(ઉત્કર્ષ પટેલ)

ગુજરાતની રાજનીતિમાં ભાજપ, કોંગ્રેસ, આમ આદમી પાર્ટીમાં યુવા નેતાઓ આગલી હરોળમાં નેતૃત્વ કરી રહ્યા છે. સારી વાત છે કે નવી પેઢી રાજનીતિમાં રૂચિ કેળવી રહી છે. ગુજરાતમાં યુવા નેતૃત્વની ચર્ચા હોય એટલે હર્ષ સંઘવીનું નામ પ્રથમ ક્રમે આવે છે. એક તરવરિયા કાર્યકર્તાથી યુવા ભાજપની જવાબદારી અને ત્યાર બાદ ધારાસભ્ય અને હાલ ગુજરાતના ઉપમુખ્યમંત્રીનો પદભાર. યુવા વયે બધી જ જવાબદારીઓ દાયિત્વો જીવનમાં પ્રથમવાર નિભાવવાની હોય અને ભૂલની કોઈ ગુંજાઈશ ના હોય ત્યારે ખરું ઉતરવું એ ખરેખર કઠોર પરીક્ષા કહી શકાય. 

ભારતીય જનતા પાર્ટી એ પક્ષના યુવા કાર્યકર્તા હર્ષ સંઘવીને તક આપી અને હર્ષ સંઘવી એ દાયિત્વો નિભાવતા નિભાવતા પ્રજા સમક્ષ, પ્રજાની વચ્ચે ઉતર્યા ત્યારે સમય જતા આજે ગુજરાતભરમાં પ્રજા તેમને આવકાર આપી રહી છે. કોવિડના સમયે એમના દ્વારા રાત દિવસ જોયા વગર થયેલા સેવા કાર્યો અને આજે સુરતમાં જ્યારે ખાડીપુરની સ્થિતિ ઉદભવી ત્યારે ઘૂંટણ સમા પાણીમાં પોતે પ્રજાની વચ્ચે જઈને એમની પરિસ્થિતિનો તાગ લેવો અને સરકારી તંત્રને આયોજનબદ્ધ રીતે કામે લગાડવું અને પીડિત નાગરિકોને સંભાળવા,

સાંત્વના આપવી અને સરકાર એમના માટે શું કામ કરી રહી છે તેની સમજ ખાતરી આપવી અને કાર્ય થઈ રહ્યું છે તેની ચોકસાઈ પણ કરવી. ગુજરાતના ઉપમુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીની આ કાર્યપદ્ધતિએ તેમને પ્રજાના નેતાની ઓળખને વધુ મજબૂત કરી છે. ગુજરાતની રાજનીતિમાં યુવા કાર્યકર્તાઓ આવી જ સેવાનિષ્ઠા અને કર્તવ્યભાવનાથી કાર્યો કરશે તો ચોક્કસથી કહી શકાય કે ગુજરાતની ભવિષ્યમાં સારા સમાજસેવી નેતાઓ મળશે અને લોકશાહીના મૂલ્યો જાળવશે.

https://twitter.com/sanghaviharsh/status/2075895583706153143

રાજનીતિમાં સેવાનું ભાવસ્થાન અત્યંત મહત્ત્વનું છે. યુવા નેતાઓ જ્યારે પ્રજાની સેવા કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ રહે છે ત્યારે તેઓ લોકોના હૃદયમાં સ્થાન મેળવે છે. ગુજરાતમાં આવા નેતાઓની વધતી સંખ્યા એ દર્શાવે છે કે રાજ્યનું ભવિષ્ય સુરક્ષિત છે.

જો આ યુવાનો સેવા, કર્તવ્ય અને પ્રતિબદ્ધતાને પ્રાથમિકતા આપશે તો ગુજરાત વિકાસના નવા શિખરો સ્પર્શી શકશે અને લોકશાહીના મૂલ્યો વધુ મજબૂત થશે. ગુજરાતની રાજનીતિમાં આવી સેવાનિષ્ઠા વધુ વ્યાપક બનશે તો લોકશાહીના આધારસ્તંભ વધુ મજબૂત થશે અને નવી પેઢી રાજનીતિને વધુ જવાબદાર અને પ્રજામુખી બનાવશે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

શું તમે ભારતના નાગરિક છો? તમે કહેશો, 'હા, બિલકુલ હું છું! મારી પાસે મતદાર ઓળખપત્ર છે, પાસપોર્ટ છે, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ છે અને કર ભરવા માટે પાન કાર્ડ પણ છે.' પરંતુ જરા થોભી જાઓ. જો સરકાર તમને કહે કે આમાંથી કોઈ પણ દસ્તાવેજ તમારા ભારતીય નાગરિક હોવાનો કાનૂની પુરાવો નથી, તો શું તમે મૂંઝવણમાં નહીં પડી જાઓ?

લાખો ભારતીય નાગરિકો વિવિધ સરકારી ઓળખપત્રોનો ઉપયોગ કરીને પોતાનું રોજીંદુ જીવન જીવતા હોય છે અને  ચૂંટણીમાં મતદાન કરે છે, પરંતુ હકીકત એ છે કે તેમની પાસે તેમની નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે એક પણ સમર્પિત સરકારી દસ્તાવેજ નથી, જેમાં સ્પષ્ટપણે એવું લખેલું હોય કે, 'એવું પ્રમાણિત કરવામાં આવે છે કે, આ વ્યક્તિ ભારતનો નાગરિક છે.'

આ પ્રશ્ન અને ચર્ચા તાજેતરમાં ત્યારે વધુ ગંભીર બની હતી જ્યારે ભારત સરકારે પોતે એક સત્તાવાર નિવેદનમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે પાસપોર્ટ ફક્ત એક મુસાફરી દસ્તાવેજ છે, નાગરિકતાનો પુરાવો નથી. સરકારની આ દલીલ તકનીકી રીતે સાચી છે, કારણ કે ભારતમાં રહેતા નિર્વાસિત તિબેટી નાગરિકો પણ ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં મુસાફરી માટે ભારતીય પાસપોર્ટનો ઉપયોગ કરે છે. એવામાં એ પ્રશ્ન ઉભો થાય છે, જે દેશમાં આપણે જન્મ્યા અને ઉછર્યા હતા, અને જ્યાં આપણા પૂર્વજોની રાખ માટીમાં મળી ગઈ હતી, ત્યાં આપણી નાગરિકતાનો અંતિમ અને નિર્ણાયક પુરાવો શું છે?

1947માં જ્યારે દેશનું વિભાજન થયું, ત્યારે પરિસ્થિતિ અત્યંત અશાંત અને અનિશ્ચિત હતી. લાખો લોકો સરહદ પાર કરીને આ તરફ આવી રહ્યા હતા, અને લાખો લોકો એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ સ્થળાંતર કરી રહ્યા હતા. આવા વાતાવરણમાં, નાગરિકતાની કાયમી અને અંતિમ વ્યાખ્યા સ્થાપિત કરવી લગભગ અશક્ય હતું.

બંધારણના ભાગ 2 (લેખ 5થી 11)માં નાગરિકતા સંબંધિત જોગવાઈઓ મુખ્યત્વે 26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ બંધારણ અમલમાં આવ્યા પછી, ભારતના નાગરિક કોણ ગણાશે તેના પર કેન્દ્રિત હતી. આ લેખોએ પ્રવર્તમાન પરિસ્થિતિઓના આધારે પાત્રતા માપદંડ સ્થાપિત કર્યા હતા, પરંતુ તેમણે ભવિષ્ય માટે 'નાગરિકતા' શબ્દને વ્યાખ્યાયિત કર્યો ન હતો. બંધારણના ઘડવૈયાઓ જાણતા હતા કે સમય બદલાશે અને દેશની જરૂરિયાતો બદલાશે. તેથી, બંધારણના કલમ 11એ સંસદને ભવિષ્યના કાયદા દ્વારા નાગરિકતાના અધિકારને નિયંત્રિત કરવા માટે વિશેષ સત્તા (સંસદીય શક્તિ) આપી.

આ બંધારણીય શક્તિનો ઉપયોગ કરીને, સંસદે 1955નો નાગરિકતા કાયદો પસાર કર્યો. આ કાયદો સ્પષ્ટ કરે છે કે, ભારતીય નાગરિકતા કેવી રીતે મેળવી શકાય (દા.ત., જન્મ, વંશ, નોંધણી અથવા કુદરતીકરણ દ્વારા) અને તેને કેવી રીતે સમાપ્ત કરી શકાય. પરંતુ આ કાયદાના અમલ પછી પણ, ક્રમિક સરકારોએ ક્યારેય સામાન્ય જનતાને 'નાગરિકતા પ્રમાણપત્રો' વિતરણ કરવાની તસ્દી લીધી નથી. સરકારોએ તાત્કાલિક જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે શોર્ટ કટ અપનાવ્યો. તેઓએ રેશન કાર્ડ બનાવ્યા જેથી અનાજ મળી શકે, મતદાન કરી શકે એ માટે મતદાર ઓળખ કાર્ડ બનાવ્યા અને ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ આપ્યા. પરંતુ તેમણે આ અધિકારોનો પાયો, એટલે કે, મૂળભૂત 'નાગરિકતા પ્રમાણપત્રો'ને એક તરફ ખૂણામાં ધકેલી દીધો.

આ સમગ્ર નાગરિકતા વિવાદ અને મૂંઝવણ પાછળનું સૌથી મોટું અને કઠોર સત્ય ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રેશન છે. છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં, બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમારથી લાખો ગેરકાયદેસર ઇમિગ્રન્ટ્સ ભારતમાં પ્રવેશ્યા છે અને ભારતીય સમાજનો ભાગ બન્યા છે.

આ ઘૂસણખોરીએ 'નાગરિકતા પ્રમાણપત્રો'ના મુદ્દાને અત્યંત જટિલ અને પડકારજનક બનાવ્યો છે. જ્યારે પડોશી દેશો પાકિસ્તાન અને બાંગ્લાદેશ પાસે આ માટે અલગ સિસ્ટમ છે. ભારતમાં રહેવા માટે, આ ઇમિગ્રન્ટ્સે પહેલા ભારતીય વહીવટની શિથિલતાનો લાભ લીધો. સ્થાનિક દલાલો, ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ અને કેટલાક રાજકીય પક્ષોના મત બેંકના લાલચને કારણે, આ ઘુસણખોરો સરળતાથી રેશન કાર્ડ, મતદાર ઓળખપત્ર, આધાર કાર્ડ અને ત્યાં સુધી કે પાસપોર્ટ પણ મેળવી શકતા હતા. પરિણામે, જે દસ્તાવેજો કાયદેસર ભારતીય નાગરિકના હોવા જોઈએ તે પણ ઘુસણખોરો સુધી પહોંચી ગયા.

દર વખતે, ભારતીય સરકારોએ નાગરિકોની યાદીઓ તૈયાર કરવા અને તેમનો ડેટા સંગ્રહ કરવા માટે વિવિધ સિસ્ટમો અને પ્રયોગો અમલમાં મૂક્યા છે. ચૂંટણી રાજકારણ માટે મતદાર યાદીઓ બનાવવામાં આવી હતી, જે દરેક ચૂંટણી પહેલા અપડેટ કરવામાં આવે છે. સરકારી યોજનાઓના લાભો મેળવવા માટે ઓળખપત્રો બહાર પાડવામાં આવ્યા હતા. કરચોરી અટકાવવા માટે પાન કાર્ડ રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. પરંતુ આમાંથી કોઈ પણ સિસ્ટમ દેશના કાયદેસર નાગરિકોનો અલગ ડેટાબેઝ બનાવવા માટે બનાવવામાં આવી ન હતી.

