દેશની તેલ કંપનીઓને રોજનું ₹1,000 કરોડનું નુકસાન

(ઉત્કર્ષ પટેલ)

કેન્દ્રીય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરીએ તાજેતરમાં જાહેર કર્યું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ અને ગેસના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. તેલ કંપનીઓ મોંઘા ભાવે કાચો માલ ખરીદી રહી છે પરંતુ સામાન્ય જનતાને મોંઘવારીના આઘાતથી બચાવવા માટે સરકાર જૂના ભાવે જ પેટ્રોલ, ડીઝલ અને અન્ય ઈંધણ વેચી રહી છે. આ કારણે સરકારી તેલ કંપનીઓને દરરોજ ₹1,000 કરોડનું નુકસાન થઈ રહ્યું છે. આ ત્રિમાસિક ગાળામાં કુલ ખોટ ₹1,00,000 કરોડ સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે. આ આંકડા માત્ર આર્થિક નથી પરંતુ દેશની ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા સાથે જોડાયેલા છે.

આ સંકટના ક્ષણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને એક મહત્વપૂર્ણ અપીલ કરી છે. તેમણે કહ્યું છે કે “આપણા દેશની પ્રગતિ અને સ્વાવલંબન માટે આપણે બધાએ મળીને કાર્ય કરવું પડશે. ઊર્જા સંરક્ષણ એ માત્ર વ્યક્તિગત જવાબદારી નથી, પરંતુ રાષ્ટ્રીય કર્તવ્ય છે.” PM મોદીની આ અપીલ દેશ હિતની છે. તેમણે જનતાને આહ્વાન આપ્યું છે કે વ્યક્તિગત અને સામૂહિક સ્તરે ઈંધણનો બચાવ કરીને આપણે તેલ આયાત પરનો બોજ ઘટાડી શકીએ. ભારત 85 ટકાથી વધુ કાચું તેલ આયાત કરે છે. આવી સ્થિતિમાં વૈશ્વિક કિંમતોના વધારાથી વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પર દબાણ વધે છે. PMએ કહ્યું “જો આપણે થોડુંક બચાવીએ તો દેશ મોટું બચાવી શકે છે.”

PM મોદીની અપીલમાં વ્યવહારુ સૂચનો પણ સામેલ છે. તેમણે જનતાને વિનંતી કરી છે કે ટ્રાફિક સિગ્નલ પર વાહનનું એન્જિન બંધ રાખવું, જાહેર પરિવહનનો વધુ ઉપયોગ કરવો, ઘરમાં ઊર્જા કાર્યક્ષમ ઉપકરણો અપનાવવા અને સૌર ઊર્જાનો વિસ્તાર કરવો. આ અપીલ એકલા સરકારી પ્રયાસ પર આધારિત નથી પરંતુ દરેક નાગરિકના સહયોગને આમંત્રણ આપે છે. આ સાથે જ સરકારે તેલ કંપનીઓને નુકસાનથી બચાવવા માટે વિવિધ પગલાં લીધાં છે જેમ કે સબસિડી વ્યવસ્થા અને કર રાહતો. પરંતુ આ બધું જનતાના સહકાર વિના અધૂરું છે.
આ અપીલનું મહત્વ દેશ હિતના વ્યાપક સંદર્ભમાં સમજવું જરૂરી છે. 

તેલની કિંમતો વધવાથી માત્ર તેલ કંપનીઓને જ નહીં પરંતુ આખી અર્થવ્યવસ્થાને અસર થાય છે. ટ્રાન્સપોર્ટ, ઉદ્યોગ અને કૃષિ જેવા ક્ષેત્રો પર તેની અસર પડે છે. PM મોદીએ વારંવાર કહ્યું છે કે ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ના સપનાને સાકાર કરવા માટે ઊર્જા ક્ષેત્રમાં સ્વાવલંબન જરૂરી છે. આ માટે રિન્યુએબલ એનર્જીના વિકાસ સાથે સાથે વર્તમાન સંસાધનોનો કાર્યક્ષમ ઉપયોગ પણ આવશ્યક છે. જનતાના સહયોગથી તેલ આયાત ઘટશે, વિદેશી મુદ્રા બચશે અને તેલ કંપનીઓનું આર્થિક સ્વાસ્થ્ય સુધરશે.

આ સંકટને તકમાં ફેરવવાની તક પણ છે. PM મોદીની અપીલમાં યુવાનોને ખાસ કરીને આહ્વાન આપવામાં આવ્યું છે કે તેઓ ટેક્નોલોજી અને નવીનતા દ્વારા ઊર્જા સંરક્ષણના નવા મોડલ વિકસાવે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં બાયોગેસ અને સોલાર પ્લાન્ટનો વિસ્તાર કરીને સ્થાનિક સ્તરે સ્વાવલંબન વધારી શકાય છે. સરકાર પણ આ દિશામાં કામ કરી રહી છે  ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન, ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન અને તેલ કંપનીઓને આધુનિકીકરણ માટે રોકાણ વધારવું.

PM મોદીની અપીલ એક સામૂહિક જાગૃતિનું આહ્વાન છે. જ્યારે દેશ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાનો સામનો કરી રહ્યો છે ત્યારે દરેક નાગરિકનું નાનું યોગદાન મોટું પરિણામ આપી શકે છે. તેલ કંપનીઓના નુકસાનને રોકવું એ માત્ર આર્થિક મુદ્દો નથી પરંતુ રાષ્ટ્રીય સ્વાભિમાન અને સુરક્ષાનો પ્રશ્ન છે. આપણે બધાએ મળીને આ અપીલને સ્વીકારીને દેશ હિતને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. જો આપણે આજે થોડું બચાવીએ તો આવતીકાલે દેશ મજબૂત બનશે. આ જ છે વાસ્તવિક ‘સબકા સાથ, સબકા વિકાસ’નું સ્વરૂપ.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)