દિલ્હી યુનિવર્સિટી સંલગ્ન સેન્ટ સ્ટીફન્સ કોલેજમાં નવા ડ્રેસ કોડને લઈને વિવાદ ફાટી નીકળ્યો છે. કોલેજ પ્રશાસને કેમ્પસના ઘણા મુખ્ય વિસ્તારોમાં વિદ્યાર્થીઓને શોર્ટ્સ પહેરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ નિર્ણયનો વિરોધ કરતા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ મંગળવારે નવા સત્રના પહેલા દિવસે શોર્ટ્સ પહેરીને કોલેજ પહોંચ્યા હતા અને પોતાનો નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

કોલેજ પ્રશાસને જાહેર કરેલી નોટિસ અનુસાર, શોર્ટ્સ પહેરીને વર્ગખંડો, એસેમ્બલી હૉલ, લાઇબ્રેરી, ડાઇનિંગ હૉલ અને ચેપલ જેવા વિસ્તારોમાં પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ છે. નોટિસમાં તમામ જૂનિયર સભ્યોને સંસ્થાના ડ્રેસ કોડનું કડક પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. તેમાં કૉલેજના નવા પ્રિન્સિપાલ સુસાન એલિયાસની સહી છે. કૉલેજનું કહેવું છે કે કેમ્પસમાં શિસ્ત, ગરિમા અને ઔપચારિક શૈક્ષણિક વાતાવરણ જાળવવા માટે આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે.

નવા નિયમનો વિરોધ કરતા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ નવા સત્રના પહેલા જ દિવસે શોર્ટ્સ પહેરીને કોલેજ પહોંચ્યા હતા. વિદ્યાર્થીઓનું કહેવું છે કે કપડાં એ વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો વિષય છે અને આવા પ્રતિબંધો વિદ્યાર્થીઓના અધિકારોને મર્યાદિત કરે છે. વિરોધ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ પ્રશ્ન કર્યો હતો કે કોલેજ શિક્ષણ અને શૈક્ષણિક વાતાવરણને બદલે વિદ્યાર્થીઓના પોશાક પર કેમ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓએ એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે તેમને અગાઉથી નિર્ણય વિશે પૂરતી માહિતી આપવામાં આવી નહોતી, જેના કારણે સત્રના પહેલા દિવસે મૂંઝવણ ઊભી થઈ.

જોકે નોટિસમાં ખાસ કરીને જૂનિયર સભ્યોનો ઉલ્લેખ છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓનો દાવો છે કે વહીવટીતંત્ર આ નિયમ સીનિયર વિદ્યાર્થીઓ પર પણ લાગુ કરી રહ્યું છે. આનાથી વિદ્યાર્થી સંગઠનમાં મૂંઝવણ ઊભી થઈ છે. ઘણા વિદ્યાર્થીઓએ સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવાની માંગ કરી છે, જેથી તે સ્પષ્ટ થઇ જાય કે નિયમ કયા-કયા વિદ્યાર્થીઓ પર લાગૂ થશે.

સેન્ટ સ્ટીફન કૉલેજનો આ નિર્ણય હવે સોશિયલ મીડિયા અને વિદ્યાર્થી સમુદાયમાં ચર્ચાનો વિષય બની ગયો છે. એક પક્ષનું માનવું છે કે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને શિસ્ત અને સંસ્થાકીય શિષ્ટાચાર જાળવવા માટે ડ્રેસ કોડ લાગૂ કરવાનો અધિકાર છે. તો, બીજો પક્ષ આને વિદ્યાર્થીઓની વ્યક્તિગત પસંદગીઓ અને અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતામાં દખલગીરી માને છે.

દેશભરમાં પેપર લીકના મુદ્દે વિરોધ પ્રદર્શન ચાલી રહ્યા છે, ત્યારે ઉત્તરાખંડમાં પેપર લીકની વધુ એક ચોંકાવનારી ઘટના સામે આવી છે. દેહરાદૂન સ્થિત ઉત્તરાખંડ ટેકનિકલ યુનિવર્સિટી (UTU) ની એન્જિનિયરિંગ શાખાના બે પેપર લીક થઈ ગયા છે. મામલો સામે આવ્યા બાદ યુનિવર્સિટી તંત્ર દ્વારા બંને પરીક્ષાઓ તત્કાલ અસરથી રદ કરી દેવામાં આવી છે.

આ સમગ્ર પ્રકરણમાં શિવાલિક કોલેજના પ્રોફેસર આશિષ કુમાર ગુપ્તા પર આક્ષેપ છે કે તેમણે આખરી પરીક્ષાને મળતા આવતા પ્રશ્નો એક કોલેજના વોટ્સએપ ગ્રુપમાં મોકલ્યા હતા. ઘટના પ્રકાશમાં આવતા જ પરીક્ષાઓ રદ કરીને તેમની સામે ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો અને તપાસ હાથ ધરાઈ હતી. ત્યારબાદ પોલીસ દ્વારા પ્રોફેસરની ધરપકડ પણ કરી લેવામાં આવી છે.

દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે પેપર લીકના વિરોધમાં ચાલી રહેલા ધરણાં-પ્રદર્શન વચ્ચે ઉત્તરાખંડમાં પેપર લીકના સમાચારથી શિક્ષણ જગતમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. વીર માધો સિંહ ભંડારી ઉત્તરાખંડ ટેકનિકલ યુનિવર્સિટીના વાઇસ ચાન્સેલર તૃપ્તા ઠાકુરે આ અંગે જણાવ્યું હતું કે, જે કોલેજના આ શિક્ષક છે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. યુનિવર્સિટીએ પોતાની તરફથી તે શિક્ષક પર આગામી 7 વર્ષ સુધી પરીક્ષા સંબંધિત તમામ પ્રવૃત્તિઓ પર પ્રતિબંધ લગાવી દીધો છે. આ શિક્ષકે પોતાના 22 વિદ્યાર્થીઓના ફાયદા માટે સમગ્ર સિસ્ટમ સાથે સમજૂતી કરી હતી.

યુનિવર્સિટીના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, લીક થયેલા પ્રશ્નપત્રો ઈલેક્ટ્રોનિક્સ બ્રાન્ચના બીજા અને ત્રીજા વર્ષના વિદ્યાર્થીઓ સાથે જોડાયેલા હતા. આ મામલો ત્યારે સામે આવ્યો જ્યારે આ મહિનાની શરૂઆતમાં યુનિવર્સિટીને એક ઈમેલ મળ્યો હતો, જેમાં ત્રીજા વર્ષના ‘મશીન લર્નિંગ ફોર ઈન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ’ વિષયનું પેપર લીક થયું હોવાનો દાવો કરાયો હતો.

એક અહેવાલ મુજબ, પરીક્ષા નિયામક ડૉ. વી.કે. પટેલે જણાવ્યું કે પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર આશિષ કુમાર ગુપ્તા દ્વારા વોટ્સએપ પર શેર કરવામાં આવેલા પ્રશ્નો આખરી પરીક્ષાના પ્રશ્નપત્ર સાથે 90 થી 95 ટકા સુધી હૂબહૂ મળતા આવતા હતા. આ ખુલાસા બાદ યુનિવર્સિટીએ તાત્કાલિક ધોરણે આ પરીક્ષા રદ કરી દીધી હતી. સાવચેતીના પગલે યુનિવર્સિટીએ બીજા વર્ષના ‘ઈલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ફીલ્ડ થિયરી’ વિષયનું પેપર પણ રદ કર્યું છે. જોકે આ બીજા પેપર લીક થવાના કોઈ પુરાવા મળ્યા નથી, પરંતુ તે પેપર પણ આ જ પ્રોફેસરે સેટ કર્યું હોવાથી આ નિર્ણય લેવાયો હતો.