મતદાર ઓળખપત્રોનું ઉદાહરણ લો. બોમ્બે હાઈકોર્ટથી લઈને ગુવાહાટી હાઈકોર્ટ સુધી, અસંખ્ય કેસોમાં જોવા મળ્યું છે કે ફક્ત મતદાર યાદીમાં હોવું અથવા મતદાર ઓળખપત્ર ધરાવવું એ ભારતીય નાગરિક હોવાનો પુરાવો નથી. કારણ કે વિદેશી ઘુસણખોરો પણ સ્થાનિક મિલીભગતથી આ કાર્ડ મેળવે છે. સમગ્ર સરકારી વ્યવસ્થા હંમેશા 'સેવા વિતરણ' અને 'ઓળખ'ની આસપાસ ફરતી રહી છે, 'નાગરિકતા' પ્રમાણિત કરવાની આસપાસ નહીં.

બંધારણ દેશના નાગરિકોના કલ્યાણની વાત તો કરે છે અને તેમને અમુક મૂળભૂત અધિકારો (જેમ કે કલમ 15, 16, 19, 29 અને 30) પણ આપે છે, જે ફક્ત ભારતીય નાગરિકો માટે જ ઉપલબ્ધ છે, કોઈ વિદેશીઓ માટે નહીં. આ મૂળભૂત અધિકારોનો ઉપયોગ કરવા માટે, સરકારો ફક્ત નાગરિકો માટે અનામત દસ્તાવેજો બહાર પાડી શકે છે, જેમ કે મતદાનનો અધિકાર અથવા બંધારણીય હોદ્દા ધરાવવાની લાયકાત.

પરંતુ વિડંબના એ છે કે, સમય જતાં, આ દસ્તાવેજો સાથે કાનૂની અને વહીવટી જટિલતાઓ જોડાતી ગઈ. એક તરફ, બંધારણ તમને નાગરિક તરીકે માન્યતા આપે છે અને તમને મૂળભૂત અધિકારો આપે છે, જ્યારે બીજી તરફ, વહીવટી તંત્ર તમારી પાસે રહેલા દરેક દસ્તાવેજ પર શંકા કરે છે. પાસપોર્ટને મુસાફરી દસ્તાવેજ, મતદાર ઓળખપત્રને ચૂંટણી દસ્તાવેજ અને અન્ય ઓળખપત્રોને ફક્ત ઓળખનું સાધન જાહેર કરવામાં આવે છે. આ જટિલતાએ સરેરાશ ભારતીય નાગરિકને એવી પાર્ટી સુધી મર્યાદિત રાખ્યો છે જેનો તેઓ આનંદ તો માણી શકે છે, પરંતુ તેમની પાસે બતાવવા માટે આમંત્રણ કાર્ડ નથી.

હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે, ભારત સરકાર માટે બધા નાગરિકોને સ્પષ્ટ 'નાગરિકતા પ્રમાણપત્ર' બહાર પાડવું કેમ આટલું મુશ્કેલ છે? અને દેશના એક મોટા વર્ગને આ સમગ્ર કવાયત બિનજરૂરી અને ખતરનાક કેમ લાગે છે?

140 કરોડથી વધુ વસ્તી ધરાવતા દેશમાં, દરેક વ્યક્તિના વંશાવળી અને જન્મ રેકોર્ડની અધિકૃતતા ચકાસવી એ એક વહીવટી દુઃસ્વપ્ન છે, જેને પૂરું કરવામાં દાયકાઓ લાગશે અને અબજો રૂપિયાનો ખર્ચ થશે.

દેશે ભાગલા, આંતરિક વિસ્થાપન અને અસંખ્ય આફતો જોઈ છે. 1971ના યુદ્ધ દરમિયાન બાંગ્લાદેશથી મોટી વસ્તીનું ભારતમાં સ્થળાંતર અને આસામ જેવા રાજ્યોમાં દાયકાઓથી ચાલી આવતી ઘૂસણખોરીની સમસ્યાએ આ મુદ્દાને એટલો સંવેદનશીલ બનાવી દીધો છે કે, કોઈપણ વહીવટી કાર્યવાહી માનવ અધિકારો અને સામાજિક માળખાને સીધી અસર કરે છે.

ઘણા નિષ્ણાતો અને નાગરિકો માને છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ છેલ્લા 40-50 વર્ષથી અહીં રહે છે, અહીં કર ચૂકવે છે, અહીં રાશન મેળવે છે અને તેમની ઓળખના આધારે સરકારી લાભો મેળવે છે, ત્યારે અચાનક તેમને નવા કાગળ માટે લાઇનમાં ઉભા રાખવા સંપૂર્ણપણે બિનજરૂરી છે. આ માત્ર પૈસા અને વહીવટી ઊર્જાનો બગાડ નથી, પરંતુ નાગરિકોમાં બિનજરૂરી અવિશ્વાસ પણ પેદા કરે છે.

જ્યાં સુધી આપણી સરકારો અને આપણી કાનૂની વ્યવસ્થા સાથે મળીને એક સરળ, સાર્વત્રિક રીતે સ્વીકૃત અને પારદર્શક વ્યવસ્થા ન બનાવે જે કોઈપણ સામાન્ય નાગરિકને હેરાન કર્યા વિના અને દેશની સુરક્ષા સાથે સમાધાન કર્યા વિના રાષ્ટ્રીયતાની અચૂક ગેરંટી પૂરી પાડી શકે, ત્યાં સુધી આપણે તકનીકી રીતે 'એક મૂંઝવણભર્યા રાષ્ટ્રના નાગરિકો' કહેવાતા રહીશું.

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

સુરત શહેર આજે લઘુ ભારતની ઓળખ સાથે પ્રગતિ કરી રહ્યું છે. અહીં હીરા, કાપડ અને બાંધકામના ક્ષેત્રે અનેક લોકો કામ કરે છે. પણ જ્યારે વિશ્વાસ અને ગુણવત્તાની વાત આવે ત્યારે સુરાના ગ્રુપનું નામ લોકોના મનમાં સૌથી પહેલા આવે છે. ગ્રુપના પ્રમોટર સંજય સુરાના સુરતીઓ માટે માત્ર એક વેપારી નથી તેઓ એક વિશ્વસનીય વ્યક્તિ છે જેમના કામ પર લોકો આંખ મીંચીને વિશ્વાસ કરે છે.

સુરાના ગ્રુપના સ્થાપક છે સ્વ. બાબુલાલજી સુરાના. લોકો તેમને વ્હાલથી મામાજી કહે છે. વર્ષ 1989માં તેમણે JK Tower નામે પહેલો પ્રોજેક્ટ કર્યો. આ ટાવરનું નામ તેમના પિતા જસકરણ સુરાનાના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું જે  રિંગ રોડ પર સુરતનું પહેલું કોમર્શિયલ બિલ્ડિંગ હતું. તે સમયે લોકોને ઓફિસ માટે આધુનિક જગ્યાની જરૂરિયાત હતી. બાબુલાલજીએ તે જરૂરિયાતને સમજીને આ પ્રોજેક્ટ બનાવવ્યો હતો. 

બાબુલાલજીનું વ્યક્તિત્વ ખૂબ જ પ્રામાણિક અને સાદું હતું. તેઓ હંમેશાં સાચું બોલતા અને સાચું કરતા. લોકો કહે છે કે તેમની વાતમાં વજન હતું અને તેમના કામમાં ગુણવત્તા હતી. તેમણે સુરતને આધુનિક ઓફિસ સ્પેસ આપવાનું કામ શરૂ કર્યું. આ જ વારસાને તેમના પુત્ર સંજય સુરાનાએ આગળ વધાર્યો.

સંજય સુરાના બાબુલાલજીના પુત્ર છે. 18 વર્ષની ખૂબ જ નાની ઉંમરે તેમણે પોતાનો ટેક્સટાઇલનો વેપાર શરૂ કર્યો હતો પછી તેઓ રિયલ એસ્ટેટના ક્ષેત્રમાં આવ્યા. સંજય સુરાના ખૂબ જ સરળ અને મિલનસાર વ્યક્તિ છે. તેઓ કોઈની પણ સાથે સહજ સરળતાથી વાત કરે છે અને તેમનો સ્વભાવ ખૂબ જ નમ્ર છે. તેઓ ધર્મ અને સમાજ પ્રત્યે હંમેશાં સમર્પિત રહે છે. તેઓ માને છે કે સાચી સફળતા ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તમે બીજાને પણ મદદ કરો. તેઓ ચેરિટી અને સામાજિક કાર્યોમાં પણ અગ્રેસર રહે છે. સંજય સુરાનાના નેતૃત્વમાં સુરાના ગ્રુપે ઘણા મોટા પ્રોજેક્ટ્સ પૂરા કર્યા છે. સંજય સુરાના માત્ર બિલ્ડિંગ જ નથી બનાવતા, તેમણે ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્રમાં પણ મોટું યોગદાન આપ્યું છે. 

સુરાના ગ્રુપની સફળતાનું મુખ્ય કારણ છે ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ. તેઓ હંમેશાં બાંધકામની ગુણવત્તા પર ધ્યાન આપે છે. આજે સુરાના ગ્રુપની ત્રીજી પેઢીના સભ્ય વિશાલ સંજયભાઈ સુરાના પણ પિતાના માર્ગે આગળ વધી રહ્યા છે. તેમણે BBA કર્યું છે. 22 વર્ષની ઉંમરે પરિવારના કન્સ્ટ્રક્શન બિઝનેસમાં જોડાયા છે. તેઓ જૂની રીતોને સુધારવા માટે નવા આઇડિયા લાવે છે. તેમનો સ્વભાવ નમ્ર છે. તેઓ મહેનતુ છે અને મિલનસાર સ્વભાવ ધરાવે છે. તેઓ પોતાના દાદા અને પિતાના વારસાને જાળવીને આગળ વધી રહ્યા છે. આજે તેમના બનાવેલા પ્રોજેક્ટ્સમાં  આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ, રેસ્ટોરન્ટ્સ અને રિટેલર્સ છે. તેમણે બનાવેલા  જેવા પ્રોજેક્ટ્સ સુરતને પ્રાઇડ આપે છે.

સંજય સુરાના પરિવાર માત્ર વેપાર જ નથી કરતા. તેઓ સમાજના મૂલ્યોને જાળવીને ચાલે છે. તેઓ મર્યાદામાં રહીને કામ કરે છે. તેમની કંપનીમાં કર્મચારીઓને પણ પરિવારના સભ્ય તરીકે જોવામાં આવે છે. આવી કાર્યપદ્ધતિને કારણે ગ્રાહકોનો વિશ્વાસ વધે છે. આજના સમયમાં જ્યારે ઘણા લોકો ઝડપથી પૈસા કમાવવા માટે સરળ રસ્તા અપનાવે છે ત્યારે સુરાના પરિવાર એક આદર્શ ઉદાહરણ છે. તેઓ નિષ્ઠા, પ્રામાણિકતા અને ગુણવત્તા પર વિશ્વાસ રાખે છે. તેમની કાર્યશૈલી યુવા પેઢીને શીખવે છે કે સાચી સફળતા માટે મહેનત, સાદગી અને ગ્રાહકોના વિશ્વાસને જાળવવો જરૂરી છે.

