટી રહી છે. સરકાર તેમની જાતિને બચાવવા અને લોકોને તેમના ઉછેર માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માંગે છે.

રાજ્ય સરકારોને પણ જાતિ સંરક્ષણ માટે કેન્દ્રીય સહાય મળશે. તેથી જ ગધેડીના દૂધના ઉત્પાદનોનો પણ ભારે પ્રચાર કરવામાં આવી રહ્યો છે. એક સરકારી સંસ્થાએ FSSAIને ગધેડીના દૂધને ખાદ્ય પદાર્થોમાં સમાવવા વિનંતી પણ કરી છે. એટલું જ નહીં, બાબા રામદેવે તાજેતરમાં ગધેડીનું દૂધ પીધા પછી જાહેરમાં તેની પ્રશંસા કરી હતી.

રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ, ગુજરાત, બિહાર, જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ગધેડા છે. ઘણા રાજ્યોમાં તો ફક્ત 2થી 10 જ ગધેડા બચેલા છે, અને ગધેડા ફક્ત 28 રાજ્યોમાં જ જોવા મળે છે.

રાષ્ટ્રીય પશુધન મિશન (NLM) 2014-15માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું પરંતુ 2021-22માં તેને વધુ મજબૂત બનાવવામાં આવ્યું. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ રોજગારી પેદા કરવાનો, પ્રાણીઓની જાતિઓમાં સુધારો કરવાનો અને માંસ, દૂધ, ઊન અને ચારાનું ઉત્પાદન વધારવાનો છે.

NLM યોજના હેઠળ, જો કોઈ વ્યક્તિ, FPO, SHG, JLG, FCO, અથવા કલમ 8 કંપની NLM હેઠળ ગધેડા, ઘોડા અને ઊંટ ઉછેર માટે અરજી કરે છે, તો તેમને કુલ ખર્ચ પર 50 ટકા સબસિડી આપવામાં આવશે. આ સબસિડીની રકમ રૂ. 50 લાખ સુધીની હશે. આનો અર્થ એ થયો કે જો તમારી યોજના રૂ. 1 કરોડની હોય, તો કેન્દ્ર સરકાર રૂ. 50 લાખ આપશે.

એટલું જ નહીં, જો કોઈ રાજ્ય સરકાર ગધેડા, ઘોડા અને ઊંટની જાતિઓના સંરક્ષણ માટે કામ કરે છે, તો કેન્દ્ર સરકાર પણ સહાય પૂરી પાડશે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ રાજ્ય સરકાર ગધેડા, ઘોડા અને ઊંટના સંરક્ષણ માટે વીર્ય સ્ટેશન અથવા ન્યુક્લિયસ બ્રીડિંગ ફાર્મ સ્થાપિત કરવા માંગે છે, તો તેને કેન્દ્ર સરકાર તરફથી રૂ. 10 કરોડ આપવામાં આવશે.

ગધેડા ઉછેર માટે ખાસ નિયમો: ન્યૂનતમ એકમ: 50 માદા+ 5 નર ગધેડા, સબસિડી: 50 લાખ રૂપિયા સુધી (50 ટકા મૂડી સબસિડી), ફક્ત સ્વદેશી જાતિઓ (વિદેશી જાતિઓ નહીં) માટે. સબસિડી બે હપ્તામાં ઉપલબ્ધ છે: પહેલા બેંક લોન મેળવ્યા પછી, પછી પ્રોજેક્ટ પૂર્ણ થયા પછી.

ઘોડા અને ઊંટ માટે: ઘોડા: 10 માદા+ 2 નર- 50 લાખ રૂપિયા સુધી, ઊંટ: 3 લાખથી 50 લાખ રૂપિયા એકમના કદના આધારે.

