26th January selfie contest

ક્યાં પરસેવો ઉતાર્યો હતો !

07 Jan, 2018
07:01 AM

ઝવેરચંદ મેઘાણી

PC: picdn.net

(વાર્તાકારઃ ઝવેરચંદ મેઘાણી)

બાબર દેવા વગેરેની લૂંટફાટ અંગે એ લૂંટારાઓને આશરો આપનાર ખેડા જિલ્લાના લોકો જ છે એવો આક્ષેપ કરીને સરકારે જે 'પ્યુનિટિવ ટેક્સ' આખા જિલ્લાની તમામ વસ્તી પર નાખ્યો હતો તે 'હૈડિયા વેરો' નામે જાણીતો છે.

આ અન્યાયી વેરા સામે ના-કરની લડત ઊપડી. મહીકાંઠો મહારાજ સંભાળતા હતા. રતીભાર પણ ઘરવખરી અગર એક પણ ઢોર જપ્તીમાં ન આવી જાય એની તકેદારી રાખતા હતા.

એક દિવસ કાળુગામમાં એક ગરાસિયાભાઈ મળ્યા. તેના કાનમાં એક સોનાની વાળી હતી. આ વાળી મહારાજે દેખી અને બારૈયાને ટપાર્યો :

'કાં હેમતા ઠાકોર ! આ વાળી કાનમાં રાખીને કેમ ફરો છો? જપ્તીવાળા જોશે તો ઉચકાવી લેશે !'

'મૂઉં મહારાજ !' હેમતાભાઈ ગરાસિયાએ મોં મલકાવીને લજ્જતથી જવાબ વાળ્યો, 'ક્યાં પરસેવો ઉતાર્યો હતો !'

'કેમ ? ત્યારે વાળી ક્યાંથી આવી પડી ? આકાશમાંથી વરસી?'

જવાબમાં ગરાસિયાની જીભ પાણીના રેલા પેઠે ચાલી. ધારિયાનો ટેકો લઈને અને માથા પરનું બોથાલું ફાળિયું જરા ઠીક કરતે કરતે એણે વાત ચલાવી.

'એ તો એમ બનેલું, મહારાજ, કે એક દહાડો રાતે હું... ને ઘેર જઈ ચડ્યો. (એણે એક નામચીન મોટા માણસનું ને કાંઠાના એક ગામનું નામ લીધું.) ત્યાં એ નવી મેડીઓ ચણાવતા હતા. ચણતરકામ બંધ પડેલું જોઈને પૂછ્યું : 'કેમ બંગલો અધૂરો છે... સાહેબ ?'

એ કહે કે : 'હેમતા, તમે ઠીક ટાણાસર આવ્યા ! બંગલો અધૂરો છે એ પૂરો કરવાનો છે, પણ નાણાં નથી. કહો, હમણાં ક્યાંય ગયા છો કે નહિ?'

મેં કહ્યું કે : 'ના સાહેબ ! હમણાં તો હું એ કામે નથી જતો.'

એટલે અવાજને લગાર તપાસીને એ કહે કે : 'જવું પડશે, મારું મકાન અધૂરું છે, જોતા નથી?'

હું વિચારમાં પડી ગયો. એટલામાં તો અમે બેઠા હતા ત્યાં અંદરનું બારણું ઊઘડ્યું અને એમાંથી એ ઘૈડિયો જણ નેંકર્યો. મેં એને ઓળખ્યો. એ નજીકના ગામનો બામણ હતો. બહાર આવીને મને કહે કે : 'ક્ષત્રિ છો ને? મેં કહ્યું કે : 'છીએ...સ્તો !' કહેતે કહેતે, મહારાજ, મને પણ શરીરમાં કાંટો આવી ગયો. બામણ કહે કે : 'ક્ષત્રિ હો તો પછી આવા મોળા જવાબ કેમ દો છો? હીંડો !'