સુરતમાં સુરાના ગ્રુપ આજે પણ નવા પ્રોજેક્ટ્સ સાથે આગળ વધી રહ્યું છે. સંજય સુરાના અને તેમના પરિવારની આ સફળતા એ બતાવે છે કે જ્યારે વેપાર સાથે સંસ્કારો જોડાય છે ત્યારે તે લાંબા સમય સુધી ટકે છે.

આ પરિવાર સુરતના વિકાસમાં મોટું યોગદાન આપી રહ્યું છે. તેઓ લોકોને સારા ઘર અને ઓફિસ આપે છે. તેમની કામગીરીથી સુરત વધુ સુંદર અને આધુનિક બની રહ્યું છે. સાચા મૂલ્યો સાથે કામ કરવાથી જ સાચી સફળતા મળે છે એ વાત સંજય સુરાના પરિવાર ચરિતાર્થ કરતું જણાઈ રહ્યું છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

ગુજરાત રાજ્યમાં દાયકાઓથી ભારતીય જનતા પાર્ટીની સરકાર સત્તામાં છે. આ સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યે ઔદ્યોગિક વિકાસ, માળખાકીય સુવિધાઓ, શિક્ષણ, આરોગ્ય અને કૃષિ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે. ગુજરાત મોડલ તરીકે દેશભરમાં ચર્ચામાં રહ્યું છે. આ બધી સિદ્ધિઓ પાછળ પ્રજાનો અટલ વિશ્વાસ અને સરકારની વિકાસલક્ષી નીતિઓનો મુખ્ય ભાગ ભજવે છે. પરંતુ કોઈપણ મોટી વ્યવસ્થામાં કેટલાક તત્ત્વો દ્વારા થતી ખામીઓને અવગણી શકાય નહીં. ખાસ કરીને જ્યારે ભ્રષ્ટાચાર જેવી સમસ્યા વ્યાપક સ્વરૂપ ધારણ કરે ત્યારે તે વિકાસના પાયાને અંદરથી નબળો બનાવી શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં પ્રજાના હિતમાં અને વ્યવસ્થાની વિશ્વસનીયતા જાળવવા ભ્રષ્ટ તત્ત્વોને કાબૂમાં લેવાની આવશ્યકતા વધી જાય છે.

ગુજરાતની જનતાનો ભાજપ પરનો વિશ્વાસ અને ગુજરાતની ભાજપ સરકારે કરેલા વિકાસના કાર્યોમાં કોઈ ખોટ કાઢી શકાય એમ નથી. ગુજરાતની જનતા વખતોથી ભાજપને ખોબલે ને ખોબલે મત આપીને વધાવી લેતી આવી છે અને ભાજપ દ્વારા પણ ગુજરાતમાં દરેક ક્ષેત્રે કરવામાં આવેલા કાર્યોથી ગુજરાતની જનતા પણ સંતુષ્ટ જણાય રહી છે. પરંતુ ક્યાંક ખોટ પણ છે, સારું તો સારું છે જ અને એને આવકારવું રહ્યું પણ રહી જતી ચૂક કે ખોટને પણ ધ્યાને લેવી પણ જરૂરી છે. આ વિષયમાં ચર્ચા થવી જોઈએ અને એનો પ્રજાના હિતમાં નિકાલ પણ લાવવો જોઈશે.

ગુજરાતમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ભ્રષ્ટાચાર વ્યાપક પ્રમાણમાં વધ્યો છે. અહીં વાત ભ્રષ્ટાચારની સંપૂર્ણ નાબૂદીની નથી પરંતુ વધેલા પ્રમાણની છે કેમ કે ભ્રષ્ટાચાર નાબૂદી દિવાસ્વપ્ન જેવી વાત છે ભારત અને ખાસ કરીને આપણા ગુજરાતમાં. ગુજરાતમાં ભ્રષ્ટાચાર આદરવામાં બે પ્રમુખ વર્ગ છે. એક છે સરકારમાં બેઠેલા કેટલાક ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને બીજા છે કેટલાક ચૂંટાયેલા રાજનેતાઓ.

સરકારમાં બેઠેલા કેટલાક ઉચ્ચ અધિકારીઓથી માંડીને પટાવાળા સુધીના કર્મચારીઓ હાલ ગુજરાતમાં બેફામ ભ્રષ્ટાચાર કરી રહ્યા હોવાના સમાચાર અવાર-નવાર અખબારી માધ્યમો અને સોશિયલ મીડિયામાં ચર્ચામાં રહે છે. બીજી બાજુ નાગરિકોએ ચૂંટેલા કેટલાક સરપંચો, જિલ્લા પંચાયતના સદસ્યો, નગરપાલિકા મહાનગરપાલિકાના નગરસેવકો, ધારાસભ્યો અને સાંસદો છે, જેઓ ટેન્ડરો, ગ્રાન્ટો અને લાયઝનીંગ દ્વારા ભ્રષ્ટાચાર કરીને ઉઘાડી લૂંટ ચલાવે છે. ચૂંટાયા પછી અચાનક આ નેતાઓની જીવનશૈલી વૈભવી થતી ગઈ અને તેમના અને તેમના પરિવારના ઇન્કમટેક્સ ભરવાના આંકડા વધતા ગયા છે અને હવે તો કરોડોના બંગલાઓ અને કરોડોની ગાડીઓમાં ફરતા થયા છે! 24 કલાક સમાજસેવા કરનાર વ્યક્તિ વ્યવસાયમાં તો ધ્યાન આપી શકે જ નહીં અને જો વ્યવસાયમાં ધ્યાન ના આપી શકાય તો વ્યવસાય નબળો પડે અને આવક ઘટે. પરંતુ અહીં તો નેતાઓની આવકો સદ્ધરતા મિલકતો વધતી જ ચાલી છે! આવું કેમ? 

કેટલાક સરકારી અધિકારીઓ અને અમુક નેતાઓ દ્વારા જે ભ્રષ્ટાચાર થઈ રહ્યો છે તેના વિશે હવે છડેચોક ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે અને તેનું પ્રમાણ દિવસે ને દિવસે વધી રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા માધ્યમોમાં પણ આ ચર્ચાઓ વધી છે અને તેનું ઠીકરું ભાજપની સરકાર પર ફૂટવાનું ચાલુ પણ થયું છે જે ગુજરાતની ભાજપ સરકાર માટે હાલ ચિંતાનો વિષય તો છે, પણ માથાનો દુખાવો પણ બનતો જાય છે. જો ગુજરાત સરકાર કેટલાક સરકારી અધિકારીઓને કાબૂમાં નહીં કરે અને જો ભાજપ પોતાના અમુક ચૂંટાયેલા ભ્રષ્ટાચારી અને ઘમંડી નેતાઓને કાબૂમાં નહીં કરે તો આખરે નુકસાન તો ગુજરાત ભાજપને જ થવાનું છે. 

ભ્રષ્ટાચારની આ સમસ્યા માત્ર આર્થિક નુકસાન સુધી મર્યાદિત નથી. તે પ્રજાના વિશ્વાસને ધીરે-ધીરે ખતમ કરે છે. જ્યારે સામાન્ય નાગરિકને સરકારી કામકાજ માટે વધારાના પૈસા આપવા પડે અથવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ટર પ્રોજેક્ટમાં ગુણવત્તા ઘટે ત્યારે તેની અસર સીધી જનમાનસિકતા પર પડે છે. વિકાસના કાર્યોમાં વિલંબ થાય છે અને જાહેર નાણાંનો દુરુપયોગ થાય છે. આવી પરિસ્થિતિમાં મોટા ભાગના પ્રામાણિક અધિકારીઓ અને નેતાઓની છબી પણ ખરાબ થાય છે.  ભ્રષ્ટ તત્ત્વો આખી વ્યવસ્થાને કલંકિત કરે છે. તેથી જ ગુજરાતમાં આવા તત્ત્વોને અલગ પાડીને કાબૂમાં લેવાની જરૂરિયાત વધુ મહત્ત્વની બની છે.

ગુજરાતની જનતા વિકાસ સાથે સાથે પ્રામાણિકતા પણ ઇચ્છે છે. જ્યારે ભ્રષ્ટ અધિકારીઓ અને નેતાઓને કાબુમાં લેવામાં આવશે, ત્યારે પ્રજાનો વિશ્વાસ વધુ દૃઢ થશે અને વિકાસની ગતિ જળવાઈ રહેશે. જો આ દિશામાં સમયસર અને નિષ્ઠાપૂર્વક પગલા લેવામાં આવશે તો ગુજરાતનું વિકાસ મોડલ વધુ વિશ્વસનીય બની રહેશે અને ભાજપ પર ગુજરાતની જનતાનો વિશ્વાસ પણ જળવાશે. જોવાનું રહ્યું કે પ્રજાના હિતમાં ગુજરાત સરકાર અને ગુજરાત ભાજપ આવનારા સમયમાં ભ્રષ્ટાચારને કાબૂમાં લેવા શું કરશે.

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

લઘુભારતની ઓળખ ધરાવતું સુરત શહેર આજે ટેક્ષટાઇલ અને હીરાઉદ્યોગ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે પરંતુ આ શહેરના વિકાસ પાછળ માત્ર રાજકારણીઓ, ઉદ્યોગપતિઓ જ નહીં પણ કેટલાક વિશિષ્ટ વ્યક્તિઓનું અમૂલ્ય યોગદાન પણ છે જેમણે પોતાની વ્યવસાયિક સફળતાને સમાજસેવામાં વાપરીને શહેરને સુરક્ષિત અને સ્વસ્થ બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. આવા જ એક પ્રેરણાદાયી વ્યક્તિ છે અશોક રણધીરસિંઘ જૈન (અશોકભાઈ કાનુંનગો). તેમનું વ્યક્તિત્વ સરળતા, નમ્રતા, અડગતા અને પારદર્શી સેવાના અનોખા મિશ્રણથી ભરેલું છે. તેઓ માત્ર સફળ ઉદ્યોગપતિ જ નથી પણ સુરત ટ્રાફિક એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ, લાયન્સ ક્લબ અને લાયન્સ કેન્સર ડિટેક્શન સેન્ટર ટ્રસ્ટ જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા શહેરના લોકો માટે અથાગ સેવાઓ આપી રહ્યા છે.

અશોકભાઈનો જન્મ હરિયાણાના હિસાર જિલ્લામાં થયો. 1972માં રોહતકની વૈશ કૉલેજમાંથી બી.કોમ. પૂર્ણ કર્યા પછી તેઓ મુંબઈ અને પછી સુરત આવ્યા. વ્યવસાયમાં શરૂઆતથી જ અનેક તકલીફોનો સામનો કરવો પડ્યો છતાં તેમણે ક્યારેય હાર ન માની. વિપરીત પરિસ્થિતિમાં પણ પત્ની અને પરિવારના સમર્થનથી તેઓ આગળ વધતા રહ્યા. 1992માં તુલસી સિન્થેટિક્સની સ્થાપના કરી અને તેને તે સમયે રૂ. 10 કરોડના ટર્નઓવરવાળી અગ્રણી કંપની બનાવી હતી. આજે તેમનો સંપૂર્ણ વેપાર એમના પુત્ર કનિષ્ક સંભાળી રહ્યા છે અને અશોકભાઈ પૂર્ણ સમય સેવારત છે.