વાઇસ ચાન્સેલરની મંજૂરી બાદ જારી કરાયેલા આદેશમાં જણાવાયું છે કે પરીક્ષા પદ્ધતિની વિશ્વસનીયતા, નિષ્પક્ષતા અને વિદ્યાર્થીઓના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને બંને પરીક્ષાઓ રદ કરવામાં આવી છે. હવે બીજા વર્ષના 355 અને ત્રીજા વર્ષના 22 મળીને કુલ 377 વિદ્યાર્થીઓની ફરીથી પરીક્ષા ઓગસ્ટ 2026ના ત્રીજા સપ્તાહમાં યોજવામાં આવશે.

યુનિવર્સિટીની ફરિયાદના આધારે પ્રેમનગર પોલીસ સ્ટેશનમાં ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો હતો. છેલ્લા 10 વર્ષથી યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલા આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર આશિષ કુમાર ગુપ્તાની ધરપકડ કરી લેવાઈ છે. પોલીસે જણાવ્યું કે આરોપી પાસેથી કબ્જે કરવામાં આવેલા ઈલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સની તપાસ ચાલી રહી છે અને આ મામલામાં અન્ય લોકોની સંડોવણી અંગે પણ તપાસ હાથ ધરવામાં આવી છે.

બીજી તરફ, NSUI નેતા સિદ્ધાર્થ અગ્રવાલે આ ઘટનાને ઉચ્ચ શિક્ષણ વિભાગની ઘોર બેદરકારી ગણાવીને રાજ્યના ઉચ્ચ શિક્ષણ મંત્રીના રાજીનામાની માંગ કરી છે. તેમજ દેહરાદૂનના બુદ્ધ ચોક ખાતે વિદ્યાર્થીઓ અને વિવિધ સંગઠનોએ પ્રદર્શન કરીને પેપર લીક અને વિદ્યાર્થીઓ સાથે થઈ રહેલા અન્યાય સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો.

ઉત્તરાખંડમાં છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી પેપર લીકના કૌભાંડો સામે આવતા રહ્યા છે. 2017-18 બાદ 2021માં પટવારી-લેખપાલ ભરતી પરીક્ષા, 2022માં UKSSSC ગ્રેજ્યુએટ લેવલની પરીક્ષા અને 2025માં પણ ભરતી પરીક્ષાઓના પેપર લીક થવાની ઘટનાઓએ સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે વિરોધ અને આક્રોશ જગાડ્યો હતો.

જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ NEETની તૈયારી માટે પોતાની ઊંઘનો પણ ત્યાગ કરી દે છે, ત્યારે તેમનું એક જ સ્વપ્ન હોય છે, ડૉક્ટર બનવા માટે તેમની પહેલી પરીક્ષા પાસ કરવી. પરંતુ આ સ્વપ્ન ઘણીવાર ચકનાચૂર થઈ જાય છે, ક્યારેક પેપર લીક થવાને કારણે તો ક્યારેક તેમના માર્ક્સમાં વિસંગતતાને કારણે. ફરીથી NEETના પરિણામો જાહેર થયા ત્યારથી, વિદ્યાર્થીઓ અને વાલીઓ તેના પરિણામો વિશે ચિંતિત છે, જેના કારણે સતત વિવાદ ચાલી રહ્યો છે. કેટલાક વિદ્યાર્થીઓ સોશિયલ મીડિયા પર દાવો કરી રહ્યા છે કે તેમને પરીક્ષામાં તેમના પ્રદર્શન અથવા તેમણે આપેલા પ્રશ્નોના જવાબ મુજબ ગુણ મળ્યા નથી. હવે, આ અંગે એક નવો વિવાદ શરૂ થઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે.

NEET UGની ફરીથી થયેલી પરીક્ષાના પરિણામો ગયા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ કાનપુરની NEETની ઉમેદવાર આર્યા સિંહ સાથે જે બન્યું તે એક દુઃસ્વપ્નથી ઓછું નથી. આર્યાનો દાવો છે કે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)ની NEET પરીક્ષામાં તેનું પરિણામ બદલાઈ ગયું છે. તેનો આરોપ છે કે NTAની બેદરકારી અને પ્રણાલીગત ખામીઓએ તેના ભવિષ્યને ગંભીર રીતે જોખમમાં મૂક્યું છે. આ સમગ્ર ઘટનાની વાર્તા 13મી તારીખની રાત્રે શરૂ થાય છે. તે રાત્રે, જ્યારે NTAએ તેની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર વિદ્યાર્થીઓ માટે OMR શીટ્સ અપલોડ કરી, ત્યારે આર્યાએ તેનો OMR ડાઉનલોડ કર્યો. તરત જ, તેને એક મોટી ભૂલ દેખાઈ, પ્રશ્ન ક્રમ સંપૂર્ણપણે ખોટો હતો. આર્યાએ પોતાની જાતે પ્રશ્નોની તુલના કરી અને જોયું કે તેનો પ્રભાવશાળી 609નો સ્કોર બન્યો છે.

https://twitter.com/YouthofIndia99/status/2078692212200935568

સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલા એક વીડિયો અનુસાર, વિદ્યાર્થી આર્યા જણાવે છે કે, તે તરત જ NTAના ચેલેન્જ પોર્ટલ તરફ ગઈ અને ક્રમ ભૂલ અંગે સત્તાવાર ફરિયાદ નોંધાવી. NTAએ પણ તાત્કાલિક જવાબ આપ્યો, ભૂલ સુધારી અને અપડેટેડ OMR શીટ વેબસાઇટ પર પ્રકાશિત કરી. આ નવી શીટમાં પ્રશ્ન ક્રમ તો સુધારવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આર્યા માટે સૌથી દિલાસો આપનારી વાત એ હતી કે તેનો સ્કોર હજુ પણ 609નો રહ્યો. તેને લાગ્યું કે તેની મહેનત રંગ લાવી છે, અને મેડિકલ કોલેજ જવાનો માર્ગ સ્પષ્ટ થઇ ગયો.

