જાપાનમાં, લગ્ન કર્યાના દાયકાઓ પછી અલગ થવામાં યુગલોનું વલણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આને 'સિલ્વર ડિવોર્સ' કહેવામાં આવે છે. એનો મતલબ એ કે, આ એવા પતિ પત્નીના છુટાછેડા છે, કે જે લાંબા સમયથી લગ્નજીવન જીવી રહ્યા છે, અને સામાન્ય રીતે તે સમયે જ્યારે તેમના બાળકો મોટા થઇ જાય છે અને અલગ રહેવા લાગે છે. જાપાનમાં એકંદર છૂટાછેડાનો દર ઘટ્યો છે, પરંતુ 20 વર્ષ કે તેથી વધુ સમયથી લગ્ન કરેલા યુગલોમાં છૂટાછેડાનો દર વધી રહ્યો છે. આ માટે ઘણા કારણોનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે, જેમાં જીવનસાથીઓ વચ્ચે ઓછી વાતચીત થવી, ઘર અને બાળઉછેરની જવાબદારીઓનો બોજ અને નિવૃત્તિ પછી બદલાતી જીવનશૈલીનો સમાવેશ થાય છે.
જાપાનની 62 વર્ષીય અયુમીની વાર્તા આ પરિવર્તનને સમજાવવામાં મદદ કરે છે. તેના લગ્ન બે દાયકાથી વધુ સમયથી થયા હતા. તેના પતિએ લાંબા સમય સુધી કામ કર્યું હતું, જ્યારે અયુમી ઘર સંભાળ અને બાળઉછેરમાં ખોવાઈ ગઈ હતી. શરૂઆતમાં, બંને વચ્ચે સારો સંબંધ હતો, પરંતુ સમય જતાં, તેમની વચ્ચે વાતચીત ઓછી થઈ ગઈ. બંને પુત્રીઓ મોટી થઈ અને ઘર છોડી ગયા પછી, અયુમીને સમજાયું કે તેના અને તેના પતિ વચ્ચેનો સંબંધ હવે પહેલા જેવો રહ્યો નથી. હવે, તેઓ છૂટાછેડાની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. અયુમીની વાર્તા બતાવે છે કે ક્યારેક પતિ-પત્ની વર્ષો સુધી તેમના બાળકો અને પરિવારની જવાબદારીઓ નિભાવતા આવે છે. પરંતુ જ્યારે બાળકો પોતાના જીવનમાં વ્યસ્ત થઈ જાય છે, ત્યારે તેમને તેમના સંબંધની સાચી સ્થિતિનો અહેસાસ થાય છે.
જાપાનમાં, પરિવારોમાં ઘણીવાર પતિ કામ કરતો હતો અને પત્ની ઘરની સંભાળ રાખતી હતી. પતિઓ ઓફિસમાં લાંબા સમય સુધી વિતાવતા હતા, જ્યારે પત્નીઓ બાળકોની સંભાળ રાખતી હતી, રસોઈ બનાવતી હતી અને ઘરની અન્ય જવાબદારીઓ સંભાળતી હતી. પરિણામે, ઘણી સ્ત્રીઓની પોતાની જરૂરિયાતો અને ઇચ્છાઓ પાછળ રહી જતી હતી. પતિઓ નિવૃત્ત થયા પછી, અને તેઓ ઘરે વધુ સમય વિતાવવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે બંને વચ્ચે મેળ બેસાડવો મુશ્કેલ બની શકે છે. કેટલીક સ્ત્રીઓને લાગે છે કે તેમની પાસે હજુ પણ ઘરની જવાબદારી છે, જ્યારે તેમના પતિ તેમની પાસેથી પહેલા જેવી જ સંભાળ અને ધ્યાન આપવાની અપેક્ષા રાખે છે. આનાથી સંબંધોમાં તણાવ વધી શકે છે. જાપાનમાં, 'નિવૃત્ત પતિ સિન્ડ્રોમ' જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ આ પરિસ્થિતિનું વર્ણન કરવા માટે પણ થાય છે, જેનો અર્થ નિવૃત્તિ પછી પતિ સાથે રહેવા સાથે સંકળાયેલ તણાવ થાય છે.
જે સ્ત્રીઓ લાંબા સમયથી ગૃહિણી રહી છે, તેમના માટે છૂટાછેડામાં સૌથી મોટો પડકાર નાણાકીય મુશ્કેલીઓ હોઈ શકે છે. જો કોઈ સ્ત્રી નોકરી કરતી ન હોય અથવા તેની પોતાની આવક ન હોય, તો તેના પતિથી અલગ થવું પડકારજનક બની શકે છે. જાપાનમાં પેન્શન નિયમોમાં ફેરફારને કારણે કેટલીક સ્ત્રીઓ માટે આ સરળ બન્યું છે. 2007થી, છૂટાછેડા લેનારા જીવનસાથીઓ વચ્ચે લગ્ન દરમિયાન સંચિત રોજગાર-સંબંધિત પેન્શનને વિભાજીત કરવાની જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવી છે. આનાથી કેટલીક સ્ત્રીઓને તેમના પતિથી અલગ થયા પછી નાણાકીય સુરક્ષા મળી શકે છે.
આનો અર્થ એ છે કે હવે કેટલીક સ્ત્રીઓ માટે બાકીનું જીવન કેવી રીતે પસાર કરવું તે નક્કી કરવું સરળ બન્યું છે. જો કે, પેન્શનમાં હિસ્સો મેળવવાનો અર્થ એ નથી કે છૂટાછેડા પછી દરેક સ્ત્રીને પૂરતું ભંડોળ મળશે.
જાપાનમાં 'સિલ્વર ડિવોર્સ'ની વધતી જતી ચર્ચા એ પ્રશ્ન પણ ઉભો કરે છે કે, શું ફક્ત બાળકો અને કૌટુંબિક જવાબદારીઓ નિભાવવા ખાતર લગ્નમાં બની રહેવું જરૂરી છે. ઘણા યુગલો વર્ષો સુધી તેમના બાળકોના ઉછેર અને ઘર ચલાવવામાં વ્યસ્ત રહે છે. આ સમય દરમિયાન, તેમની વચ્ચે ભાવનાત્મક અંતર વધી શકે છે. જેમ જેમ બાળકો મોટા થાય છે અને અલગ રહેવા લાગે છે, તે યુગલોને તેમના સંબંધો પર પુનર્વિચાર કરવાની તક આપે છે.
આ ઉંમરે પણ, કેટલીક સ્ત્રીઓ હજુ પણ પોતાની પસંદગીઓ, સ્વતંત્રતા અને શાંતિને પ્રાથમિકતા આપે છે. તેઓ તેમના જીવનના બાકીના વર્ષો પોતાની શરતો પર જીવવા માંગે છે. જ્યારે, છૂટાછેડા પછી એકલતા, ખર્ચ અને ભવિષ્યની સુરક્ષા જેવા પડકારો પણ ચાલુ રહે છે. તેથી, 'સિલ્વર ડિવોર્સ'ને ફક્ત છૂટાછેડા વિશેની વાર્તા તરીકે જ નહીં, પરંતુ લગ્ન વિશે બદલાતી માનસિકતા અને અપેક્ષાઓના પ્રતિબિંબ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહ્યું છે. જાપાનમાં એકંદર છૂટાછેડા દરમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, લાંબા સમયથી લગ્ન કરનારા યુગલોમાં છૂટાછેડામાં વધારો આ પરિવર્તન તરફ નિર્દેશ કરે છે.
14.jpg)
5.jpg)