તેમના વ્યક્તિત્વની સૌથી મોટી વિશેષતા છે નિર્ણયો અને ધ્યેય પ્રત્યે અડગતા, સરળતા, નમ્રતા અને ગુણવત્તા માટેની ઝંખના. વ્યવસાયમાં “Quest for Quality” (ગુણવત્તા માટેની શોધ) તેમનું સૂત્ર રહ્યું છે જે તેમણે લાયન્સ ક્લબમાં પણ અપનાવ્યું. જીવનમાં સફળતા મળ્યા પછી પણ તેઓ ખૂબ જ સાદગીભર્યા અને નમ્ર રહ્યા છે. તેમની આ સરળતા અને સમર્પણભાવે તેમને સમાજમાં વિશેષ સ્થાન અપાવ્યું છે. તેઓ માને છે કે સફળતા ત્યારે જ અર્થપૂર્ણ છે જ્યારે તેનો લાભ સમાજને મળે.

2005ની આસપાસ સુરત પોલીસ સાથે પબ્લિક પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP) મોડલ હેઠળ સ્થપાયેલા સુરત ટ્રાફિક એડ્યુકેશન ટ્રસ્ટના માનદ સેક્રેટરી તરીકે અશોકભાઈએ ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. આ ટ્રસ્ટ “Safe City Surat” પ્રોજેક્ટનું વિશેષ હેતુ માધ્યમ (SPV) છે. તેમના નેતૃત્વમાં શહેરમાં આધુનિક CCTV નેટવર્ક વિકસાવવામાં સફળતા મળી. 2015માં સુરત ભારતનું પ્રથમ શહેર બન્યું જેણે “Picture Intelligence Unit” શરૂ કર્યું. આ સિસ્ટમમાં લાખો ફોટા અને ડેટાબેઝની મદદથી ગુનેગારો, પુરઝડપે ડ્રાઇવિંગ કરનારા વાહનો અને અન્ય અપરાધીઓને ઓળખીને પોલીસને તાત્કાલિક ચેતવણી આપવામાં આવે છે. ટુવે પબ્લિક એડ્રેસ સિસ્ટમ, ટ્રાફિક નિયમોનું શિક્ષણ અને રોડ સેફ્ટી અવેરનેસ કાર્યક્રમો દ્વારા તેમણે શહેરના નાગરિકોને સુરક્ષિત રાખવામાં મોટો ફાળો આપ્યો છે. તેમની આ પહેલોથી સુરત આજે વધુ સુરક્ષિત અને સુવ્યવસ્થિત શહેર બન્યું છે. આ કાર્ય માત્ર ટેક્નિકલ નથી પણ લોકોના જીવનની સુરક્ષા અને ગુનાખોર તત્વોને નાથવા માટેની એક ચોક્કસ વ્યવસ્થાનો ભાગ છે.

લાયન્સ ક્લબ ઇન્ટરનેશનલ સાથે અશોકભાઈનું સેવાકાર્ય ઘણા વર્ષોથી છે. તેઓ 1995-96માં ડિસ્ટ્રિક્ટ ગવર્નર - PDG રહી ચૂક્યા છે અને પાસ્ટ મલ્ટિપલ કાઉન્સિલ ચેરમેન - PMCC તરીકે પણ સેવા આપી છે. તેમનું સૂત્ર “Quest for Quality” લાયન્સ સેવામાં પણ પ્રતિબિંબિત થાય છે. તેઓ વિવિધ સેવા પ્રોજેક્ટ્સમાં સક્રિય રહ્યા છે અને યુવાનોને સેવાની પ્રેરણા આપે છે.

તેમના સામાજિક કાર્યોમાં સૌથી મહત્વનું અને પ્રેરણાદાયી કાર્ય છે લાયન્સ કેન્સર ડિટેક્શન સેન્ટર ટ્રસ્ટ, સુરતના ચેરમેન તરીકેનું તેઓનું યોગદાન. આ ટ્રસ્ટ ન્યૂ સિવિલ હોસ્પિટલ કેમ્પસ, મજુરા ગેટ, સુરત ખાતે કાર્યરત છે. જ્યાં લાખો દર્દીઓને મફત અથવા ઓછા ખર્ચે સારવાર પૂરી પાડવામાં આવી છે. અહીં દર્દીઓને મેડિકલ ઓન્કોલોજી, સર્જિકલ ઓન્કોલોજી, રેડિયેશન ઓન્કોલોજી, પીડિયાટ્રિક ઓન્કોલોજી, CT સ્કેન, પેથોલોજી જેવી સેવાઓ મળી રહશે. હાલમાં નિર્માણાધીન લાયન્સ કેન્સર હોસ્પિટલ આ ટ્રસ્ટનું સૌથી મોટું સ્વપ્ન છે. અશોકભાઈના નેતૃત્વમાં આ હોસ્પિટલ વિશ્વસ્તરીય સુવિધાઓ સાથે બની રહી છે અને વિશેષમાં તેની સારવાર દરેક માટે સસ્તી અને સુલભ રહેશે. તેમની દ્રષ્ટિ સ્પષ્ટ છે “આ હોસ્પિટલ માત્ર એક હોસ્પિટલ નહીં, પણ દર્દી સંભાળની સંસ્થા બને.” ધર્મ, જાતિ, વય કે લિંગના ભેદભાવ વગર દરેક દર્દીને ગૌરવ અને કરુણા સાથે સારવાર મળે એ જ તેમનું લક્ષ્ય છે. દાતાઓ દ્વારા પૂર્ણ સેવાસમર્પણ ભાવ સાથે દાન મળી રહ્યું છે અને આ પ્રોજેક્ટ દક્ષિણ ગુજરાત માટે વરદાન સાબિત થશે.

અશોકભાઈ કાનુંનગોનું જીવન આપણને શીખવે છે કે સફળતા માત્ર પૈસા કમાવવામાં નથી પણ તેનો ઉપયોગ સમાજના કલ્યાણ માટે કરવામાં છે. તેમની અડગતા, સરળતા અને સેવાનો આત્મભાવ તેમને સુરતના સાચા નાગરિક અને માર્ગદર્શક બનાવે છે.

ટ્રાફિક સુરક્ષા, લાયન્સ સેવા અને કેન્સર જેવા ગંભીર રોગ સામેની લડતમાં તેમનું યોગદાન હંમેશા સ્મરણીય નોંધનીય રહેશે.

તેઓ જેમ કહે છે તેમ, “દર્દીનું કલ્યાણ સૌથી પહેલા” આ જ વિચારથી તેઓ આગળ વધી રહ્યા છે. સુરતના લોકો માટે તેઓ એક જીવંત પ્રેરણા છે. તેમના જેવા વ્યક્તિઓના કારણે જ સુરત માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પણ માનવીય અને સામાજિક રીતે પણ સમૃદ્ધ બન્યું છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

હિન્દુ ધર્મમાં સમયને માત્ર ઘડિયાળના કાંટા તરીકે નહીં પણ દિવ્ય શક્તિ તરીકે જોવામાં આવે છે. સંધ્યાકાળ અથવા ગૌધુલી વેળાનું વિશેષ સ્થાન છે. આ સમય દિવસ અને રાત્રિના સંગમનો છે જ્યારે સૂર્યાસ્ત થાય છે અને અંધકારનું આગમન થાય છે. ગૌધુલી એટલે ગાયોના પાછા આવવાનો સમય જ્યારે ગાયોના પગથી ઊડતી ધૂળ (ગો-ધૂળિ) વાતાવરણને પવિત્ર બનાવે છે. આ સમયને હિન્દુ પરંપરામાં અત્યંત શુભ અને આધ્યાત્મિક માનવામાં આવે છે. વેદો, સ્મૃતિઓ અને પુરાણોમાં આ સમયની આ વિશેષતા વર્ણવવામાં આવી છે.

સંધ્યાકાળ અને ગૌધુલીનું મહત્ત્વ

હિન્દુ ધર્મમાં ત્રણ સંધ્યાઓ માનવામાં આવે છે પ્રાતઃ સંધ્યા, મધ્યાહ્ન સંધ્યા અને સાયં સંધ્યા. સાયં સંધ્યા એટલે સાંજનો સંધ્યાકાળ જે ગૌધુલી વેળા તરીકે પણ ઓળખાય છે. આ સમય દિવસ અને રાત્રિનો સમન્વય છે જ્યાં પ્રકૃતિની ઊર્જા સંતુલિત થાય છે. વૈદિક પરંપરા અનુસાર આ સમયે સંધ્યાવંદન કરવું જરૂરી છે. તેમાં સૂર્યને અર્ઘ્ય આપવો, હોમ હવન જપ કરવો અને ધ્યાન કરવું ઉત્તમ રહે છે.

મનુસ્મૃતિમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સવારની સંધ્યામાં ઊભા રહીને મંત્ર જપ કરવાથી રાત્રિના પાપ દૂર થાય છે અને સાંજે બેસીને જપ કરવાથી દિવસના પાપ નાશ પામે છે. આ સમયે પ્રાણ શક્તિ (પ્રાણ) સુષુમ્ના નાડીમાં વહે છે જે ધ્યાન અને પ્રાર્થના માટે આદર્શ છે. ગૌધુલી વેળા લક્ષ્મીજીના આગમનનો સમય માનવામાં આવે છે. આ સમયે દીપ પ્રજ્વલિત કરવા, ભજન ગાવા અને વિષ્ણુના પગલાં દોરવા જેવા કાર્યો શુભ માનવામાં આવે છે. આધ્યાત્મિક રીતે આ સમય મનને શાંતિ આપે છે, અહંકારને ઘટાડે છે અને ઈશ્વર સાથે આપણો સમન્વય કરાવે છે.

જીવનમાં આ સમયની ઉપયોગીતા

આજના વ્યસ્ત જીવનમાં સંધ્યાકાળનો ઉપયોગ વ્યક્તિગત વિકાસ માટે અમૂલ્ય છે. સાંજે કામકાજ પૂરા થયા પછી આ સમય ચિંતન અને આત્મનિરીક્ષણ માટે આદર્શ છે. ધ્યાન અને પ્રાણાયામ કરવાથી માનસિક તાણ ઉચાટ ઘટે છે, ઊંઘ સારી આવે છે અને સ્વાસ્થ્ય સુધરે છે. પ્રકૃતિ ની અનુભૂતિ થાય છે. પક્ષીઓના અવાજ, આબોહવા નો સ્પર્શ અને સૂર્યાસ્તનું દૃશ્ય મનને શાંતિ આપે છે.