પરંતુ અસલી ખેલ તો પરિણામના દિવસે જ થઇ ગયો. આર્યાના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે તેણે NTA વેબસાઇટ પર તેનું અંતિમ પરિણામ તપાસ્યું, ત્યારે તેણે ફક્ત બે કલાકના ગાળામાં બે અલગ અલગ સ્કોર કાર્ડ જોયા. શરૂઆતમાં તેને 609 ગુણ મળવાની અપેક્ષા હતી, પરંતુ એક સ્ક્રીનશોટમાં તેનો સ્કોર 540 દર્શાવવામાં આવ્યો હતો, અને પછી અચાનક ઘટીને માત્ર 167 થઈ ગયો. 609 ગુણ મેળવનાર વિદ્યાર્થીનો સ્કોર થોડા કલાકોમાં જ 167 કેવી રીતે થઈ શકે? વેબસાઇટ હાલમાં તેનો સ્કોર 167 દર્શાવે છે, જેનાથી તેનો ઓલ ઈન્ડિયા રેન્ક 12,52,036 અને કેટેગરી રેન્ક 3,67,585 છે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આર્યાનો NEETમાં આ બીજો પ્રયાસ હતો. તેણે અગાઉ 2025માં પરીક્ષા આપી હતી. તે સમયે, તેને પરિણામોમાં આ જ પ્રકારની હેરાફેરી અને સમસ્યાઓની શંકા ગઈ હતી. આ વખતે, આ નક્કર પુરાવા, OMR શીટ્સ, બદલાયેલા સ્કોરકાર્ડ્સના સ્ક્રીનશોટ અને અન્ય તમામ સંબંધિત દસ્તાવેજો સાથે, આર્યા હવે સીધી લડાઈ લડવા બહાર આવી છે. તેણે કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી અને NTAના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને E-mail દ્વારા પોતાની સંપૂર્ણ ફરિયાદ અને પુરાવા મોકલી દીધા છે. આર્યાએ આ સંદર્ભમાં PM અને શિક્ષણ મંત્રી પાસેથી મદદ માંગી છે. હાલમાં, આર્યા અને તેનો પરિવાર NTA તરફથી સંતોષકારક પ્રતિભાવની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ વીડિયો વાયરલ થયા પછી, સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સ વિદ્યાર્થીના દાવાના સંદર્ભમાં NTA પર સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે.

એક વિદ્યાર્થીએ દાવો કર્યો હતો કે, તેની OMR શીટ અને આન્સર કી મુજબ, તેને 672 ગુણ મળવાના હતા, પરંતુ અંતિમ પરિણામમાં તેને 4 ગુણ મળ્યા છે. જોકે, OMR શીટ અંગે ચાલી રહેલી અફવાઓ અંગે, NTAએ કહ્યું છે કે બધી ફરિયાદોની ગંભીરતાથી તપાસ કરવામાં આવી રહી છે અને કેસોની ચકાસણી ફક્ત મૂળ OMR શીટના આધારે જ કરવામાં આવશે.

રાજસ્થાનના સવાઈ માધોપુર જિલ્લાની એક સરકારી ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્કૂલમાં વિદ્યાર્થીનીઓ પ્રત્યે અયોગ્ય વર્તનના આરોપો બાદ ગ્રામજનો અને વાલીઓએ બુધવારે શાળાની બહાર વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું અને મુખ્ય ગેટને તાળું મારી દીધું હતું. એવો આરોપ છે કે એક શિક્ષિકાના પૈસા ખોવાઈ ગયા બાદ ધોરણ 9 અને 11ના વિદ્યાર્થીઓની તપાસ દરમિયાન તેમના કપડાં ઉતારાવ્યા હતા.

આ મામલાની તપાસ કર્યા પછી શિક્ષણ વિભાગે આરોપી શિક્ષિકાને સસ્પેન્ડ કરી દીધી છે. હિન્દી શિક્ષિકા સરસ્વતી મીણાના લગભગ 500 રૂપિયા ખોવાઇ ગયા હતા. આરોપ છે કે તેણે કથિત રીતે ધોરણ 9 અને 11ના વિદ્યાર્થીઓ પર શંકા વ્યક્ત કરતા તપાસ હાથ ધરી હતી. વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારજનોનો આરોપ છે કે તપાસ દરમિયાન વિદ્યાર્થિની પાસે કપડાં ઉતારાવ્યા, જેના કારણે તેઓ માનસિક રીતે પરેશાન થઈ હતી.

વિદ્યાર્થિઓએ ઘરે પરત ફર્યા બાદ તેમના પરિવારજનોને ઘટનાની જાણ કરી, જેના કારણે ગામમાં રોષ ફેલાઇ ગયો. ત્યારબાદ, મોટી સંખ્યામાં ગ્રામજનો અને વાલીઓ બુધવારે સવારે શાળામાં પહોંચ્યા અને મુખ્ય ગેટને તાળું મારીને વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું.

માહિતી મળતા મુખ્ય બ્લોક શિક્ષણ અધિકારી (CBEO) પ્રતિભા મીણા ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા. તેમણે વિદ્યાર્થિઓ સાથે વ્યક્તિગત રીતે વાત કરીને ઘટનાની વિગતો એકત્રિત કરી અને ઉચ્ચ અધિકારીઓને આ બાબતની જાણકારી આપી હતી.

ભરતપુર વિભાગના સંયુક્ત શાળા શિક્ષણ નિયામક દલવીર સિંહે જણાવ્યું કે જિલ્લા શિક્ષણ અધિકારી (મુખ્ય મથક) દ્વારા રજૂ કરાયેલા અહેવાલ અને મળેલી ફરિયાદોના આધારે વરિષ્ઠ શિક્ષિકા સરસ્વતી મીણા સામે વિભાગીય તપાસ શરૂ કરવામાં આવી છે. રાજસ્થાન સિવિલ સર્વિસીસ (વર્ગીકરણ, નિયંત્રણ અને અપીલ) નિયમો, 1958ના નિયમ 13 હેઠળ તાત્કાલિક અસરથી વરિષ્ઠ શિક્ષિકાને સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી છે.

દલવીર સિંહે જણાવ્યું કે સસ્પેન્શન સમયગાળા દરમિયાન તેમનું મુખ્ય મથક રાજાખેડા (ધોલપુર) સ્થિત CBEO ઓફિસમાં ખસેડવામાં આવ્યું છે. CBEO પ્રતિભા મીણાના જણાવ્યા અનુસાર, શાળાના વડા મનોજકુમાર મીણાએ સમયસર ઉચ્ચ અધિકારીઓને આ બાબતની જાણ પણ ન કરી અને તેને જરૂરી ગંભીરતાથી ન લીધી.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આ બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને, ઉચ્ચ અધિકારીઓને એક પત્ર મોકલીને તેમની સામે શિસ્તભંગના પગલાં લેવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. વાલીઓએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે કેટલાક શિક્ષકોએ વિદ્યાર્થીઓ પર આ ઘટનાની વિગતો કોઈને ન જણાવવા દબાણ કર્યું હતું. CBEOએ નિયમો અનુસાર નિષ્પક્ષ તપાસ અને દોષિતો સામે કાર્યવાહી કરવાની ખાતરી આપી છે.

આચાર્ય મનોજ કુમાર મીણાએ કહ્યું કે, શિક્ષિકાએ વિદ્યાર્થિનીઓ પાસેથે માફી માંગી લીધી હતી. શાળા પ્રશાસન સાથે પણ ભવિષ્યમાં આવી ઘટના ફરી ન બને તે માટે લેખિત ખાતરી મેળવવાની વાત થઈ હતી. તેથી જ આ બાબતની તાત્કાલિક ઉચ્ચ અધિકારીઓને જાણ કરવામાં આવી નહોતી.

આરોપોને નકારી કાઢતા શિક્ષિકા સરસ્વતી મીણાએ કહ્યું કે, મારા 500 રૂપિયા ગુમ થઇ ગયા હતા. તેને શોધવા માટે વિદ્યાર્થિનીઓની પૂછપરછ કરવામાં આવી હતી. વિદ્યાર્થિનીઓના કપડાં ઉતારાવવાના આરોપો પાયાવિહોણા છે. એક મહિલા શિક્ષિકા તરીકે મેં ફક્ત વિદ્યાર્થિનીઓની જ પૂછપરછ કરવાનું યોગ્ય માન્યું હતું.