2019ની પશુધન ગણતરીના આધારે, સરકારી અહેવાલ મુજબ, દેશમાં ગધેડાની કુલ સંખ્યા 1.23 લાખ છે. જમ્મુ અને કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ, રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, બિહાર, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, કર્ણાટક અને આંધ્ર પ્રદેશમાં સૌથી વધુ ગધેડા જોવા મળે છે. આ રાજ્યોમાં ગધેડાની સંખ્યા લગભગ એક લાખની આસપાસ છે. દેશના ફક્ત 28 રાજ્યોમાં જ ગધેડા બચેલા છે. એમાં પણ ઘણા રાજ્યો એવા છે જ્યાં ગધેડાની સંખ્યા બે થી ૧૦ સુધીની જ રહી ગઈ છે.

આ યોજનાનો લાભ મેળવવા માટે, તમે સત્તાવાર વેબસાઇટ, nlm.udyamimitra.inની મુલાકાત લઈને અરજી કરી શકો છો. તમે બેંકમાંથી લોન લઈને તમારો પ્રોજેક્ટ શરૂ કરી શકો છો. સબસિડી સીધી સરકાર દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવશે.

રાજસ્થાનમાં પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજનામાં એક મોટું કૌભાંડ સામે આવ્યું છે. એક જ જિલ્લામાં 29 હજાર નકલી ખાતાઓમાં લગભગ 7 કરોડ રૂપિયાનું કૌભાંડ બહાર આવ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યના ખેડૂતો માટે મોકલેલા કરોડો રૂપિયા પશ્ચિમ બંગાળ અને બિહારના ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા. રાજસ્થાનના પાલી જિલ્લાના રાની, મારવાડ જંકશન અને દેસુરી તાલુકાઓમાં ભૌતિક ચકાસણી દરમિયાન આ ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે, જે જાણીને બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. ત્યાર પછી ત્રણેય તાલુકાઓના તહસીલદારે સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનમાં રિપોર્ટ નોંધાવ્યો છે.

જિલ્લા વહીવટીતંત્રની સૂચના પર હાથ ધરવામાં આવેલી ભૌતિક ચકાસણી દરમિયાન, દેસુરી, પાલીમાં 20,000, રાનીમાં 9,004 અને મારવાડ જંકશનમાં 62 નકલી ખાતા મળી આવ્યા હતા. જ્યારે દેસુરીમાં 1.51 કરોડ રૂપિયા અને રાનીમાં 5.40 કરોડ રૂપિયા ટ્રાન્સફર કરવામાં આવ્યા છે. પાલી જિલ્લા કલેક્ટર L.L. મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર, પાલીના મારવાડ જંકશન, દેસુરી અને રાની તહસીલદારોએ આ ઘટના અંગે સંબંધિત પોલીસ સ્ટેશનોમાં કેસ નોંધાવ્યા છે. આ સમગ્ર મામલાની તપાસ ADM સીલિંગ અશ્વિન K પવારને સોંપવામાં આવી છે. હાલમાં, તેઓ આ કેસોની તપાસ કરી રહ્યા છે અને જે પણ દોષિત ઠરશે તેની સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. હકીકતમાં, પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ યોજના હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર દર વર્ષે પાત્ર ખેડૂતોના ખાતામાં 6 હજાર રૂપિયા જમા કરાવે છે. આ રકમ ત્રણ હપ્તામાં ખેડૂતોના બેંક ખાતામાં સીધી ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે.

અહીં તમને જણાવી દઈએ કે, બધા જ કેસ એક સમાન છે, જેમાં ભૌતિક ચકાસણી દ્વારા જાણવા મળ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ માટે અરજી કરનારા લોકો આ તાલુકાઓના રહેવાસી નથી. આ લોકો આવકવેરો પણ ભરે છે અને ઘણા લોકો એવા છે જે મૃત્યુ પામ્યા છે અથવા તેમના નામ મહેસૂલ રેકોર્ડમાં નથી. ત્યાર પછી, માર્ચ મહિનામાં પાલી જિલ્લાના દેસુરી, રાની અને મારવાડ જંકશન તાલુકાઓમાં તહસીલદારો દ્વારા કેસ નોંધવામાં આવ્યા છે. મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, આ નકલી ખાતાઓમાંથી ઉચાપત કરાયેલા પૈસા કેવી રીતે પાછા મેળવી શકાશે. વિધાનસભામાં ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નના જવાબ પછી આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. આ બધી ગેરરીતિઓ પાછલી કોંગ્રેસની ગેહલોત સરકાર દરમિયાન થઈ હતી.