વ્યવહારિક જીવનમાં આ સમય નવા કાર્યોની શરૂઆત માટે શુભ માનવામાં આવે છે. લગ્ન, ગૃહપ્રવેશ જેવા શુભ કાર્યોમાં ગૌધુલી મુહૂર્ત પસંદ કરવામાં આવે છે. પરિવારના સભ્યો સાથે આ સમય વિતાવવાથી સંબંધો મજબૂત થાય છે. બાળકોને આ સમયે પ્રાર્થના શીખવવાથી તેમનામાં શિસ્ત, ભક્તિ અને સંસ્કાર વિકસે છે. વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ પણ આ સમય સર્કેડિયન રિધમ (દૈનિક લય) સાથે મેળ ખાય છે જે સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક છે.

કુટુંબ પ્રબોધનમાં સંધ્યાકાળનું સ્થાન

કુટુંબ એ હિન્દુ સંસ્કૃતિનું મૂળ છે. સંધ્યાકાળને કુટુંબી જીવન સાથે જોડવાથી પરિવારમાં આત્મીયતા, એકતા, પ્રેમ અને ધાર્મિક આધ્યાત્મિક વાતાવરણ બને છે. સાંજે પરિવારના સૌ સભ્યો એકત્રિત થઈને દીપ પ્રગટાવી, આરતી કરી અને ભજન કીર્તન કરી શકે છે. આ સમયે બાળકોને રામાયણ, મહાભારત અથવા પુરાણોની કથાઓ સંભળાવી શકાય છે જેથી તેમને ધર્મ, કર્મ અને મૂલ્યોનું જ્ઞાન મળે.

માતા પિતા ગૌધુલી સમયે બાળકોને મંત્ર જાપ અથવા સરળ પ્રાર્થનાઓ શીખવી શકે છે. આ રીતે બાળકોના મનમાં ભક્તિ અને સંસ્કાર વાવી શકાય છે. સંયુક્ત પરિવારમાં આ સમય વૃદ્ધો અને યુવાનોને એકબીજા સાથે જોડે છે. સ્ત્રીઓ પરિવારના સભ્યોને સંધ્યાવંદન કરવા પ્રેરિત કરી શકે છે. આવી રીતે કુટુંબ જીવનમાં શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને આધ્યાત્મિકતા વધે છે. આધુનિક જીવનમાં પણ આ સમયને અપનાવવાથી પરિવારના સભ્યો વચ્ચેના અંતર ઘટે છે અને સંબંધો વધુ મજબૂત બને છે.

સરળ ભાષામાં સમજીએ તો સંધ્યાકાળ અને ગૌધુલી સમય હિન્દુ જીવનનો અનમોલ ભાગ છે. તે માત્ર ધાર્મિક સમજ કે વિધિ નથી પણ જીવનને સુખી, સ્વસ્થ અને આધ્યાત્મિક બનાવવાનો માર્ગ છે. આ સમયને નિયમિત અપનાવવાથી વ્યક્તિ પોતાના કર્મોનું શુદ્ધિકરણ કરે છે, પરિવારમાં સુખ શાંતિ લાવે છે અને સમાજમાં સંસ્કારી પેઢી તૈયાર કરે છે. આજના યુગમાં જ્યારે જીવન વ્યસ્ત અને તણાવપૂર્ણ બની ગયું છે ત્યારે સાંજના આ પવિત્ર સમયને અપનાવીને આપણે આપણા હિન્દુત્વના મૂળ સાથે જોડાઈ શકીએ છીએ. ચાલો, આપણે સૌ આ સમયને જીવનનો અભિન્ન ભાગ બનાવીએ અને ઈશ્વરના આશીર્વાદ મેળવીએ.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

ગુજરાતમાં સેવા અને સાંસ્કૃતિક વારસાના ક્ષેત્રે અનારબેન પટેલ એક પ્રેરણાદાયી નામ છે. પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને વર્તમાન ઉત્તરપ્રદેશના રાજ્યપાલ આનંદીબેન પટેલના પુત્રી  અનારબેન પટેલ માત્ર એક ઉદ્યોગસાહસી જ નહીં પરંતુ ભક્તિ, સેવા અને સમર્પણના ત્રિવેણી સંગમનું જીવંત ઉદાહરણ છે. તેમનું વ્યક્તિત્વ નિરાભિમાની, સહજ પારદર્શી અને સેવા સમર્પિત છે જે અનેક મહિલાઓ, કારીગરો અને સવિશેષ યુવાવર્ગ માટે પ્રેરણાદાયી છે. 

અનારબેન માટે તેમની માતા આનંદીબેન પટેલ જ આદર્શ છે. માતાના સેવાભાવ, કર્મયોગ અને સમાજપ્રત્યેના સમર્પણથી પ્રભાવિત થઈને અનારબેન નાની ઉંમરથી જ સેવાના માર્ગે પગલાં માંડ્યાં હતા. 1995માં તેમણે ગ્રામશ્રી ટ્રસ્ટની સ્થાપના કરી જે અંતરિયાળ વિસ્તારોની કપરી સ્થિતિમાં જીવતી મહિલાઓને આર્થિક સ્વાવલંબન અને સન્માન આપવાનું માધ્યમ બની. માતાના માર્ગદર્શનમાં અનારબેને ક્યારેય પ્રસિદ્ધિ કે પદની પાછળ દોડ્યાં નથી અને તેમનું જીવન આજ સુધી માત્ર સેવા અને સમર્પણનું પ્રતીક રહ્યું છે.

અનારબેનનું વ્યક્તિત્વ સાવ નિરાભિમાની છે. તેઓ જીવનમાં યોગ અને ધ્યાન ને મહત્ત્વ આપે છે. ઘરમાં માતૃત્વની જવાબદારીઓ નિભાવતી, સેવા કાર્યોનું સંચાલન કરતી અને સમાજના દુ:ખી પીડિત વર્ગની વાતો સાંભળતી વખતે તેઓ હંમેશા સંતુલન જાળવી રાખે છે. “હું મારા શ્રેષ્ઠ પ્રયાસ કરું છું” આ સરળ વાક્ય તેમની વિનમ્રતાનું પ્રતીક છે. કોઈ પણ પ્રસંગે તેઓ પોતાની વાતને મોટી કરતાં નથી, પરંતુ સેવાના કાર્યને આગળ ધપાવે છે. આ નિરાભિમાની વલણ તેમને સમાજમાં અનોખું સ્થાન આપે છે.

શ્રી ખોડલધામ ટ્રસ્ટમાં અનારબેનની ભક્તિ અને પાટીદાર સમાજ માટે સેવાભાવ કેન્દ્રસ્થ રહે છે. જાન્યુઆરી 2026માં તેમને ખોડલધામ સંગઠનના અધ્યક્ષ તરીકે જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. આ પહેલાં તેઓ ટ્રસ્ટી અને મહિલા વિભાગના નેતૃત્વમાં સક્રિય હતાં. લેઉવા પાટીદાર સમાજના આસ્થાના કેન્દ્ર શ્રી ખોડલધામમાં તેઓ ભક્તિના સાથે સેવા અને સમાજસુધારાને જોડી રહ્યાં છે. સમાજની યુવા પેઢીને ઇતિહાસ, સંસ્કાર, સંસ્કૃતિ અને એકતાનો પાઠ આપવા માટે તેઓ સતત પ્રયાસ કરે છે. પાટીદાર સમાજના વિકાસ, મહિલા સશક્તિકરણ અને સામાજિક સંગઠનમાં તેમની સક્રિયતા ગુજરાતની બહેન દીકરીઓ માટે એક મોટી પ્રેરણા છે.

અનારબેનના સેવાકીય કાર્યો અનેક છે અને તે લાખો લોકોના જીવનને સ્પર્શે છે. 1995માં ગ્રામશ્રી દ્વારા તેમણે અમદાવાદની સ્લમ વિસ્તારની મહિલાઓને સિલાઈ, કાપડકામ, એમ્બ્રોઇડરી કામ જેવી કુશળતા આપીને આર્થિક સ્વાવલંબનનો માર્ગ ખોલ્યો. આજે ગ્રામશ્રી 3000થી વધુ મહિલાઓને પ્રત્યક્ષ રીતે લાભ આપે છે. 2001ના કચ્છ ભૂકંપ પછી તેમણે લુડિયા, ગાંધીનું ગામ જેવા ગામડાઓનું પુન:નિર્માણ કર્યું અને કારીગરોને રોજગારી આપી. માનવ સાધના જેવી સંસ્થા દ્વારા 1000થી વધુ સ્લમ બાળકોને શિક્ષણ અને મૂલ્યોનું પોષણ આપવામાં પણ તેમનો મહત્વનો ફાળો છે. આ તમામ કાર્યોમાં તેમનો હેતુ માત્ર સહાય કરવાનો નથી પરંતુ સમાજને સ્વાવલંબી અને સમૃદ્ધ બનાવવાનો છે.

કલા પ્રત્યે અનારબેનનો સમર્પણભાવ અસાધારણ છે. ક્રાફ્ટરૂટ્સ તેમની આ દ્રષ્ટિનું જીવંત સ્વરૂપ છે. ગ્રામશ્રી હેઠળ સ્થાપિત ક્રાફ્ટરૂટ્સે છેલ્લા બે દાયકામાં 35000થી વધુ કારીગરોને જોડ્યા છે અને ૭૫થી વધુ પરંપરાગત હસ્તકલાઓને પુનર્જીવન આપ્યું છે. મશરુ વણાટ જેવી મરતી કલાઓને પુન:સ્થાપિત કરીને ગુજરાતના મુખ્ય શહેરો ઉપરાંત દુબઈ થી મુંબઈ સુધી પ્રદર્શનો યોજીને તેઓએ કારીગરોને વૈશ્વિક ઓળખ અને બજાર આપ્યું છે. મહિલા કારીગરોને તાલીમ, ડિઝાઇન વર્કશોપ અને આર્થિક સમર્થન આપીને ક્રાફ્ટરૂટ્સે એમને સમાજમાં સન્માનનું વાતાવરણ પૂરું પાડ્યું છે. અનારબેન માને છે કે “દરેક કારીગરને સન્માન સાથે રોજગારી આપવી એ જ સાચી સેવા છે.” આ સમર્પણભાવથી તેઓ ભારતીય હસ્તકલાને આગામી પેઢી સુધી પહોંચાડી રહ્યાં છે. 

પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી પ્રત્યે અનારબેનનો આદરભાવ તેમની વાતો અને કાર્યોમાં સતત પ્રગટ થાય છે. તેઓ પીએમ મોદીને કર્મયોગી, અને કરુણામય વ્યક્તિત્વના આદરભાવથી હંમેશા વર્ણવે છે. તેમના કાર્યોમાં ‘નેશન ફર્સ્ટ’ની ભાવના સ્પષ્ટ જોવા મળે છે. ગ્રામશ્રી અને ક્રાફ્ટરૂટ્સ દ્વારા તેઓ મહિલા સશક્તિકરણ સાથે આત્મનિર્ભર ભારત અને સાંસ્કૃતિક વારસાના જતન જેવા પીએમ નરેન્દ્રભાઈ મોદીના વિઝનને વાસ્તવિક રૂપ આપી રહ્યાં છે. આમ જોતા તેમના કાર્યોમાં ‘સબકા સાથ, સબકા વિકાસ’નો મંત્ર સતત રણકે છે.