CBI તપાસમાં ભોપાલમાં કથિત શિષ્યવૃત્તિ છેતરપિંડીનો પર્દાફાશ થયો છે. આની અંદર MBA વિદ્યાર્થીઓ માટે રાખવામાં આવેલું સરકારી ભંડોળ કથિત રીતે વિદ્યાર્થીઓને જાણ કર્યા વગર બેંકમાં ખાતા ખોલીને ડાઇવર્ટ કરવામાં આવ્યું હતું.

એજન્સીએ UCO બેંકની હબીબગંજ શાખાના તત્કાલીન સિનિયર મેનેજર અને ભોપાલની એકેડેમી ઓફ મેનેજમેન્ટ કોલેજ સાથે સંકળાયેલા 5 વ્યક્તિઓ સામે કેસ દાખલ કર્યો છે. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, જાન્યુઆરી 2020થી ઓક્ટોબર 2021 વચ્ચે સરકારી શિષ્યવૃત્તિ ભંડોળમાં આશરે રૂ. 99.48 લાખની ઉચાપત કરવામાં આવી હતી.

એકેડમી ઓફ મેનેજમેન્ટ ભોપાલના અવધપુરી વિસ્તારમાં એક ખાનગી, સ્વ-નાણાકીય બિઝનેસ સ્કૂલ છે. 2009માં સ્થાપિત, તે AICTE-મંજૂર અને બરકતુલ્લાહ યુનિવર્સિટી સાથે જોડાયેલ છે. તે લાલા રામ રખા મલ ટ્રસ્ટ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે અને બે વર્ષનો MBA પ્રોગ્રામ ઓફર કરે છે.

ભોપાલની UCO બેંકના ડેપ્યુટી જનરલ મેનેજર અને ઝોનલ હેડ લોકેશ કુમારની ફરિયાદ પછી આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો હતો. કુમારે હબીબગંજ શાખામાં 118 બેંક ખાતા ખોલવામાં અને તેમાં થયેલી લેવડ દેવડમાં અનિયમિતતાનો આરોપ લગાવ્યો હતો. ફરિયાદ પર કાર્યવાહી કરતા, CBIએ પ્રાથમિક તપાસ શરૂ કરી. FIR મુજબ, એવું જાણવા મળ્યું કે આ ખાતાઓ MBA વિદ્યાર્થીઓના નામે તેમની જાણકારી કે સંમતિ વિના ખોલવામાં આવ્યા હતા. ત્યારપછી સરકારી શિષ્યવૃત્તિ ભંડોળ આ ખાતાઓમાં જમા કરવામાં આવ્યું હતું અને લાભાર્થીઓ તેનો ઉપયોગ કરી શકે તે પહેલાં ઉપાડી લેવામાં આવ્યું હતું.

CBI FIRમાં જણાવાયું છે કે, '1 જાન્યુઆરી, 2020થી 31 ઓક્ટોબર, 2021ની વચ્ચે, UCO બેંકની હબીબગંજ શાખામાં વિવિધ વ્યક્તિઓના નામે 118 નકલી બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા હતા, અને સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી રૂ. 99.48 લાખની સરકારી શિષ્યવૃત્તિનું ભંડોળ આ ખાતાઓમાં જમા કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો અજાણ્યા વ્યક્તિઓ દ્વારા દુરુપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.'

તપાસકર્તાઓનો આરોપ છે કે, આ છેતરપિંડી ખાતા ખોલવામાં આવ્યા ત્યારથી જ તેને નિયંત્રિત કરવા પર આધારિત હતી. FIR મુજબ, કોલેજના અધિકારીઓએ કથિત રીતે ખાતા ખોલવાની વ્યવસ્થા કરી, પોતાના અથવા તેમના સહયોગીઓના મોબાઇલ નંબરને ખાતાઓ સાથે લિંક કર્યા, તેમની સાથે જોડાયેલા ATM કાર્ડ મેળવ્યા અને શિષ્યવૃત્તિ ભંડોળ ઉપાડવા માટે તેનો ઉપયોગ કર્યો.

CBIએ આ કેસમાં 6 લોકોને આરોપી બનાવ્યા છે. તેમાં યુકો બેંકની હબીબગંજ શાખાની તત્કાલીન સિનિયર મેનેજર પ્રેમા વર્માનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય લોકોમાં ભોપાલની એકેડેમી ઓફ મેનેજમેન્ટ કોલેજના ડિરેક્ટર વિનય મલ્હોત્રા, પ્રોફેસર આદિત્ય મલ્હોત્રા, સહાયક પ્રોફેસરો મનોજ જૈન અને વિનેશ મેશ્રામ અને તે સમયે કોલેજમાં કામ કરતા રામ સિંહ વર્માનો પણ સમાવેશ થાય છે. FIRમાં અન્ય અજાણ્યા લોકોના નામ પણ છે.

મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે, 'બેંક અધિકારીઓ આમાં સંડોવાયેલા હતા, અને મારું નામ હવે CBI તપાસમાં સામે આવ્યું છે.' અન્ય આરોપીઓએ હજુ સુધી આરોપોનો જવાબ આપ્યો નથી. કોલેજના એક  પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું હતું કે, આ બેંકના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચેનો મામલો હતો અને કોલેજ વહીવટીતંત્રને આમાં ફસાવવામાં આવ્યું હતું. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે શિષ્યવૃત્તિ યોજનામાં કોઈ ગેરરીતિ થઈ નથી અને કોલેજ વહીવટીતંત્ર અધિકારીઓને સહકાર આપી રહ્યું હતું.

FIR મુજબ, ખાતું ખોલવાના ફોર્મ કથિત રીતે બનાવટી સહીઓ અને ખોટી વ્યક્તિગત માહિતી સાથે તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા, અને KYC ચકાસણીને બાયપાસ કરવામાં આવી હતી. અરજીઓને સમર્થન આપવા માટે સબમિટ કરાયેલા દસ્તાવેજો પાછળથી તપાસ દરમિયાન નકલી હોવાનું જાણવા મળ્યું.

CBIનો આરોપ છે કે, વિદ્યાર્થીઓને ડેબિટ કાર્ડ આપવાને બદલે, ખાતાધારકોની લેખિત પરવાનગી વિના, તે એક જ વ્યક્તિ, રામ સિંહને મોકલવામાં આવ્યા હતા. આરોપીઓએ તેમના મોબાઇલ નંબરોને ખાતાઓ સાથે લિંક કરીને OTP મેળવ્યા હતા, જેનાથી તેઓ શિષ્યવૃત્તિની રકમ જમા થયા પછી તરત જ ઉપાડી શકતા હતા.

CBIએ યુકો બેંકની હબીબગંજ શાખાની તત્કાલીન સિનિયર મેનેજર વર્મા પર પણ આરોપ લગાવ્યો છે કે તેઓ ખાતા ખોલવા, KYC ચકાસણી, સિસ્ટમ તપાસ અને ATM મોકલવા સંબંધિત બેંકિંગ નિયમોનું પાલન કરવા માટે જવાબદાર હોવા છતાં આવી કામગીરીમાં મદદ કરી રહ્યા હતા. CBIનો આરોપ છે કે તેમણે બેંકિંગ નિયમોનું સંપૂર્ણ ઉલ્લંઘન કરીને ખાતાઓ ખોલવાની પ્રક્રિયા કરી અને કોલેજના અધિકારીઓ સાથે મળીને કાવતરું રચ્યું.

