લોકસભા ચૂંટણીના પાંચ તબક્કા પૂર્ણ થયા છે. 25મી મે અને 1લી જૂને બાકીના બે તબક્કા પૂર્ણ થતાં હવે 4 જૂનની રાહ જોવાની રહેશે કે ક્યારે ચિત્ર અરીસાની જેમ સ્પષ્ટ થશે. આ બધાની વચ્ચે એક બાબત જે આશ્ચર્યજનક છે તે છે, મતદાનની ઘટતી ટકાવારી. ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા ડેટા દર્શાવે છે કે, 2024માં ઘણા શહેરી મતવિસ્તારોમાં મતદાન 2019ના આંકડા કરતા ઓછું હતું. દિલ્હીમાં ચૂંટણીના બે દિવસ પહેલા મુંબઈ, જયપુર, લખનઉ, ચેન્નાઈ, તિરુવનંતપુરમ, ગાંધીનગર, ઝાંસી, હાવડા, મદુરાઈ અને જબલપુરના ડેટાએ ટ્રેન્ડ દર્શાવ્યો છે.
મુંબઈ ઉત્તરમાં મતદાન 2019 માં 60.09 ટકા સામે 57.02 ટકા હતું, મુંબઈ ઉત્તર મધ્યમાં 2019માં 53.68 ટકા સામે 51.98 ટકા અને મુંબઈ દક્ષિણ મધ્યમાં 2019માં 55.4 ટકાની સામે 53.60 ટકા નોંધાયું હતું. લખનઉમાં 13 મેના રોજ 52.28 ટકા મતદાન થયું હતું, જે 2019ના આંકડા કરતાં 2.5 ટકા ઓછું છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ, જેમાં વધુ મતદાન નોંધાયું હતું, હાવડામાં 71.73 ટકા મતદાન ટકાવારી નોંધાઈ હતી, જે 2019માં 74.83 ટકા હતી. ઝાંસીની ટકાવારી અનુક્રમે 63.86 ટકા અને 67.68 ટકા હતી. ચોથા તબક્કામાં મતદાનમાં ઘટાડો થયો છે. ઈન્દોરમાં માત્ર 61.67 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું, જે 2019માં 69.33 ટકા કરતા ઓછું છે. ઉજ્જૈનમાં પણ મતદાન ઘટ્યું, 73.8 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું, જ્યારે 2019માં 75.4 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું. ગુવાહાટીમાં, જે ત્રીજા તબક્કામાં યોજાયું હતું, ત્યાં 78.39 ટકા મતદાન થયું હતું, પરંતુ તે 2019ના 80.87 ટકા કરતા પણ ઓછું છે.
ગૃહમંત્રી અમિત શાહના મતવિસ્તાર ગાંધીનગરમાં પણ મતદાન ઘટ્યું છે. આ વખતે 59.8 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું, જ્યારે 2019માં આ આંકડો 66.08 ટકા હતો. અમદાવાદ પૂર્વમાં પણ ઓછું મતદાન થયું હતું, આ વખતે 54.72 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું, જ્યારે 2019માં 61.76 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું. અમદાવાદ પશ્ચિમમાં પણ આવું જ હતું, આ વખતે 55.45 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું, જ્યારે 2019માં 60.8 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું. જામનગર, રાજકોટ અને વડોદરા જેવા શહેરોમાં પણ મતદાન ઘટ્યું છે. આગ્રામાં પણ મતદાન ઘટ્યું, આ વખતે 54.08 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું જ્યારે 2019માં 59.12 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું હતું.
શહેર અને મતદાનની ટકાવારી આ પ્રમાણે રહી હતી: ચેન્નાઈ સેન્ટ્રલ-2019માં 58.98 ટકા-2024માં 53.96 ટકા, લખનઉ-2019માં 54.78 ટકા-2024માં 52.28 ટકા, ગાંધીનગર-2019માં 66.08 ટકા-2024માં 59.80 ટકા, મુંબઈ ઉત્તર-2019માં 60.09 ટકા-2024માં 57.02 ટકા, જયપુર-2019માં 68.48 ટકા-2024માં 63.38 ટકા, તિરુવનંતપુરમ-2019માં 73.74 ટકા-2024માં 66.47 ટકા, ગુવાહાટી-2019માં 80.87 ટકા-2024માં 78.39 ટકા, જબલપુર-2019માં 69.46 ટકા-2024માં 61.00 ટકા, મથુરા-2019માં 61.08 ટકા-2024માં 49.41 ટકા.