અનારબેન પટેલ એક સાદું , સમર્પિત અને પ્રેરણાદાયી વ્યક્તિત્વ છે જેમનું જીવન સદેશ આપે છે કે સેવા એ જ સાચી ભક્તિ છે. તેમના કાર્યો દર્શાવે છે કે નિરાભિમાની હૃદયથી કરેલું કામ સમાજને કેવી રીતે બદલી શકે છે. આજની યુવા પેઢી માટે અનારબેન એક આદર્શ કહી શકાય જેમણે માતાના આદર્શને અપનાવીને, સમાજ માટે સમર્પિત થઈને અને કલાને જીવનનો અંગ બનાવીને એક નવો સેવાસેતુ બનાવ્યો છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

સ્વભાવે સરળ અને સ્પષ્ટ વ્યક્તિત્વ ધરાવતા ડૉ. મહેન્દ્રસિંહ દેવસિંહ ચૌહાણ ગુજરાતના પ્રસિદ્ધ આંખના સર્જન છે. 24 ડિસેમ્બર 1964ના દિવસે તેમનો જન્મ થયો હતો. તેઓ કેશવી આંખ હોસ્પિટલના સંચાલક છે અને લાંબા સમયથી ગરીબોની સેવા કરી રહ્યા છે. તેમણે વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી 1987માં એમબીબીએસ, 1990માં ડીઓએમએસ, 1991માં એમએસ (ઓફ્થલ્મોલોજી) અને 2014માં પીએચડીની ડિગ્રી મેળવી છે. તેઓ ઘણા વર્ષ સુધી સરકારી મેડિકલ કોલેજ સુરતમાં અસિસ્ટન્ટ અને એસોસિયેટ પ્રોફેસર તરીકે કામ કરી ચૂક્યા છે. હાલમાં તેઓ શ્રી ભારતી મૈયા કોલેજ ઓફ ઓપ્ટોમેટ્રી એન્ડ ફિઝિયોથેરાપીના પ્રિન્સિપાલ છે.

આરોગ્ય અને શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં તેમનું યોગદાન નોંધનીય રહ્યું છે. તેઓ વીર નર્મદ દક્ષિણ ગુજરાત યુનિવર્સિટીના સિંડિકેટ, સેનેટ અને મેડિસિન ફેકલ્ટીના ડીન તરીકે કામ કરી ચૂક્યા છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરે મેડિકલ કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્ડિયામાં પણ તેઓ ઇલેક્ટેડ મેમ્બર હતા અને ત્યાં અનેક સબ-કમિટીમાં સેવા આપી છે. દેશમાં મેડિકલની બેઠકો વધારવા અંગે તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સમક્ષ સતત રજૂઆતો કરી હતી જેનું પરિણામ મળ્યું હતું. ગુજરાતમાં મેડિકલ શિક્ષણ અને હેલ્થકેર સુધારવામાં તેમણે મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

ડૉ. ચૌહાણ સેવાકાર્ય માટે વિશેષ જાણીતા છે. વર્ષ 2000થી સત્ય સાઈ આંખ હોસ્પિટલમાં તેઓ ઓનરરી સર્જન તરીકે કામ કરે છે. અત્યાર સુધીમાં તેમણે 20000થી વધુ કેટેરેક્ટની સર્જરીઓ ગરીબ લોકો માટે સંપૂર્ણ મફત કરી છે. આ સેવા માટે તેમને શ્રી સત્ય સાઈ ધન્વંતરી સેવા એવોર્ડ મળ્યો છે.
તેઓ ભરત કેન્સર હોસ્પિટલના ચેરમેન છે. આઈ વ્યુ લેસર વિઝનના સ્થાપક છે જ્યાં દક્ષિણ ગુજરાતના 40 જેટલા આંખના ડોક્ટરો સાથે મળીને અદ્યતન લેસર સર્જરીની સુવિધા પૂરી પાડે છે. તેઓ કે.પી. સંઘવી જનરલ અને આંખ હોસ્પિટલના ટ્રસ્ટી પણ છે. સુરત પોલીસના સ્ટાફ માટે સ્માર્ટ કોપ હેલ્થ કાર્ડ શરૂ કરવામાં તેમનો મહત્વનો ફાળો રહ્યો છે.

સમાજસેવામાં તેઓ રાજપૂત સમાજ સાથે પણ જોડાયેલા છે. તેઓ રાજપૂત સમાજ સાઉથ ગુજરાત ક્ષત્રિય સંઘના એક્ઝિક્યુટિવ મેમ્બર અને રાજપૂત સમાજ ડોક્ટર એસોસિયેશનના સ્થાપક સેક્રેટરી છે.

તેમનું વ્યક્તિત્વ નમ્ર, કાર્યક્ષમ અને સ્પષ્ટ નિર્ણયો માટે ચર્ચામાં છે. તેઓ વિવાદ ટાળીને સર્વસમ્મતિથી કાર્યો કરે છે. વિદ્યાર્થી જગત અને રાજકીય સમીકરણોમાં તેઓ હંમેશા ચર્ચાઓમાં રહેતા હોય છે. તેમણે અનેક સંશોધન પેપર્સ પ્રકાશિત કર્યા છે અને ચાર વિદ્યાર્થીઓએ તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ પીએચડી પૂર્ણ કરી છે. તેમને ડૉ. કે.જે. ગણાત્રા રોટેટિંગ ટ્રોફી (2011-12) જેવા પુરસ્કારો મળ્યા છે. તેમના પત્ની ડૉ. બિનોદિની ચૌહાણ પણ તબીબી ક્ષેત્રમાં સક્રિય છે અને દીકરી કેશવી પણ ડોક્ટર છે. 

ડૉ. ચૌહાણ એમના જીવનમાં આપણા દેશના વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીથી વિશેષ પ્રભાવિત રહ્યા છે. તેઓ કહેતા હોય છે કે " નરેન્દ્રભાઈ આપણા દેશનું ગૌરવ છે અને આપણાથી બને એટલો આપણે એમને સાથ આપવો જોઈએ. એમના કહે દેશ સેવા કરવી એ સાચી સેવા છે. " 

ડોક્ટર હોવું અને વ્યસ્તતા વચ્ચે વિદ્યાર્થી જગત અને મેડિકલ સંસ્થાગત સેવાઓ આપવી અને એના માટે સમયનું સંતુલન કરવાની વિશેષ આવડત  ડૉ. ચૌહાણ ધરાવે છે. સમાજ પાસે વળતર મેળવવાની અપેક્ષા વિના અવિરત સેવામાં રચ્યાપચ્યા રહેતા આવા લોકોથી જ સમાજસેવા નો દીપ પ્રકાશ ફેલાવતો રહે છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ તાજેતરમાં જાહેર કર્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ અને ગેસના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. તેલ કંપનીઓ મોંઘા ભાવે કાચો માલ ખરીદી રહી છે પરંતુ સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીના આઘાતથી બચાવવા માટે સરકાર જૂના ભાવે જ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઈંધણ વેચી રહી છે. આ કારણે સરકારી તેલ કંપનીઓને દરરોજ ₹1,000 કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ ત્રિમાસિક ગાળામાં કુલ ખોટ ₹1,00,000 કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ આંકડા માત્ર આર્થિક નથી પરંતુ દેશની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા સાથે જોડાયેલા છે.

આ સંકટના ક્ષણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને એક મહત્વપૂર્ણ અપીલ કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે “આપણા દેશની પ્રગતિ અને સ્વાવલંબન માટે આપણે બધાએ મળીને કાર્ય કરવું પડશે. ઊર્જા સંરક્ષણ એ માત્ર વ્યક્તિગત જવાબદારી નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય કર્તવ્ય છે.” PM મોદીની આ અપીલ દેશ હિતની છે. તેમણે જનતાને આહ્વાન આપ્યું છે કે વ્યક્તિગત અને સામૂહિક સ્તરે ઈંધણનો બચાવ કરીને આપણે તેલ આયાત પરનો બોજ ઘટાડી શકીએ. ભારત 85 ટકાથી વધુ કાચું તેલ આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં વૈશ્વિક કિંમતોના વધારાથી વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર દબાણ વધે છે. PMએ કહ્યું “જો આપણે થોડુંક બચાવીએ તો દેશ મોટું બચાવી શકે છે.”

PM મોદીની અપીલમાં વ્યવહારુ સૂચનો પણ સામેલ છે. તેમણે જનતાને વિનંતી કરી છે કે ટ્રાફિક સિગ્નલ પર વાહનનું એન્જિન બંધ રાખવું, જાહેર પરિવહનનો વધુ ઉપયોગ કરવો, ઘરમાં ઊર્જા કાર્યક્ષમ ઉપકરણો અપનાવવા અને સૌર ઊર્જાનો વિસ્તાર કરવો. આ અપીલ એકલા સરકારી પ્રયાસ પર આધારિત નથી પરંતુ દરેક નાગરિકના સહયોગને આમંત્રણ આપે છે. આ સાથે જ સરકારે તેલ કંપનીઓને નુકસાનથી બચાવવા માટે વિવિધ પગલાં લીધાં છે જેમ કે સબસિડી વ્યવસ્થા અને કર રાહતો. પરંતુ આ બધું જનતાના સહકાર વિના અધૂરું છે.
આ અપીલનું મહત્વ દેશ હિતના વ્યાપક સંદર્ભમાં સમજવું જરૂરી છે. 

તેલની કિંમતો વધવાથી માત્ર તેલ કંપનીઓને જ નહીં પરંતુ આખી અર્થવ્યવસ્થાને અસર થાય છે. ટ્રાન્સપોર્ટ, ઉદ્યોગ અને કૃષિ જેવા ક્ષેત્રો પર તેની અસર પડે છે. PM મોદીએ વારંવાર કહ્યું છે કે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના સપનાને સાકાર કરવા માટે ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સ્વાવલંબન જરૂરી છે. આ માટે રિન્યુએબલ એનર્જીના વિકાસ સાથે સાથે વર્તમાન સંસાધનોનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ પણ આવશ્યક છે. જનતાના સહયોગથી તેલ આયાત ઘટશે, વિદેશી મુદ્રા બચશે અને તેલ કંપનીઓનું આર્થિક સ્વાસ્થ્ય સુધરશે.

આ સંકટને તકમાં ફેરવવાની તક પણ છે. PM મોદીની અપીલમાં યુવાનોને ખાસ કરીને આહ્વાન આપવામાં આવ્યું છે કે તેઓ ટેક્નોલોજી અને નવીનતા દ્વારા ઊર્જા સંરક્ષણના નવા મોડલ વિકસાવે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બાયોગેસ અને સોલાર પ્લાન્ટનો વિસ્તાર કરીને સ્થાનિક સ્તરે સ્વાવલંબન વધારી શકાય છે. સરકાર પણ આ દિશામાં કામ કરી રહી છે  ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન, ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન અને તેલ કંપનીઓને આધુનિકીકરણ માટે રોકાણ વધારવું.