FIR અનુસાર, પ્રારંભિક તપાસમાં એવા પુરાવા મળ્યા છે કે, શિષ્યવૃત્તિ ભંડોળ બનાવટી દસ્તાવેજો અને છેતરપીંડીયુક્ત બેંકિંગ પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉચાપત કરવામાં આવ્યું હતું. એવો આરોપ છે કે બેંક અધિકારીઓએ જરૂરી પ્રક્રિયાઓને બાયપાસ કરીને દરેક તબક્કે આ પ્રયાસને સરળ બનાવ્યો હતો.

CBIએ ભારતીય દંડ સંહિતા તેમજ ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમની કલમો હેઠળ ગુનાહિત કાવતરું, છેતરપિંડી, બનાવટી અને નકલી દસ્તાવેજોના ઉપયોગનો આરોપ દાખલ કર્યા છે. આ તપાસ ભોપાલમાં CBIની ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી શાખાના ઇન્સ્પેક્ટર નાઝીમ ખાનને સોંપવામાં આવી છે. તેમની પાસે એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે, તેઓ તપાસમાં ઊંડે સુધી જશે અને, શું અન્ય વ્યક્તિઓ પણ આ શિષ્યવૃત્તિ ભંડોળના કથિત ઉચાપતમાં સામેલ હતા કે, શું અન્ય ખાતાઓમાં પણ આ જ પ્રકારની ગેરરીતિઓ આચરવામાં આવી હતી. આવા સવાલોના જવાબ સામે લાવશે.

સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) દ્વારા સોમવારે એક મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે. બોર્ડના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં ધોરણ 9 માં અભ્યાસ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓ જ્યારે ધોરણ 10 માં જશે ત્યારે તેમણે ત્રીજી ભાષા (Third Language) માટે કોઈ બોર્ડ પરીક્ષા આપવી પડશે નહીં. આ સાથે જ, ધોરણ 10 ના વર્તમાન બેચના વિદ્યાર્થીઓ માટે હાલની દ્વિ-ભાષા (Two-Language System) ની વ્યવસ્થા જ યથાવત રહેશે.

બોર્ડ તરફથી જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ માર્ગદર્શિકા શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27 થી અમલમાં આવશે. આ નવા માળખા હેઠળ, શૈક્ષણિક સત્ર 2026-27 થી ધોરણ 9 માં પ્રવેશ મેળવનારા વિદ્યાર્થીઓએ ત્રણ ભાષાઓનો અભ્યાસ કરવો પડશે, જેમાંથી ઓછામાં ઓછી બે 'ભારતીય ભાષાઓ' હોવી ફરજિયાત છે.

જો કે, એક વખતની પરિવર્તનકાલીન રાહત તરીકે, ધોરણ 9 ની વર્તમાન બેચ માટે ત્રીજી ભાષાનું મૂલ્યાંકન માત્ર શાળાના આંતરિક મૂલ્યાંકન  દ્વારા જ કરવામાં આવશે. આ વિદ્યાર્થીઓ જ્યારે શૈક્ષણિક સત્ર 2027-28 માં ધોરણ 10 ની બોર્ડ પરીક્ષા આપશે, ત્યારે આ ત્રીજી ભાષા તે CBSE બોર્ડ પરીક્ષાનો ભાગ રહેશે નહીં.

આ રાહત હાલમાં ધોરણ 7 અને 8 માં અભ્યાસ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓને પણ આપવામાં આવી છે. જે વિદ્યાર્થીઓએ અગાઉથી જ બે વિદેશી ભાષાઓ પસંદ કરી લીધી છે, તેઓ તેનો અભ્યાસ ચાલુ રાખી શકશે પરંતુ તેમણે એક ભારતીય ભાષા ઉમેરવી પડશે. જ્યારે આ વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 10 માં પહોંચશે, ત્યારે તેમણે પણ ત્રીજી ભાષાની બોર્ડ પરીક્ષા આપવાની રહેશે નહીં.

CBSE એ જણાવ્યું હતું કે આ પગલાનો હેતુ હાલની સિસ્ટમ હેઠળ ભણતા વિદ્યાર્થીઓની સજ્જતાને પ્રભાવિત કર્યા વિના, નવી ભાષા નીતિ તરફ એક સરળ અને વ્યવસ્થિત પરિવર્તન સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

શું કહે છે ત્રિ-ભાષા નીતિ?

ત્રિ-ભાષા ફોર્મ્યુલા એ રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 નો એક ભાગ છે, જે એવી ભલામણ કરે છે કે વિદ્યાર્થીઓ શાળાકીય શિક્ષણ દરમિયાન ત્રણ ભાષાઓ શીખે, જેમાં ઓછામાં ઓછી બે મૂળ ભારતીય ભાષાઓ હોવી જોઈએ. આ નીતિ કોઈ ચોક્કસ ભાષાને ફરજિયાત બનાવતી નથી, પરંતુ તેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતીય ભાષાઓના શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે બહુભાષીયતા (Multilingualism) ને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.

આ માળખા અંતર્ગત:

• જે વિદ્યાર્થીઓ પહેલાથી જ બે ભારતીય ભાષાઓનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે, તેઓ ત્રીજી ભાષા તરીકે અન્ય કોઈ ભારતીય ભાષા અથવા તો અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ કે જર્મન જેવી બિન-ભારતીય (વિદેશી) ભાષા પસંદ કરી શકે છે.
• જે વિદ્યાર્થીઓ એક ભારતીય ભાષા અને એક વિદેશી ભાષા ભણી રહ્યા છે, તેમણે ત્રીજી ભાષા તરીકે અન્ય એક ભારતીય ભાષા પસંદ કરવી પડશે.
• એક વખતની ખાસ જોગવાઈ તરીકે, હાલમાં ધોરણ 9 માં અભ્યાસ કરતા જે વિદ્યાર્થીઓ બે વિદેશી ભાષાઓ (જેમ કે અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ) ભણી રહ્યા છે, તેમને આ બંને ભાષાઓ ચાલુ રાખવાની મંજૂરી અપાશે, પરંતુ તેમણે ત્રીજી ભાષા તરીકે એક ભારતીય ભાષા ઉમેરવી પડશે.

આ શ્રેણીના વિદ્યાર્થીઓને નિયમોમાંથી મુક્તિ મળશે

બોર્ડે કેટલીક ચોક્કસ શ્રેણીઓને ફરજિયાત ભારતીય ત્રીજી ભાષાના નિયમમાંથી મુક્તિ આપી છે, જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:

• દિવ્યાંગજન અધિકાર અધિનિયમ  અનુસાર વિશેષ જરૂરિયાતો ધરાવતા બાળકો
• ભારતની બહાર આવેલી CBSE શાળાઓ.
• ભારત પરત ફરી રહેલા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ.

બોર્ડે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે તે આ નીતિના અમલીકરણ માટે શાળાઓને ગ્રેડ-અનુરૂપ શૈક્ષણિક સામગ્રી  ઉપલબ્ધ કરાવશે અને પૂરતો સહયોગ આપશે. CBSE એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, આ જોડાણના કારણે કોઈપણ વિદ્યાર્થીને કોઈ ગેરફાયદો કે નુકસાન થવું જોઈએ નહીં. આપણું મુખ્ય ધ્યાન પરીક્ષા પર નહીં, પરંતુ આનંદદાયક અને અર્થપૂર્ણ રીતે ભાષા શીખવા પર કેન્દ્રિત છે.

