- National
- સેનામાં બ્રિગેડિયરનો રેન્ક નહીં રહે, કર્નલને સીધા મેજર જનરલ તરીકે બઢતી અપાશે
સેનામાં બ્રિગેડિયરનો રેન્ક નહીં રહે, કર્નલને સીધા મેજર જનરલ તરીકે બઢતી અપાશે
ભારતીય સેના તેના રેન્ક માળખામાં મોટા પાયે ફેરફાર કરવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. સંરક્ષણ સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સેના બ્રિગેડિયરનો રેન્ક નાબૂદ કરવા અને કર્નલથી મેજર જનરલ સુધી સીધી પ્રમોશન સિસ્ટમ દાખલ કરવાનો પ્રસ્તાવ તૈયાર કરી રહી છે. આ પગલું અધિકારીઓની કારકિર્દી પ્રગતિ સુધારવા, સિવિલ સર્વિસીસ સાથે પગાર અને રેન્ક તફાવત ઘટાડવા અને રેન્ક માળખાને સરળ બનાવવા માટે લેવામાં આવી રહ્યું છે.
સેનાનું વર્તમાન રેન્ક માળખું પિરામિડ આકારનું છે. લેફ્ટનન્ટ કર્નલ અને તેનાથી નીચેના રેન્ક પર અધિકારીઓની સંખ્યા ખૂબ વધારે છે, જ્યારે ઉપલા રેન્ક મર્યાદિત છે. આનાથી પ્રમોશનમાં વિલંબ થાય છે. સેનાના અધિકારીઓને મેજર જનરલના પગાર સ્તર સુધી પહોંચવામાં સરેરાશ 32-33 વર્ષ લાગે છે, જ્યારે IAS, IPS અને ફોરેસ્ટ સર્વિસના અધિકારીઓ 16-18 વર્ષમાં એ જ સ્તર પર પહોંચે છે. આ અસમાનતાને દૂર કરવા માટે આ દરખાસ્ત રજૂ કરવામાં આવી છે.
2018માં તત્કાલીન આર્મી ચીફ જનરલ બિપિન રાવત હેઠળ હાથ ધરવામાં આવેલા કેડર અભ્યાસમાં બ્રિગેડિયરનો રેન્ક નાબૂદ કરવાની શક્યતાની પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનો અમલ થયો ન હતો. સેના હવે સંરક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા આઠમા કેન્દ્રીય પગાર પંચને આ દરખાસ્ત ઔપચારિક રીતે રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. ભલામણોને ટૂંક સમયમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે, સંભવતઃ આ મહિના અથવા આવતા મહિને.
દરખાસ્ત મુજબ, મેજર જનરલ બ્રિગેડનું નેતૃત્વ કરશે, જે હાલમાં બ્રિગેડિયર્સ દ્વારા સંભાળવામાં આવે છે. તેઓ ડિવિઝન-સ્તરની જવાબદારીઓ પણ સંભાળવાનું ચાલુ રાખશે. મેજર જનરલ નિયમિત અધિકારીઓ માટે લઘુત્તમ નિવૃત્તિ રેન્ક બની શકે છે, જે કારકિર્દી સ્થિરતામાં વધારો કરે છે.
આ ફેરફાર ભારતીય નૌકાદળ અને ભારતીય વાયુસેના પર પણ અસર કરશે, જ્યાં કમોડોર અને એર કમોડોર બ્રિગેડિયરની સમકક્ષ છે. સેના હાલમાં તેના ઓપરેશનલ સંગઠનમાં પણ મોટા ફેરફારો કરી રહી છે. તેણે તેના પ્રથમ 5 ઇન્ટિગ્રેટેડ બેટલ ગ્રુપ્સ (IBGs) અને એક ફાયર સપોર્ટ ગ્રુપને સક્રિય કર્યા છે. દરેક IBG, જેમાં આશરે 5,000 સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે, તે બ્રિગેડ કરતા મોટો અને ડિવિઝન કરતા નાનો છે. તેમની કમાન્ડ મેજર જનરલ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેથી, રેન્ક સ્ટ્રક્ચરમાં આ ફેરફાર કમાન્ડ સિસ્ટમને વધુ મજબૂત બનાવી શકે છે.
આ દરખાસ્ત અધિકારીઓનું મનોબળ વધારી શકે છે અને પ્રતિભા જાળવી રાખવામાં મદદ કરી શકે છે. જો કે, તેના અમલીકરણમાં અનેક પડકારોનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે. હાલના બ્રિગેડિયર રેન્કના ગોઠવણ, નૌકાદળ અને વાયુસેના સાથે સંકલન અને કમાન્ડ જવાબદારીઓના વિભાજન પર કાળજીપૂર્વક વિચાર કરવાની જરૂર પડશે. જો તેને મંજૂરી આપવામાં આવે, તો આર્મીના સમગ્ર કમાન્ડ અને કારકિર્દીના માળખામાં મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર આવશે.
એકંદરે, આ ચર્ચા આર્મીના આધુનિકીકરણ અને સુવ્યવસ્થિતકરણ માટેની વ્યાપક પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે. વધુ ઔપચારિક ભલામણો અને સરકારી નિર્ણયો નક્કી કરશે કે આ ફેરફારો કેટલી ઝડપથી લાગુ કરવામાં આવે છે.

