શું છે STT? બજેટમાં જેના વધારાની જાહેરાત થતા શેરબજારમાં ભૂકંપ આવી ગયો

લોકસભામાં નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા બજેટ ભાષણ દરમિયાન કરવામાં આવેલી એક જાહેરાતે શેરબજારમાં અફરાતફરી મચાવી દીધી છે. આઈટી સેક્ટર માટેની પ્રોત્સાહક જાહેરાતો બાદ બજારમાં આવેલી તેજી ક્ષણભર પણ ટકી શકી નહીં, કારણ કે નાણામંત્રીએ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O)માં ટ્રેડિંગ કરતા રોકાણકારો પર STT (સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ) વધારવાનો મોટો ઝટકો આપ્યો છે.

બજારમાં કડાકો: સેન્સેક્સ અને નિફ્ટી લોહીલુહાણ

નાણામંત્રીની આ જાહેરાત બાદ ગણતરીની સેકન્ડોમાં જ શેરબજાર ધરાશાયી થઈ ગયું હતું. સેન્સેક્સમાં 2300 પોઈન્ટથી વધુનો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે નિફ્ટી પણ 500 પોઈન્ટ જેટલો નીચે સરકી ગયો હતો. બજારમાં અચાનક આવેલી આ વેચવાલીને કારણે રોકાણકારોના કરોડો રૂપિયા ધોવાઈ ગયા છે.

બજેટમાં શું ફેરફાર થયો?

સરકારે ટ્રેડિંગને મોંઘુ કરવાના હેતુથી STTના દરમાં નીચે મુજબનો વધારો કર્યો છે:

• ઓપ્શન પ્રીમિયમ પર STT: વધારીને 0.15% કરવામાં આવ્યો.
• ફ્યુચર્સ પર STT: વધારીને 0.05% કરવામાં આવ્યો.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે રિટેલ રોકાણકારોને F&Oના જોખમથી બચાવવા માટે સરકારે આ પગલું ભર્યું હોઈ શકે છે, પરંતુ તેના કારણે કેપિટલ માર્કેટ સાથે જોડાયેલા શેરોમાં લોઅર સર્કિટ જોવા મળી હતી. BSE અને એન્જલ વન (Angel One) જેવા શેરોમાં 10%ની લોઅર સર્કિટ લાગી હતી, જ્યારે ગ્રો (Groww) સંબંધિત શેરોમાં 11%નો ઘટાડો નોંધાયો હતો.

શું છે આ STT? (Securities Transaction Tax)

STT એ એક પ્રત્યક્ષ વેરો છે જે શેરબજારમાં શેર, ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અથવા ડેરિવેટિવ્ઝ (F&O) ના ખરીદ-વેચાણ પર વસૂલવામાં આવે છે.

• કોણ વસૂલે છે?: ટ્રેડર્સને આ ટેક્સ અલગથી જમા કરાવવો પડતો નથી; બ્રોકર સોદો થાય ત્યારે જ આ ટેક્સ કાપીને સરકારને જમા કરાવી દે છે.
• F&O માં નિયમ: ફ્યુચર એન્ડ ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગમાં STT માત્ર વેચાણ (Sell) કરવા પર જ લાગે છે, ખરીદી (Buy) પર નહીં.
• ટેક્સ બેનિફિટ: F&O ટ્રેડિંગમાં STT ને વ્યાપારી ખર્ચ (Business Expense) માનવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ ઈન્કમ ટેક્સની ગણતરીમાં ખર્ચ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.