45 લાખ રૂપિયાનું વાર્ષિક પેકેજ, ઇચ્છિત નોકરી અને માઈક્રોસોફ્ટમાં સારું પદ, ઘણા લોકો માટે, આ એક મોટી કારકિર્દી સફળતા છે. પરંતુ ઘણા લોકો માટે, તે ફક્ત એક સ્વપ્ન છે જે તેઓ પ્રાપ્ત કરવા માંગે છે. આ યુવાન એન્જિનિયર સાથે આવું જ બન્યું. તેણે નોકરી છોડીને UPSCની તૈયારી કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ ઘટનાએ ફરી એકવાર પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો છે કે શું ફક્ત પૈસા જ સાચી કારકિર્દી સંતોષ આપે છે. આ ઘટના સોશિયલ મીડિયા પર ચર્ચાનો વિષય બની છે, જેમાં લોકો સફળતાની વ્યાખ્યા પર પોતાના મંતવ્યો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.

યુઝર વિકાસ અલ્વિસની પોસ્ટ અનુસાર, તેની એક મિત્રએ 12મા ધોરણ પછી JEE મેઈન પરીક્ષા પાસ કરી અને NIT વારંગલની ECE શાખામાં પ્રવેશ મેળવ્યો. તેણે 2023માં B.Tech પૂર્ણ કર્યું અને 45 લાખ રૂપિયાના વાર્ષિક પેકેજ સાથે માઇક્રોસોફ્ટમાં નોકરી મેળવી. તેણી તેના અભ્યાસમાં ખૂબ જ સારી હતી, પરંતુ તાજેતરમાં UPSCની તૈયારી પર સંપૂર્ણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા માટે તેણે નોકરી છોડી દીધી.

આ માહિતી શેર કરતા યુઝરે લખ્યું, 'મારી સ્કૂલની મિત્ર, જેણે 12મા ધોરણ પછી JEE મેઈન પરીક્ષા પાસ કરી, તેણે NIT વારંગલમાં ECE વિભાગમાં પ્રવેશ મેળવ્યો. તેણે 2023માં B.Tech ડિગ્રી મેળવી અને 45 લાખ રૂપિયા વાર્ષિક પગાર સાથે નોકરી મેળવી. તે હંમેશા અભ્યાસમાં ખૂબ જ સારી રહી છે.'

જોકે, તેણે તાજેતરમાં જ માઇક્રોસોફ્ટમાં તેના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું, જે વાર્ષિક 45 લાખ રૂપિયા પગાર આપતું હતું, અને હવે તેણે UPSC માટે તૈયારી શરૂ કરી દીધી છે. પોસ્ટના અંતે, તેણે પ્રશ્ન કર્યો કે જો વાર્ષિક 45 લાખ રૂપિયાનો પગાર અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી કંપનીમાં નોકરી રહેવા માટે પૂરતી નથી, તો લોકોને ખરેખર શાંતિ અને સંતોષ ક્યાંથી મળે છે. આ નિર્ણય સોનાના પાંજરામાંથી બહાર નીકળીને ખુલ્લા આકાશમાં ઉડવા જેવો છે. તેનાથી ઘણાને આશ્ચર્ય થયું, પરંતુ તેની હિંમતની પણ વ્યાપક પ્રશંસા થઈ.

પોસ્ટ વાયરલ થયા પછી, ઘણા યુઝર્સ પોતાના મંતવ્યો આપી રહ્યા છે. એક યુઝરે લખ્યું કે આવા નિર્ણયો વ્યક્તિએ વ્યક્તિએ બદલાતા હોય છે, અને પોસ્ટ કરવાવાળો પણ એ વાતથી સંમત છે કે, સારી નોકરી છોડી દેવી એ એક હિંમતનું કામ છે. બીજા એક યુઝર કહે છે કે આ નિર્ણય ફક્ત પૈસાનો નથી, પણ ઉછેરનો પણ છે. તેમના મતે, બાળપણથી જ માતા-પિતા અને સમાજ સરકારી નોકરીઓને પ્રાથમિકતા આપે છે, જેના કારણે ઘણા લોકો સારી ખાનગી નોકરી હોવા છતાં સરકારી સેવા પસંદ કરે છે.

મહારાષ્ટ્રમાં સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પેપર લીક થવાનો વધુ એક નવો મામલો સામે આવ્યો છે. રવિવારે યોજાનારી ટીચર્સ એલિજિબિલિટી ટેસ્ટ (TET) એટલે કે શિક્ષક પાત્રતા પરીક્ષાનું પ્રશ્નપત્ર પરીક્ષાના આશરે 24 કલાક પહેલા જ થાણેમાંથી લીક થઈ ગયું હોવાના અહેવાલ છે. આ ઘટનાને પગલે રવિવારે લેવાનારી TET પરીક્ષા રદ કરવામાં આવી છે, જોકે મહારાષ્ટ્ર શિક્ષણ વિભાગ તરફથી આ અંગે સત્તાવાર જાહેરાત થવાની હજુ બાકી છે.

સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, પોલીસને પેપર લીક થયું હોવાની ગુપ્ત માહિતીમળી હતી. આ માહિતીના આધારે પોલીસે તાત્કાલિક એક્શન લઈ થાણેમાં એક ઓપરેશન હાથ ધર્યું હતું અને ત્યાંથી લીક થયેલું પ્રશ્નપત્ર જપ્ત કરી લીધું છે. આ કૌભાંડના કનેક્શનમાં પોલીસે અત્યાર સુધીમાં કેટલાક શંકાસ્પદ લોકોની અટકાયત પણ કરી છે, પરંતુ તપાસના હિતમાં હજુ સુધી તેમના નામ કે ઓળખ જાહેર કરવામાં આવી નથી.

સૂત્રોએ જણાવ્યું છે કે શિક્ષણ વિભાગ ટૂંક સમયમાં જ આ સમગ્ર ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતી એક પ્રેસ નોટ જાહેર કરશે. આ મામલે સત્તાવાર નિર્ણય લેવાયા બાદ, શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા પરીક્ષાનું નવું અને સુધારેલું ટાઈમટેબલ પણ જાહેર કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે.

આ પ્રશ્નપત્ર કંઈ રીતે અને ક્યાંથી લીક થયું, તેમજ આ કૌભાંડ પાછળ અન્ય કેટલા લોકો સામેલ છે તે શોધવા માટે પોલીસ હાલમાં સઘન તપાસ ચલાવી રહી છે. શિક્ષણ વિભાગની સત્તાવાર જાહેરાત બાદ આ મામલે વધુ ચોંકાવનારી વિગતો સામે આવે તેવી શક્યતા છે.

https://twitter.com/INCIndia/status/2070778517445546415

આના પર કોંગ્રેસે પ્રહાર કરતા કહ્યું- મહારાષ્ટ્રમાં TETનું પેપર લીક થઈ ગયું છે. કાલે આ પરીક્ષા થવાની હતી, જેને રદ્દ કરી દેવામાં આવી છે. ભાજપની સરકારમાં કોઈ એવું પેપર નથી, જે લીક નથી થતું. આ સરકાર પેપર લીક સરકાર બની ચૂકી છે.

નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT)એ ધોરણ-9નું સામાજિક વિજ્ઞાનનું પાઠ્યપુસ્તક બહાર પાડ્યું છે. NCERTએ ધોરણ-9ના નવા પુસ્તક ‘અંડરસ્ટેન્ડિંગ સોસાયટી: ઇન્ડિયા એન્ડ બિયોન્ડ’માં ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. તેમાં 'કટોકટી' પર એક નવું પ્રકરણ ઉમેરવામાં આવ્યું છે, ત્યારે સમાજવાદ, ધર્મનિરપેક્ષતા અને લોકશાહીની વ્યાખ્યા દૂર કરવામાં આવી છે. સાથે જ, બંધારણની પ્રસ્તાવના પણ મર્યાદિત કરવામાં આવી છે. તેની સાથે જ NCERTએ આ ધોરણ-9ના નવા સામાજિક વિજ્ઞાન પુસ્તકમાં 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR)ને સામેલ કર્યું છે; વિદ્યાર્થીઓ હવે SIR વિશે ભણશે. ચાલો આ બાબતને વિગતવાર સમજીએ. આપણે અગીં ધોરણ-9ના નવા સામાજિક વિજ્ઞાન પુસ્તકમાં ઉમેરાયેલા પ્રકરણો અને બંધારણની પ્રસ્તાવના સંબંધિત અપડેટ્સ જોઈશું.

NCERTના ધોરણ-9ના સામાજિક વિજ્ઞાનના નવા પુસ્તકમાં બંધારણની પ્રસ્તાવના તો આપી છે, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ માટે અગાઉ આપવામાં આવેલી વિગતવાર માહિતી દૂર કરવામાં આવી છે. અગાઉ, પ્રસ્તાવના પછીના લખાણમાં મુખ્ય શબ્દોની વિગતવાર સમજૂતી આપવામાં આવી હતી, જેમ કે સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, ધર્મનિરપેક્ષ, લોકશાહી, સ્વતંત્રતા, સમાનતા અને બંધુત્વ, આ બધા શબ્દોના અર્થોની સારી રીતે સમજાવતા લખવામાં આવ્યું હતું. નવા પુસ્તકમાં, આ વિગતવાર સમજૂતીઓ દૂર કરવામાં આવી છે.

NCERTના ધોરણ-9ના નવા સામાજિક વિજ્ઞાનના પુસ્તકમાં વિદ્યાર્થીઓ ભારતના ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવતી 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયા વિશે ભણશે. પુસ્તક સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે SIRનો ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે કોઈ લાયક મતદાર બાકી ન રહે અને કોઈ અયોગ્ય વ્યક્તિ મતદાર યાદીમાં સામેલ ન થાય. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે 18 વર્ષના નવા મતદારોના નામ ઉમેરવામાં આવે છે, જ્યારે મૃત્યુ, રહેઠાણમાં ફેરફાર, ડુપ્લિકેટ નોંધણી અથવા અન્ય ભૂલોના કિસ્સામાં નામ દૂર કરવામાં આવે છે. પુસ્તકમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે અંતિમ મતદાર યાદી પ્રકાશિત થાય તે પહેલાં દાવાઓ અને વાંધા મંગાવવામાં આવે છે.

NCERTવના ધોરણ-9ના નવા સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તકમાં વેદો અને જ્ઞાનની પ્રાચીન ભારતીય પરંપરાનો સામેલ કરવામાં આવ્યા છે. વિદ્યાર્થીઓને હવે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ અને અથર્વવેદ વિશે શીખવવામાં આવશે. આ પુસ્તકમાં જણાવાયું છે કે વેદ ભારતીય સભ્યતા અને સંસ્કૃતિની મહત્ત્વપૂર્ણ આધારશીલા છે. વેદોના અભ્યાસ દ્વારા, ધર્મ, દર્શન, સમાજ, શિક્ષણ, સંગીત અને જીવન મૂલ્યો જેવા વિષયોનો અભ્યાસ કરવામાં આવશે. પુસ્તકોમાં વેદોને ભારતીય જ્ઞાન પરંપરામાં સૌથી જૂના શાસ્ત્રોમાંના કેટલાક તરીકે ઓળખાવે છે.

આ નવું પુસ્તક મહિલા અનામતના મુદ્દાની પણ ચર્ચા કરે છે. તેમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે મતદાનમાં મહિલાઓની વધુ ભાગીદારી હોવા છતા રાજકારણમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ મર્યાદિત છે. સ્થાનિક સંસ્થાઓ અને પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓમાં મહિલાઓની ભાગીદારીના ઉદાહરણોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રકરણમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે શાસન વ્યવસ્થામાં મહિલાઓની વધુ ભાગીદારી સકારાત્મક પરિવર્તન લાવી શકે છે.

દેશભરમાં 21 જૂને ફરી NEET પરીક્ષા યોજાવાની છે, જેમાં 22 લાખથી વધુ વિદ્યાર્થીઓ ફરી એકવાર પોતાનું નસીબ અજમાવવા માટે તૈયાર છે. પરંતુ, નાગપુરના અબ્દુલ્લા મોહમ્મદ સાથે બનેલી એક ઘટનાએ ફરી એકવાર નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA)ને સવાલોના ઘેરામાં મૂકી દીધી છે. NEET વિવાદ બાદ પરીક્ષાને પૂરી રીતે આયોજિત પરીક્ષા પૂરી રીતે પારદર્શી રીતે આયોજિત કરવા માટે કેન્દ્ર સરકાર દાવા પર પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. NTAની મોટી બેદરકારીને કારણે, નાગપુરના વિદ્યાર્થી અબ્દુલ્લાને ફરીથી પરીક્ષા માટે અબુ ધાબી (UAE)માં પરીક્ષા કેન્દ્ર ફાળવવામાં આવ્યું હતું. પોતાની મુશ્કેલી શેર કરતા, તેણે કહ્યું કે તેની પાસે પરીક્ષા માટે ત્યાં જવા માટે પાસપોર્ટ પણ નથી. હવે તેમાં સુધારો કરીને નાગપુરમાં પરીક્ષા કેન્દ્ર આપવામાં આવ્યું છે.

પરીક્ષા માટે માત્ર એક દિવસ બાકી છે, જેને કારણે વિદ્યાર્થી અને તેના માતા-પિતા ખૂબ ચિંતિત હતા. આ અગાઉ, વિદ્યાર્થીને નાગપુરમાં જ એક કેન્દ્ર ફાળવવામાં આવ્યું હતું. પસંદગીના વિકલ્પો છતા NTAની ભૂલ ફરી એકવાર સામે આવી છે. અબ્દુલ્લાએ અરજીમાં નાગપુર, વર્ધા અને ભંડારાને પોતાની પસંદગીના કેન્દ્ર તરીકે સૂચિબદ્ધ કર્યા હતા, પરંતુ NTAએ આ બધા વિકલ્પોને અવગણીને તેમને વિદેશમાં પરીક્ષા કેન્દ્ર આપી દીધું. આજતકના અહેવાલ મુજબ, ભૂતપૂર્વ મંત્રી અને કોંગ્રેસના નેતા ડૉ. અનીસ અહેમદે  સાથે વાત કરતા પોતાની નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહ્યું હતું કે NTAએ પરીક્ષા પ્રક્રિયાના ધજાગરા ઉડાવી દીધા છે અને સુધારેલું પ્રવેશપત્ર તાત્કાલિક જાહેર કરવું જોઈએ.