રાજસ્થાનના કોટપૂતલી વિસ્તારનો એક યુવાન આજે ઓર્ગેનિક ખેતીનું ઉદાહરણ બની ગયો છે. સાવ સામાન્ય પરિવારમાં જન્મેલા આ યુવાન ઓર્ગિનેક ખેતીને બિઝનેસ બનાવીને કરોડો રૂપિયાની કમાણી કરી રહ્યો છે.

રાજસ્થાનના લેખપાલ યાદવે નાના પાયે જૈવિક ખેતીની શરૂઆત કરી હતી, પરંતુ ધારણા મુજબની સફળતા મળતી નહોતી. એ પછી તેણે યુટ્યુબ પર ટેક્નોલોજી શોધવાનું શરૂ કર્યું . તેને તારાચંદ બેલજી ટેક્નોલોજી મળી જે ઉર્જા આધારીત છે. આ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાને કારણે લેખપાલને સારી સફળતા મળી. એ પછી વૃક્ષાર્વેદની ફોર્મ્યુલા અપનાવી. આ બંને ફોર્મ્યુલાને કારણે લેખપાલ આજે વર્ષે દિવસે 17 કરોડ રૂપિયાની કમાણી કરે છે.

તેના ખેતરમાં ઘઉં, ચણા, સરસવ, બાજરી, જીરૂ, કસ્તુરી મેથી, ટામેટા, બટાટા, ગાજર શિમલા મીર્ચ ઉપરાંત કેરી, જામફળ અને પપૈયા પણ ઉગાડે છે.

ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે ખેડૂતોના હીતમાં એક મોટો નિર્ણય લીધો છે, જેને કારણે ખેડૂતોની લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે.

ભૂપેન્દ્ર દાદાએ ગુજરાતના વિવિધ વિકાસ પ્રોજેક્ટમાં જે ખેડૂતોની તમામ જમીનો સંપાદિત થઇ ગઇ છે તેમને રાહત આપતો નિર્ણય લીધો છે. ખેડૂતોએ સ્વાગત ઓનલાઇન જન ફરિયાદ નિવારણ કાર્યક્રમમાં મુખ્યમંત્રીને રજૂઆત કરી હતી કે, તેમની જમીન સંપાદિત થઇ જવાને કારણે તેઓ બિન ખેડૂત બની ગયા છે અને તેમને ખેડૂત તરીકેનું પ્રમાણપત્ર આપવામાં આવે.

મુખ્યમંત્રી તેમની વાત સ્વીકારીને કહ્યું છે કે, ખેડૂતોને પ્રમાણપત્ર મેળવવા માટે એક તક આપવામાં આવશે. જે બિનખેડૂત થયા છે તેઓ કલેક્ટરને 1 વર્ષમાં અરજી કરી શકે અને પ્રમાણપત્ર મળ્યા પછી 3 વર્ષની અંદર ખેતીને જમીન ખરીદવી પડશે.

મહારાષ્ટ્ર વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં મતદારોને લોભાવવા માટે રાજકીય પાર્ટીઓ ચૂંટણી ઢંઢેરા બહાર પાડીને મોટી મોટી લ્હાણી કરવાના વચન આપ્યા છે. મહારાષ્ટ્રમાં ભાજપે ખેડુતોનું દેવું માફ કરવાનું વચન આપ્યું છે. આ વાતથી ગુજરાતના ખેડુતો ગુસ્સે ભરાયા છે. ખેડુતોનું કહેવું છે કે ભાજપને એકને ખોળ અને બીજાને ગોળ આપવાની નીતિ છે.

મહારાષ્ટ્રમાં દેવું માફ કરી શકે છે તો ગુજરાતના ખેડુતોનું ધિરાણ માફ કરવામાં ગુજરાત સરકારને કેમ જોર આવે છે? છેલ્લાં 30 વર્ષથી ખોબલે ખોબલે મત અમે આપીએ છીએ.