મેં કહ્યું : 'હોવે, હીંડો !' મને તો રાતે ત્યાં જમાડ્યો. તે પછી અંધારું ઘાટું થયું ત્યારવેળાએ એ બંગલાવાળા... સાહેબ અને એ બુઢ્ઢો બામણ મને મહી પર લઈ ગયા. એક હોડી ત્યાં ઊભી હતી એમાં અમે ત્રણે બેઠા. પાર પહોંચીને... સાહેબે મને તથા બામણને ઉતાર્યા. બામણ મને ગામમાં લઈ ગયો. એક લુહાણાનું ઘર આવ્યું. ઘર બંધ હતું ને ચોમેર અંધારું હતું. ઘરની બહાર એક પથારી પાથરેલ ખાટલો ઢાળ્યો હતો, પણ પથારીમાં કોઈ સૂતું નહોતું. લુહાણો માઠી ચલગતનો હતો એટલે કંઈ બહાર ગયેલો. બામણે મને છેટેથી ખાટલો બતાવીને કહ્યું : 'જાઓ ઠાકોર એને ઓશીકે ચાવી છે તે લઈને ઘર ઉઘાડજો. ઘરની અંદર બારણાની ડાબી ગમ એક તાકું છે તે ખોલજો ને અંદર જે કંઈ હોય તે લઈ લેજો. એ તાકાની ઉપર એક મજૂસ છે તેમાંથી પણ જે મળે તે લઈ લેજો. બીજે કશેય ફાંફાં ન મારતા, જાવ !'

મને તો, મહારાજ, આ બધું બામણના કહ્યા પ્રમાણે કરી લેતાં હોકો પીએ એટલી જ વાર લાગી, તાકામાંથી ને મજૂસમાંથી જે મળી તે ચીજોની પોટલી બાંધીને હું તો બહાર નીકળીને નદીકાંઠે આવતો રહ્યો. દીવાસળી કરી. એ નિશાની જોઈને હોડી દૂર ઊભેલી તે કાંઠા તરફ આવી અને હજુ તો હોડી થોડે છેટે હતી ત્યાં હોડી પરથી અવાજ આવ્યો :

'કાં ! સિંહ કે શિયાર ?' એ અવાજ... સાહેબનો હતો, મેં સામે જવાબ વાલ્યો કે, 'સિંહ !'

એટલે સામેથી... સાહેબે ખુશ થઈ કહ્યું કે : સાહેબે ખુશ થઈ કહ્યું કે : 'વારુ ! અલ્યા માછી, ચાલ, કાંઠેથી હેમતભાઈને તેડી, ઊંચકીને હોડી પર લઈ આવીએ.'

મને તો માછીએ ઊંચકી લીધો. હોડી પાછી હંકારી. હોડીમાં... સાહેબે મારે માટે દારૂ ને ભૂસું તૈયાર રાખ્યાં હતાં. મને આગ્રહ કરી કરીને પુષ્કળ દારૂ પોતાને હાથે પાયો ને ભૂસું ખવરાવ્યું. મારી પાસે જે પોટલી હતી તેમાંનું બધું જ પોતે લઈ લીધું ને મારી મેનત્ય બદલ ફક્ત એક હોકાને મઢાય તેટલું રૂપું આપ્યું. પણ હું તો પાક્કો ખરો કની, મહારાજ, તે આ વાળી મેં છાનીમાની કેડ્યે ચઢાવી લીધી ! એ છે આ વાળી ! હવે એ સરકારવાળા લઈ જાય તો મૂઉં, ક્યાં પરસેવો ઉતાર્યો હતો !'

એટલું બોલીને જુવાન હેમતો બારૈયો ધારિયું પાછું ખભે નાખીને મોં મલકાવતો ચાલ્યો ગયો.

પ્રિય વાચકો,

હાલ પૂરતું મેગેઝીન સેક્શનમાં નવી એન્ટ્રી કરવાનું બંધ છે, દરેક વાચકોને જૂનાં લેખો વાચવા મળે તેથી આ સેક્શન એક્ટિવ રાખવામાં આવ્યું છે.

આભાર

દેશ અને દુનિયાના સમાચારથી માહિતગાર થવા તેમજ દરેક અપડેટ સમયસર મેળવવા ડાઉનલોડ કરો Khabarchhe.com એપ અને ફોલો કરો Khabarchhe.com ને સોશિયલ મીડિયા પર.