નોંધનીય છે કે આ વિદ્યાર્થી પાસે પાસપોર્ટ પણ નથી. માત્ર 24 થી 48 કલાકમાં પાસપોર્ટ અને વિઝા ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરીને તેને પરીક્ષા માટે વિદેશ મોકલવા અમારા માટે અશક્ય છે. તેને લઇને વિદ્યાર્થીએ હેલ્પલાઇનમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે. ટેકનિકલ ભૂલ સ્વીકારતા, અધિકારીઓએ ખાતરી આપી છે કે ટૂંક સમયમાં સુધારેલું પ્રવેશપત્ર જાહેર કરવામાં આવશે. જો કે, નવી હોલ ટિકિટ ન મળે ત્યાં સુધી વિદ્યાર્થી અને તેનો પરિવાર માનસિક તણાવમાં રહેશે.

મહારાષ્ટ્રના ભૂતપૂર્વ મંત્રી અને કોંગ્રેસના નેતા અનીસ અહેમદે જણાવ્યું હતું કે આ મુદ્દો ઉઠાવ્યા બાદ NTA હેલ્પલાઇનનો સંપર્ક કરવામાં આવ્યો હતો. ગઈકાલે મોડી રાત્રે સંપર્ક થયા બાદ વિદ્યાર્થીને જાણ કરવામાં આવી કે આજે સાંજે 4:00 વાગ્યા સુધીમાં નાગપુર સેન્ટર ફાળવવામાં આવશે અને નવું એડમિટ કાર્ડ જાહેર કરવામાં આવશે. હવે તેમાં સુધારો કરીને નાગપુરમાં પરીક્ષા કેન્દ્ર આપવામાં આવ્યું છે.

ઓડિશા સરકાર દ્વારા સરકારી શાળાઓ માટે તૈયાર કરાયેલા ધોરણ 1-8ના નવા પાઠ્યપુસ્તકોમાં 1678 ભૂલો મળી આવ્યા બાદ રાજ્યની શિક્ષણ પ્રણાલી અંગે પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. આ બાબતને ગંભીરતાથી લેતા મુખ્યમંત્રી મોહન ચરણ માઝીએ તાત્કાલિક કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ પુસ્તકો રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP) 2020 અને શાળા શિક્ષણ માટે ઓડિશા કરિકુલમ ફ્રેમવર્ક ફોર સ્કૂલ એજ્યુકેશન 2025 અનુસાર 2016-27ના શૈક્ષણિક સત્ર માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા હોવાનું કહેવાય છે. આ પુસ્તકોનું નિર્માણ શિક્ષક શિક્ષણ નિયામક અને રાજ્ય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદની દેખરેખ હેઠળ કરવામાં આવ્યા હતા.

છાપકામમાં વિલંબ પછી, જ્યારે પુસ્તકો તાજેતરમાં રાજ્યભરની વિવિધ શાળાઓમાં પહોંચ્યા, ત્યારે શિક્ષકોએ તેની સમીક્ષા કરી. આ ચકાસણી દરમિયાન મોટી સંખ્યામાં ભૂલો સામે આવી. સૌથી નોંધપાત્ર ભૂલ સર આઇઝેક ન્યૂટનને લગતી હતી; એક પુસ્તકમાં તેમને ‘મહાન વૈજ્ઞાનિક’ને બદલે ‘મહાન પાયલોટ’ ગણાવવામાં આવ્યા હતા. ભૂગોળ અને સંસ્કૃતિ સાથે સંબંધિત પ્રકરણોમાં પણ ઘણી ગંભીર ભૂલો મળી આવી હતી. એક પુસ્તકમાં કર્ણાટક વિધાનસભા ભવનની ઇમારતની તસવીરને ઓડિશા વિધાનસભા તરીકે પ્રકાશિત કરવામાં આવી. તેવી જ રીતે હમ્પી મંદિર સંકુલની છબીને કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર ગણાવવામાં આવ્યું છે.

નિયમગિરિ ટેકરીઓ ઓડિશાને બદલે ઝારખંડમાં સ્થિત હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, ગંજામ જિલ્લાને બ્રહ્મપુર જિલ્લો લખવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે બ્રહ્મપુર ગંજમ જિલ્લાનું એક મુખ્ય શહેર છે. આ ઉપરાંત ગણિત, વિજ્ઞાન અને ભૂગોળના પાઠ્યપુસ્તકોમાં પણ અસંખ્ય ભૂલો મળી આવી હતી. કેટલીક જગ્યાએ ઘઉંને ડાંગર લખવામાં આવ્યું, ગ્લાસને કપ ગણાવવામાં આવ્યો હતો, તો તાપમાનને બદલે દબાણ લખવામાં આવ્યું હતું, ફૂડ વેબને ફૂડ સાયકલ અને અને સમપ્રકાશને વિષુવવૃત્ત તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.

કહેવામાં આવે છે કે ધોરણ 8ના પાઠ્યપુસ્તકોમાં સૌથી વધુ 705 ભૂલો જોવા મળી હતી. આમાં પ્રખ્યાત હસ્તીઓના નામમાં ભૂલો, ખોટી તસવીરો અને તથ્યાત્મક ભૂલોનો સમાવેશ થાય છે. આ મુદ્દાઓ સામે આવ્યા પછી, શાળા અને જનશિક્ષણ વિભાગે તમામ ભૂલો સ્વીકારી છે અને સુધારાઓની યાદી તૈયાર કરી છે. વિદ્યાર્થીઓના અભ્યાસ પર થતી અસર ઘટાડવા માટે શાળાઓને સંશોધન યાદી એટલે કે કોરિજેન્ડમ પણ જાહેર કરી દેવામાં આવી છે.

બુધવારે, મુખ્યમંત્રી મોહન ચરણ માઝીએ લોક સેવા ભવનમાં આ મુદ્દા અંગે એક મહત્ત્વપૂર્ણ બેઠક યોજી હતી. આ બેઠક વર્ચ્યુઅલ રીતે યોજાઈ હતી અને તેમાં શાળા અને જન શિક્ષણ મંત્રી નિત્યાનંદ ગોંડ, મુખ્ય સચિવ અનુ ગર્ગ અને વિભાગના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ હાજર રહ્યા હતા. મુખ્યમંત્રીએ નિર્દેશ આપ્યો હતો કે બધી ભૂલો તાત્કાલિક સુધારવામાં આવે અને જણાવ્યું હતું કે આ બાબત માટે જવાબદાર લોકોની ઓળખ કરવામાં આવે.

તેમણે વિકાસ કમિશનરના નેતૃત્વમાં ત્રણ સભ્યોની ઉચ્ચ સ્તરીય સમિતિની રચના કરવાની જાહેરાત કરી, જે પાઠ્યપુસ્તકોમાં આ ગંભીર ભૂલો માટે કયા અધિકારીઓ અથવા સંસ્થાઓ જવાબદાર છે તેની તપાસ કરશે. સમિતિને સાત દિવસમાં સરકારને પોતાનો અહેવાલ સુપરત કરવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રીએ અધિકારીઓને ભવિષ્યમાં તમામ શૈક્ષણિક સામગ્રીની ગુણવત્તા સુનિશ્ચિત કરવા અને પાઠ્યપુસ્તક તૈયાર કરવાની સમગ્ર પ્રક્રિયાની સમીક્ષા કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.