ખેડુતોનું કહેવું છે કે ગુજરાતમાં આ વખતે ભારે વરસાદને કારણે ખેડુતોને ભારે નુકશાન થયું છે. ખેતીની સાથે ખેતરો પણ ધોવાઇ ગયા છે. ખેડુતોની આર્થિક સ્થિતિ એટલી હદે ખરાબ થઇ ગઇ છે કે, ખાતર લેવાના પૈસા પણ બચ્યા નથી.

આમ તો ચોમાસાની સિઝન 5 ઓક્ટોબરે જ પુરી થઇ જાય. પરંતુ વરસાદ હજુ ગુજરાતમાંથી જવાનું નામ નથી લેતો. રવિવારે પણ જુનાગઢ, દ્વારકા, રાજકોટ, અમરેલી, કચ્છ જેવા વિસ્તારોમાં વરસાદ પડ્યો.

કમોસમી વરસાદને કારણે જામનગરમાં કપાસ, મગફળી અને કઠોળના પાકને ભારે નુકશાન થયું છે. મગફળીના આખે આખા પથારા પલળી ગયા છે. અમરેલીના બાબરામાં પણ આવું જ થયું છે. દક્ષિણ ગુજરાતના વલસાડમાં ડાંગરના પાકને ભારે નુકશાન થયું છે, ખાસ કરીને વાપી અને પારડીના ખેડુતોનો ડાંગરનો પાક નિષ્ફળ ગયો છે. આણંદ, નવસારી, વાંસદામાં પણ ડાંગરના પાકને નુકશાન થયું છે. જુનાગઢના કેશોદના મેસવાણમાં મગફળી અને સોયાબીનને પાકને નુકશાન થયું છે. ખેડુતોની 4 મહિનાની મહેનત પર પાણી ફરી વળતા હવે ખેડુતોએ ગુજરાત સરકાર પાસેથી વળતરની માંગ કરી છે.

સરકારે પોતાની પ્રેસ રીલિઝમાં જણાવ્યું હતું કે, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં આર્થિક બાબતો પરની મંત્રીમંડળીય સમિતિ (સીસીઇએ)એ માર્કેટિંગ સિઝન 2025-26 માટે તમામ ફરજિયાત રવી પાક માટે લઘુતમ ટેકાનાં ભાવ (એમએસપી)માં વધારો કરવાની મંજૂરી આપી છે.

સરકારે માર્કેટિંગ સિઝન 2025-26 માટે રવી પાકોની એમએસપીમાં વધારો કર્યો છે, જેથી ઉત્પાદકોને તેમના ઉત્પાદન માટે લાભદાયક કિંમતો સુનિશ્ચિત કરી શકાય. એમએસપીમાં સૌથી વધુ વધારાની જાહેરાત રેપસીડ અને મસ્ટર્ડ માટે રૂ.300 પ્રતિ ક્વિન્ટલ, ત્યારબાદ મસૂર (મસુર)માં ક્વિન્ટલદીઠ રૂ.275નો વધારો કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. ચણા, ઘઉં, કુસુમ અને જવ માટે અનુક્રમે 210 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ, 150 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ, 140 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ અને 130 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલનો વધારો થયો છે.

માર્કેટિંગ સીઝન 2025-26 માટે તમામ રવી પાકો માટે લઘુતમ ટેકાના ભાવ

(પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ.

*ખર્ચનો ઉલ્લેખ કરે છે જેમાં ભાડેથી લેવામાં આવેલા માનવ મજૂરી, બળદ મજૂરી / મશીન મજૂરી, જમીનમાં ભાડાપટ્ટા માટે ચૂકવવામાં આવતું ભાડુ, બિયારણ, ખાતર, સિંચાઈ ખર્ચ, ઓજારો અને ખેતરની ઇમારતો પર ઘસારા, કાર્યકારી મૂડી પરનું વ્યાજ, પંપ સેટના સંચાલન માટે ડીઝલ / વીજળી વગેરે જેવા તમામ ચૂકવેલ ખર્ચનો સમાવેશ થાય છે, પરચૂરણ ખર્ચ અને કૌટુંબિક મજૂરીનું મૂલ્ય.