ચેન્નાઈ સેન્ટ્રલ, ચેન્નાઈ નોર્થ અને ચેન્નાઈ સાઉથમાં મતદાનમાં ઘટાડો થયો છે. આ વિસ્તારોમાં 2019ની સરખામણીમાં 4 થી 5 ટકા ઓછા મતદાન થયા છે. મદુરાઈમાં પણ મતદાનમાં ઘટાડો થયો છે, આ વખતે 62.04 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું જ્યારે 2019માં આ આંકડો 66.09 ટકા હતો. તિરુવનંતપુરમમાં પણ મતદાન ઓછું થયું છે, જ્યાં શશિ થરૂર અને રાજીવ ચંદ્રશેખર વચ્ચે હાઈ-પ્રોફાઈલ સ્પર્ધા હતી. આ વખતે 66.47 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું જ્યારે 2019માં આ આંકડો 73.74 ટકા હતો.
જયપુર અને રાજસ્થાનના અન્ય શહેરોની વાત કરીએ તો જયપુરમાં પણ મતદાનમાં ઘટાડો થયો છે, આ વખતે 63.38 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું જ્યારે 2019માં આ આંકડો 68.48 ટકા હતો. જોધપુર અને ઉદયપુરમાં પણ ઓછા લોકો મતદાન કરવા આવ્યા હતા. જો આપણે જબલપુર, ગયા, રામપુર અને મુરાદાબાદની ચર્ચા કરીએ તો જબલપુરમાં મતદાન 69.46 ટકાથી ઘટીને 61 ટકા થયું. ગયામાં પણ મતદાન ઘટ્યું, આ વખતે 52.76 ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું, જ્યારે 2019માં આ આંકડો 56.18 ટકા હતો. રામપુરમાં મતદાન 63.19 ટકાથી ઘટીને 55.85 ટકા થયું અને મુરાદાબાદમાં પણ 3 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો. નોઈડા, ગાઝિયાબાદ અને મેરઠમાં પણ 5 થી 7 ટકા ઓછું મતદાન થયું હતું.
ભારતના ચૂંટણી પંચે મતદારોને આકર્ષવા માટે રાજ્યોને નવા પગલાં લેવા દબાણ કરવા માટે 3 મેના રોજ બેઠક યોજી હતી, પરંતુ 2024નો ઉનાળો સૌથી મોટું કારણ બન્યો છે. કેટલાક દાયકાઓ સુધી, સાનુકૂળ હવામાનમાં સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાતી હતી, જે વલણ 1991માં મધ્યસત્ર ચૂંટણીને કારણે બદલાયું હતું. 1999માં ચૂંટણીઓ શિયાળામાં પાછી ફરી હતી, પરંતુ 2004માં ઉનાળામાં પાછી આવી હતી. કેટલાક શહેરોએ પણ આ ટ્રેન્ડને પાછળ છોડી દીધો છે. હૈદરાબાદમાં 2019ની સરખામણીમાં લગભગ ચાર ટકા મતદાન વધ્યું છે. તેના જોડિયા શહેરો સિકંદરાબાદ અને વારંગલમાં પણ મતદાનમાં 3-5 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો. એ જ રીતે, પુણેમાં 2019માં 49.8 ટકાની સામે 53.54 ટકા મતદાન નોંધાયું હતું. ગ્વાલિયરમાં નજીવો સુધારો નોંધાયો હતો. બંને ચૂંટણી માટે બેંગલુરુ લગભગ 54 ટકા પર સ્થિર રહ્યું. રાયપુર, ઉત્તર ગોવા, દક્ષિણ ગોવા, ભોપાલ, નાગપુર, કોઝિકોડ અને મૈસુર અન્ય 'સ્થિર શહેરો' હતા.