PM મોદીની અપીલ એક સામૂહિક જાગૃતિનું આહ્વાન છે. જ્યારે દેશ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી રહ્યો છે ત્યારે દરેક નાગરિકનું નાનું યોગદાન મોટું પરિણામ આપી શકે છે. તેલ કંપનીઓના નુકસાનને રોકવું એ માત્ર આર્થિક મુદ્દો નથી પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્વાભિમાન અને સુરક્ષાનો પ્રશ્ન છે. આપણે બધાએ મળીને આ અપીલને સ્વીકારીને દેશ હિતને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. જો આપણે આજે થોડું બચાવીએ તો આવતીકાલે દેશ મજબૂત બનશે. આ જ છે વાસ્તવિક ‘સબકા સાથ, સબકા વિકાસ’નું સ્વરૂપ.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

ગુજરાતની રાજકીય સાતત્યતામાં પાટીદાર સમાજ એક મહત્વપૂર્ણ અને પ્રભાવશાળી તત્વ તરીકે ભૂમિકા ભજવે છે. આ સમાજે તડકી છાંયડીમાં પણ ભારતીય જનતા પાર્ટી (ભાજપ)ને સાથ આપ્યો છે. સમાજના લોકોએ હંમેશા ભાજપને ચૂંટણીઓમાં ખોબલે ને ખોબલે મતો આપી વધાવી લીધો છે અને સતત વિશ્વાસ મૂક્યો છે. 

પાટીદાર સમાજ જેને પટેલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે ગુજરાતના ખેડૂત અને વેપારી વર્ગનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ સમાજ મુખ્યત્વે સૌરાષ્ટ્ર, ઉત્તર ગુજરાત અને મધ્ય ગુજરાત અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં સુરત શહેરમાં વસે છે અને રાજ્યની અર્થવ્યવસ્થા તેમજ સમાજિક જીવનમાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવે છે. 1980ના દાયકામાં કોંગ્રેસના તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી માધવસિંહ સોલંકીના ‘ખામ’ (ક્ષત્રિય-હરિજન-આદિવાસી-મુસ્લિમ) સૂત્રએ પાટીદારોને એકલા અટુલા પાડ્યા.  પરિણામે સમાજે કોંગ્રેસથી મોઢું ફેરવ્યુ અને ભાજપ માટે પાટીદાર સમાજની લાગણી વધી. આ પરિવર્તન ગુજરાતની રાજનીતિમાં એક મોટો વળાંક હતો. 1995ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કેશુભાઈ પટેલ જેવા સમાજને સમર્પિત અને ખેડૂત હિતની વાત કરનાર પાટીદાર નેતાના નેતૃત્વમાં ભાજપે સરકાર બનાવી અને પાટીદાર સમાજે આને પોતાની જીત તરીકે મુલવણી કરી. આ સમયથી જ પાટીદાર સમાજ અને ભાજપ વચ્ચે અટલ સંબંધની શરૂઆત થઈ. હવે વર્ષો વર્ષ પાટીદાર સમાજે ભાજપને હંમેશા વધાવી લીધો. પીએમ નરેન્દ્રભાઇ મોદીના મુખ્યમંત્રી કાળખંડ દરમિયાન ગુજરાતના વિકાસ મોડલે પૂર્ણતઃ પાટીદાર સમાજને આકર્ષ્યો. 

પાટીદાર સમાજના ખેડૂત, ઉદ્યોગપતિ અને યુવાનોને ભાજપની નીતિઓમાં હિન્દુત્વ પ્રત્યેનું સમર્પણ, વિકાસ અને સ્થિરતાની આશા જોવા મળી. 2002, 2007 અને 2012ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં પાટીદાર પ્રભુત્વવાળા વિસ્તારોમાં ભાજપને અદભૂત સમર્થન મળ્યું. સમાજે પાર્ટીને માત્ર મત આપ્યા એટલુજ નહીં પરંતુ કાર્યકર્તાઓ આપી સંગઠનાત્મક કાર્યમાં પણ પૂર્ણ સહયોગ આપ્યો. પાટીદાર નેતાઓએ ભાજપના વિવિધ નાના મોટા અગત્યના પદો પર કાર્ય કરીને પાર્ટીને મજબૂત બનાવી.

તડકી છાંયડીમાં પણ પાટીદાર સમાજનું ભાજપને સમર્થન અટલ રહ્યું. 2015માં પાટીદાર અનામત આંદોલન દરમિયાન કેટલાક વિરોધ હોવા છતાં સમાજના મોટા ભાગે ભાજપ ને મત આપી વિશ્વાસ જાળવી રાખ્યો. શહેરી વિસ્તારોના પાટીદારોએ પાર્ટીને સતત સમર્થન આપ્યું છે. 2017ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં કેટલાક વિસ્તારોમાં અસર પડી હોવા છતાં ભાજપે સરકાર બનાવી અને પાટીદાર સમાજે તેને સ્વીકારીને આગળ વધવાનો માર્ગ અપનાવ્યો અને આ સમયે પણ સમાજે ભાજપની વિકાસલક્ષી નીતિઓ પર વિશ્વાસ કર્યો. 2021માં ભૂપેન્દ્રભાઇ પટેલને મુખ્યમંત્રી બનાવવાથી સમાજમાં નવી ઉત્સાહની લહેર આવી અને આ નિર્ણય પાટીદાર સમાજના વિશ્વાસને વધુ મજબુત કરવામાં મહત્વનું સાબિત થયો.

2022ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં આ વિશ્વાસનું પરિણામ સ્પષ્ટ જોવા મળ્યું. ભાજપે 48 પાટીદાર ઉમેદવારોને ટિકિટ આપી હતી  અને તેમાંથી 41 જીત્યા. પાટીદાર પ્રભુત્વવાળા મોટાભાગના મતવિસ્તારોમાં ભાજપે વિજય મેળવ્યો. આ ચૂંટણીમાં સમાજે ફરી એક વાર ભાજપને વધાવી લીધી  અને ભાજપની વિકાસલક્ષી કાર્યશૈલી પર વિશ્વાસ મૂક્યો. 2024ની લોકસભા ચૂંટણીઓમાં પણ પાટીદાર સમાજના સમર્થનથી ભાજપે ગુજરાતમાં અદભુત પરિણામો મેળવ્યા. વર્ષોની ચૂંટણીઓના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે પાટીદાર સમાજે સતત ભાજપને મત આપીને તેના પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા પુરવાર કરી છે.

પાટીદાર સમાજના આ સમર્થન પાછળ અનેક કારણો છે. 
પહેલું તો ભાજપની હિન્દુત્વ અને વિકાસની વિચારધારા સમાજના સાંસ્કૃતિક અને આર્થિક મૂલ્યો સાથે જોડાયેલી છે. 
બીજું એ કે પાર્ટીએ સમાજના યુવાનો માટે શિક્ષણ, રોજગાર અને ઉદ્યોગ વિકાસ પર ભાર મૂક્યો છે. 
ત્રીજું કે ભાજપના નેતૃત્વમાં ગુજરાતના સમગ્ર વિકાસમાં પાટીદારોને લાભ મળ્યો છે. કૃષિ, ડેરી, ગૃહ - લઘુ- મધ્યમ અને મોટા ઉદ્યોગ વેપારમાં તેઓ આગળ વધ્યા છે. સમાજે વિકાસને ભાજપના સ્થિર સરકારના પરિણામ તરીકે સ્વીકૃતિ આપી છે. વિશેષમાં સ્થાનિક સ્તરે પંચાયત, નગરપાલિકાઓ તથા મહાનગરપાલિકાઓ ની ચૂંટણીઓમાં પણ પાટીદારોએ ભાજપને સતત વોટ આપ્યા જેનાથી પાર્ટીનું ગ્રામ્ય અને શહેરી સ્તર પર વર્ચસ્વ અકબંધ જળવાયું છે.

આજે વર્ષ 2026 સુધીના સમયમાં પણ આ સમીકરણ અકબંધ છે. ભૂપેન્દ્રભાઇ પટેલ જેવા પાટીદાર મુખ્યમંત્રીના નેતૃત્વમાં રાજ્ય સરકારે વિવિધ કલ્યાણકારી યોજનાઓ શરૂ કરી ચલાવી છે જેમાં સમાજના યુવાનો અને મહિલાઓને લાભ મળે છે. પાટીદાર સમાજે આને પોતાના વિશ્વાસનું પરિણામ માન્યું છે. બહુમત સમાજ માને છે કે ભાજપ જ સમાજના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે છે અને ગુજરાતને વિકસિત રાજ્ય બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે. 

તારણ રૂપે ચોક્કસથી કહી શકાય કે ગુજરાતમાં પાટીદાર સમાજે ભાજપને હંમેશા વધાવી લીધો છે અને સતત વિશ્વાસ મૂક્યો છે. તડકી છાંયડીમાં પણ આ સમર્થન અવિરત રહ્યું છે. આ સંબંધ માત્ર રાજકીય નહીં પરંતુ વિકાસ, સ્થિરતા અને સાંસ્કૃતિક જોડાણનું ભાવનાત્મક સમીકરણ છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

સવજીભાઈ કોરાટ સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાત ભાજપના કાર્યકર્તાઓ માટે અજાણ્યું નામ નથી. સૌરાષ્ટ્રના છોટે સરદાર તરીકે જાણીતા સવજીભાઈ કોરાટનું જીવન અને કાર્ય એક સમાજસેવા સમર્પિત રહ્યું. જેતપુર વિસ્તારના જુની સાંકળી ગામમાં 6 ઓગસ્ટ 1953ના રોજ ખેડૂત પરિવારમાં જન્મેલા સવજીભાઈમાં બાળપણથી જ નેતૃત્વ સેવાભાવના ગુણો હતા. કોલેજના દિવસોમાં સામાજિક કાર્યો અને રાજનીતિમાં રચ્યા પચ્યા રહી પી.ડી. માલવીયા કોલેજના જનરલ સેક્રેટરી ( GS ) બન્યા હતા. ત્યારબાદ જેતપુર વિધાનસભા ક્ષેત્રમાંથી પહેલીવાર ધારાસભ્ય તરીકે ચૂંટાયા અને 1995માં ફરી ચૂંટાઈને કેશુભાઈ પટેલ અને સુરેશભાઈ મહેતાની સરકારમાં માર્ગ અને મકાન તથા પંચાયત રાજ્યમંત્રી પણ બન્યા. ત્રીજી વખત ચૂંટાયા પછી કેબિનેટ મંત્રી તરીકે માર્ગ અને મકાન વિભાગમાં અદભુત અભૂતપૂર્વ કાર્ય કર્યું. 

સવજીભાઈની સેવા કાર્યશૈલી વિશિષ્ટ હતી. તેઓ નિડર, ખંતીલા અને સેવાભાવી વ્યક્તિત્વના ધણી હતા. ગુજરાતના કૃષિ પરિવારમાંથી આવ્યા હોય તેઓ લોકોની સમસ્યાઓને સરળતાથી સમજઈ જતા અને તેના ઉકેલ માટે થાક્યા હાર્યા વિના પ્રયત્ન કરતા. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન ગુજરાતની સરકારી કચેરીઓ, સર્કિટ હાઉસ અને બાંધકામ સ્થળો પર અચાનક રેડ કરીને ભ્રષ્ટાચાર સામે સખત કાર્યવાહી કરવાની તેમની પહેલ રાજ્યભરમાં ચર્ચામાં રહેતી હતી. તેઓ કહેતા કે “કર્મ મહાન છે, કદ નહીં.” આ મનોબળ સાથે તેઓ વિકાસના કાર્યોમાં રચ્યા પચ્યા રહેતા હતા. માર્ગ અને મકાન વિભાગમાં અનેક પુલ, રસ્તાઓ અને ગ્રામપંચાયતોની વ્યવસ્થાને મજબૂત કરવામાં તેમનું યોગદાન અમૂલ્ય હતું. તેમના સેવાલક્ષી વ્યક્તિત્વના કારણે જેતપુર અને સૌરાષ્ટ્રના લોકો તેમને “છોટે સરદાર” કહીને સંબોધતા. તેઓ જનસંપર્કને વધુ મહત્ત્વ આપતા હતા અને ગામડે-ગામડે ઘર ઘર સુધી પહોંચીને સમસ્યાઓ સાંભળતા સમજતા અને ઉકેલ લાવવા મંડી પડતા. તેમની સક્રિયતા અને નિષ્ઠા યુવાનોને પ્રેરણા આપતા.