માર્કેટિંગ સીઝન 2025-26 માટે અનિવાર્ય રવી પાક માટે એમએસપીમાં વધારો એ કેન્દ્રીય બજેટ 2018-19ની જાહેરાતને અનુરૂપ છે, જેમાં એમએસપી નક્કી કરવાની જાહેરાત અખિલ ભારતીય ભારિત સરેરાશ ઉત્પાદન ખર્ચનાં ઓછામાં ઓછા 1.5 ગણી વધારે છે. અખિલ ભારતીય ભારિત સરેરાશ ઉત્પાદન ખર્ચ પર અપેક્ષિત માર્જિન ઘઉં માટે 105 ટકા છે, ત્યારબાદ રેપસીડ અને સરસવ માટે 98 ટકા છે. મસૂરની દાળ માટે 89 ટકા; ચણા માટે 60 ટકા; જવ માટે 60 ટકા; અને કુસુમ માટે 50 ટકા. રવી પાકની આ વધેલી એમએસપીથી ખેડૂતોને વળતરદાયી કિંમતો સુનિશ્ચિત થશે અને પાકના વૈવિધ્યીકરણને પ્રોત્સાહન મળશે.

ગુજરાતમાં ખેતીની જમીનની ખરીદી અને વેચાણના મામલે નિયમોમાં ફેરફારની વિચારણા ચાલે છે. ગુજરાતાં અત્યાર સુધી કોઇ પણ વ્યક્તિને ખેતીની જમીન ખરીદવાની છુટ નથી, જ્યારે કેટલાંક રાજ્યોમાં ખેતીની જમીન વેચવા કે ખરીદવા માટેના સરળ નિયમો છે.

દેશમાં કેટલાંક લાભો માત્ર ખેતી કરનારાને મળે છે, તેથી ઘણા લોકો બોગસ ખેડુત ખાતેદાર બનાવીને ખોટા લાભો ઉઠાવે છે. પરંતુ જો કોઇ જેન્યુઇન વ્યકિત પોતે ખેડુત ન હોય અને ખેતીમા કઇંક નવા પ્રયોગ કરવા માંગતા હોય તેમને ખેતીની જમીન મળી શકતી નથી.

હવે ગુજરાતમાં લેન્ડ રિફોર્મ માટે સીએલસીનો એક રિપોર્ટ ગુજરાત સરકારને સુપરત કરવામાં આવ્યો છે. જેમાં ખેતીની જમીન કોઇ પણ ખરીદી શકે એવી ભલામણ કરવામાં આવી છે.

ગુજરાતના હવામાન વિભાગે 5 ઓગસ્ટ સુધી એટલે કે સોમવાર સુધી રાજ્યમાં ભારે વરસાદ પડવાની આગાહી કરેલી છે, હવે પરેશ ગોસ્વામીની આગાહી પણ સામે આવી છે જે સાંભળીને ખેડુતોમાં ખુશી છવાઇ જશે.

ગુજરાતના હવામાનના જાણકાર પરેશ ગોસ્વામીએ કહ્યું છે કે, 5 ઓગસ્ટે વરસાદનો રાઉન્ડ પુરો થયા પછી ચોમાસુ નિષ્ક્રીય થવાનું નથી, ખેડુતોએ બિલકુલ ચિંતા કરવાની જરૂર નથી. ઓગસ્ટ મહિનામાં વરસાદ સારો પડશે અને સપ્ટેમ્બરમાં પણ વરસાદ પડવાનો છે, એટલે ખેડુતોને આ વખતે પાકની સારી લલણી મળશે. ગોસ્વામીએ કહ્યું છે કે, આ વખતે વરસાદ હોવા છતા લોકોએ ગરમી અને બફારાનો અનુભવ કર્યો, પરંતુ 15 ઓગસ્ટ પછી ગરમી કે બફારો લાગશે નહીં. ઓગસ્ટ મહિનામાં 17થી 20 ઓગસ્ટે ભારે વરસાદ પડશે.