પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવ્યા પછી, રસોઈ ગેસમાં મિશ્રણ કરવાનું પણ શક્ય છે. ઘરોમાં પૂરા પાડવામાં આવતા પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG)માં 5 ટકા સુધી હાઇડ્રોજન ઉમેરવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ નિયમનકારી બોર્ડ (PNGRB)એ આ માટે ડ્રાફ્ટ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે. આ પગલાનો હેતુ સ્વચ્છ ઉર્જાને પ્રોત્સાહન આપવા અને કુદરતી ગેસ આયાત પર ભારતની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. જો કે, હાઇડ્રોજનનું મિશ્રણ કરવાથી ગેસના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને પાઇપલાઇન નેટવર્કમાં સલામતી સંબંધિત ફેરફારોની જરૂર પણ પડી શકે છે.
PNGRBએ 11 નવેમ્બર સુધીમાં આ પ્રસ્તાવિત નિયમો પર હિસ્સેદારો પાસેથી સૂચનો અને ટિપ્પણીઓ માંગી છે. નિયમોને અંતિમ સ્વરૂપ આપ્યા પછી અને જરૂરી કાનૂની જોગવાઈઓ વિકસાવ્યા પછી, એવો અંદાજ છે કે આ સિસ્ટમને શરૂઆતમાં અમલમાં મૂકવામાં 2થી 3 વર્ષ લાગશે.
હાઇડ્રોજનના મિશ્રણ સાથેનો સૌથી મોટો પડકાર તેની કિંમત છે. સરકારી ટેન્ડર દ્વારા નક્કી કરાયેલ ગ્રીન હાઇડ્રોજનની કિંમત, GST સહિત, આશરે રૂ. 387થી રૂ. 397 પ્રતિ કિલો છે. આ દરમિયાન, ઓક્ટોબર 2026 માટે ઘરેલુ કુદરતી ગેસનો બેન્ચમાર્ક ભાવ પ્રતિ મિલિયન બ્રિટિશ થર્મલ યુનિટ (MMBtu) લગભગ રૂ. 1,067 છે.
વિશ્લેષકોના મતે, આ જ પ્રકારની ઉર્જાના આધારે ગ્રીન હાઇડ્રોજનનો ખર્ચ આશરે રૂ. 2,880થી રૂ. 2,950 પ્રતિ MMBtu છે. આ કુદરતી ગેસના વર્તમાન બેન્ચમાર્ક ભાવ કરતાં આશરે 2.7 ગણો વધારે છે. દિલ્હીમાં ઘરેલુ ગ્રાહકો હાલમાં PNG માટે રૂ. 50.59 પ્રતિ સ્ટાન્ડર્ડ ક્યુબિક મીટર (SCM) ચૂકવે છે. હાઇડ્રોજન મિશ્રણને કારણે કુલ ખર્ચમાં વધારો તેના પર નિર્ભર રહેશે કે કંપનીઓ વધારાનો ખર્ચ પોતે ઉઠાવે છે કે ગ્રાહકોના માથે નાખે છે.
હાલના ગેસ નેટવર્કમાં હાઇડ્રોજનનો સમાવેશ કરવા માટે પાઇપલાઇન્સ, સાધનો અને મોનિટરિંગ સિસ્ટમ્સનું નિરીક્ષણ કરવાની જરૂર પડશે. જો જરૂરી હોય તો આમાં ફેરફાર કરવાની પણ જરૂર પડી શકે છે. ઇન્દ્રપ્રસ્થ ગેસ લિમિટેડ (IGL), મહાનગર ગેસ લિમિટેડ (MGL) અને GAIL જેવી કંપનીઓએ સલામતી અને દેખરેખ પ્રણાલીઓમાં રોકાણ કરવું પડી શકે છે.
આ એવા સમયે આવ્યું છે, જ્યારે શહેરી ગેસ કંપનીઓ પશ્ચિમ એશિયા કટોકટીને કારણે LNGના ભાવમાં વધઘટને કારણે પહેલાથી જ દબાણ હેઠળ છે. નાણાકીય વર્ષ 2026-27ના એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં IGLનો ચોખ્ખો નફો વાર્ષિક ધોરણે 44 ટકા ઘટીને રૂ. 238 કરોડ થયો. MGLનો એકીકૃત ચોખ્ખો નફો 39 ટકા ઘટીને રૂ. 193 કરોડ થયો.
હાઇડ્રોજન એક અત્યંત જ્વલનશીલ ગેસ છે. તેનો ઉપયોગ આગ અને વિસ્ફોટનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તેથી, PNGRBએ ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં કંપનીઓ માટે ઘણી સલામતી જોગવાઈઓ શામેલ કરી છે.
હાઇડ્રોજન મિશ્રણ પરવાનગી મેળવવા માંગતી કંપનીઓએ નિયમનકારને તેમની અરજી સાથે પાઇપલાઇન્સ, સાધનો અને બિલિંગ સિસ્ટમ્સની સુસંગતતા સંબંધિત વિગતવાર સલામતી અહેવાલ, નેટવર્ક આરોગ્ય મૂલ્યાંકન અને દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા આવશ્યક છે. તેમની સલામતી અને ઓપરેશનલ તૈયારીની સ્વતંત્ર તકનીકી એજન્સી દ્વારા સમીક્ષા પણ થવી આવશ્યક છે. આ ઉપરાંત, તેમણે બધી જરૂરી કાનૂની પરવાનગીઓ મેળવવી આવશ્યક છે અને પૂર્વ-ઓપરેશનલ સલામતી નિરીક્ષણો પૂર્ણ કરવા આવશ્યક છે.
14.jpg)
5.jpg)