26 નવેમ્બર 1998ના રોજ માત્ર 45 વર્ષની ઉંમરે તેઓ અવસાન પામ્યા ત્યારે સૌરાષ્ટ્રમાં શોકની લહેર ફેલાઈ ગઈ હતી. આજે ગુજરાતમાં તેમના નામે તેમના નામે હોસ્પિટલ, પુલ અને રસ્તાઓ બનાવવામાં આવ્યા. પીએમ નરેન્દ્ર મોદીએ તેમની પ્રતિમા અનાવરણ કર્યું હતું. શ્રી સવજીભાઈ કોરાટ ટ્રસ્ટ દ્વારા આજે પણ આરોગ્ય કેમ્પ, શિક્ષણ અને સમાજસેવાના કાર્યો ચાલે છે.

આવા પિતાના પુત્ર ડૉ. પ્રશાંત કોરાટને આજે સમાજની વચ્ચે એ જ જોમ જુસ્સા સાથે કર્યા કરતા જોઈને તેમની યાદ સ્વાભાવિક રીતે તાજી થાય છે. હાલ પ્રશાંત કોરાટ ગુજરાત ભાજપના પ્રદેશ મહામંત્રી તરીકે તરીકે કાર્યરત છે. તેઓ પણ પિતાની જેમ સેવાભાવી વ્યક્તિત્વ ધરાવે છે. ટ્રસ્ટ દ્વારા આયોજિત આરોગ્ય કેમ્પોમાં, જનસંપર્ક અભિયાનોમાં અને સંગઠનના કાર્યોમાં તેઓ અવિરત મહેનત કરે છે. પિતાની જેમ તેઓ પણ નિડર અને ખંતીલા છે. લોકોની સમસ્યાઓને સમજીને તેના નિવારણ માટે સતત પ્રયત્નશીલ રહે છે. પ્રશાંત કોરાટની કાર્યશૈલીમાં સવજીભાઈની જેમ જ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અને વિકાસલક્ષી અભિગમ જોવા મળે છે.

સવજીભાઈએ જે વ્યક્તિત્વનો આદર્શ સ્થાપ્યો છે તેમાં સેવા, નિષ્ઠા, નિડરતા અને લોકસેવાનો ભાવ કેન્દ્ર સ્થાને છે. પ્રશાંત કોરાટ પાસે આ જ અપેક્ષા રાખવી સ્વાભાવિક છે. તેઓ પિતાના સ્વપ્નને આગળ વધારતા, સૌરાષ્ટ્ર અને ગુજરાતના વિકાસમાં યોગદાન આપી રહ્યા છે. તેમના કાર્યમાં પિતાની વિરાટ સ્મૃતિ છત્રછાયા બનીને પ્રેરણા આપે એ અપેક્ષિત છે. આજે જ્યારે ગુજરાતને યુવા ઉપમુખ્યમંત્રી તરીકે હર્ષ સંઘવી મળ્યા છે ત્યારે ભાજપના સંગઠનને મહામંત્રી તરીકે પ્રશાંત કોરાટ મળ્યા છે જે એમની સક્રિય કાર્યશૈલીથી ગુજરાતના યુવાનોને પ્રેરણા મળી રહી છે. 

સવજીભાઈ કોરાટનું જીવન એક સંદેશ કહી શકાય કે સાચી સેવા કરવી એ જ સાચી રાજનીતિ છે. પ્રશાંત કોરાટ જેવા યુવાનો જે પોતાના પિતાના જીવન સંદેશથી પ્રેરણા લઈને સેવાને જીવનમંત્ર બનાવે એ ગુજરાતની અસ્મિતાને શોભે એવું જીવતું જાગતું દૃષ્ટાંત કહી શકાય.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના યુદ્ધ સંઘર્ષના સમીકરણ સંદર્ભમાં ભારત દ્વારા સક્રિય મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ન ભજવવાનો નિર્ણય બિલકુલ યોગ્ય અને વ્યવહારુ છે. આ નિર્ણય ભારતની વિદેશનીતિ અને કૂટનીતિના મૂળ સિદ્ધાંતો સાથે બંધ બેસે છે જે દેશના આર્થિક હિતને સર્વોપરી માને છે. હાલના વૈશ્વિક વાતાવરણમાં જ્યારે ભારત વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે ત્યારે અન્ય દેશોના વિવાદોમાં પડવાને બદલે પોતાના રાષ્ટ્રહિતને પ્રાથમિકતા આપવી એ જ યોગ્ય વલણ છે. 

ભારતની વિદેશનીતિનો મૂળ આધાર ‘વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા’ અને ‘મલ્ટી એલાઈનમેન્ટ’ છે. આ સિદ્ધાંત હેઠળ ભારત કોઈ એક રાષ્ટ્ર શક્તિના પ્રભાવમાં આવ્યા વિના બધા પ્રમુખ દેશો સાથે સંતુલિત સંબંધો જાળવી રાખે છે. અમેરિકા સાથેના આપણા દેશના સંબંધો આજે વિવિધ વેપારમાં ખાસ કરીને ટેક્નોલોજી અને સુરક્ષા ક્ષેત્રે અભૂતપૂર્વ છે. 2025-26ના આંકડા મુજબ અમેરિકા સાથેનો ભારતનો વેપાર 190 અબજ ડોલરથી વધુ છે અને તેમાં IT સેવાઓ, ફાર્મા અને ઊર્જા ક્ષેત્રનું મોટું યોગદાન છે. બીજા પક્ષે ઈરાન સાથે પણ ઊર્જા સંદર્ભે અગત્યના વ્યાપારિક સંબંધો ભારત ધરાવે છે. ચાબહાર પોર્ટ પ્રોજેક્ટ દ્વારા ભારતને મધ્ય એશિયા અને અફઘાનિસ્તાન સુધી માર્ગ મળે છે જે ભારતની આયાત નિકાસને સરળ બનાવે છે. જો ભારતે અમેરિકા ઈરાન વિવાદમાં સક્રિય મધ્યસ્થી કરી હોત તો આ બંને સંબંધોમાં તિરાડ પડી શકે તેમ હતું. તટસ્થ રહેવાથી ભારતે પોતાની આર્થિક અને વ્યાપારિક સ્થિરતા જાળવી રાખી છે.

દેશ જ્યારે પ્રગતિની દિશામાં આગળ વધી રહ્યો હોય ત્યારે વિદેશી વિવાદોમાં પડવું એ આત્મહત્યા સમાન છે. વર્તમાન સરકાર સમયે ભારતનું અર્થતંત્ર વિશ્વની ત્રીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા તરફ ઝડપથી આગળ વધી રહ્યું છે. GDP વૃદ્ધિ દર 7 ટકાથી વધુ છે, વિદેશી રોકાણો (FDI) આવી રહ્યા છે અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ દ્વારા મજબૂત બની રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં અન્ય દેશોના રાજકીય અથવા યુદ્ધોના વિવાદોમાં સક્રિય થવાથી દેશના આર્થિક લક્ષ્યો પર અસર પડે. કોઈનો પક્ષ લેવો અને બીજનો પક્ષ ન લેવાથી સીધી તેલની આયાત પર અસર પડે જે મોંઘવારી વધારે અને ઉદ્યોગોને નુકસાન પહોંચાડે. તેથી ‘આપણું હિત જાળવીએ’નું વલણ બિલકુલ સાચું છે. આ વલણે ભારતને યુક્રેન રશિયા સંકટમાં પણ તટસ્થ રાખ્યું હતું અને તેલની સસ્તી આયાત દ્વારા અર્થતંત્રને લાભ થયો હતો.

વૈશ્વિક શાંતિ અને માનવતાના હિતમાં કાર્ય કરવું એ ભારતની રાષ્ટ્રનીતિનો અનિવાર્ય ભાગ છે. આ નીતિ લાંબા ગાળે દેશને લાભકારી નીવડશે. ભારતે વૈશ્વિક સ્તરે ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ્’ના સિદ્ધાંતને અનુસરીને જ G20 માં વિકાસશીલ દેશોના હિતની વાત કરી હતી. આવી નીતિને કારણે ભારતને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સન્માન મળ્યું છે અને વેપાર તેમજ રોકાણના નવા દરવાજા ખુલ્યા છે. વૈશ્વિક શાંતિના પ્રયાસોમાં સક્રિય ભાગ લેવો, પરંતુ વિવાદના પક્ષકાર ન બનવું આ જ આદર્શ વલણ છે જે ભારતને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવશે. 

વિશેષ કરીને આપણા પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીની વિશ્વના નેતાઓ વચ્ચેની સ્વીકૃતિ આ સમીકરણમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. વિશ્વના અનેક નેતાઓ સાથેના તેમના વ્યક્તિગત સંબંધોને કારણે ભારતને ક્વાડ, I2U2, IMEC જેવા વ્યૂહાત્મક મંચો પર અગ્રેસર સ્થાન મળ્યું છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ સાથેની વાતચીતથી ટેક્નોલોજી ટ્રાન્સફર અને રોકાણ વધ્યાં છે જ્યારે મધ્ય પૂર્વના દેશો સાથેના સંબંધોએ ઊર્જા અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રે નવી તકો ઊભી કરી છે. પીએમ મોદીની આ કૂટનીતિને કારણે ભારત આજે કોઈ એક પક્ષનો ગુલામ નથી પરંતુ સ્વતંત્ર અને મજબૂત ભાગીદાર છે. 

એટલું ચોક્કસ  કહી શકાય કે અમેરિકા ઈરાન સંદર્ભે ભારતની તટસ્થતા કોઈ નબળાઈ નથી પરંતુ તેની વિદેશનીતિની પરિપક્વતા છે. આ નીતિ દેશને આર્થિક પ્રગતિના લક્ષ્ય માટે અડીખમ રાખે છે, વૈશ્વિક શાંતિમાં નોંધનીય યોગદાન આપે છે અને માનવતાના હિતને સાચવે છે. જ્યારે ભારત 2047 સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાના લક્ષ્ય તરફ આગળ વધી રહ્યું છે ત્યારે આવી વ્યવહારુ અને હિતલક્ષી વિદેશનીતિ જ દેશને સફળતાની ટોચે પહોંચાડશે. આ જ વલણ ભારતને વિશ્વમંચ પર માન સન્માન અને આર્થિક સમૃદ્ધિ પણ આપશે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)