ઈન્ફોસિસના કો-ફાઉન્ડર અને આધાર કાર્ડ, UPI લાવવામાં મહત્ત્વનું યોગદાન આપનારા નંદન નીલેકણીનું નામ મતદાર યાદીમાંથી કપાવાનો ડર

શું ઇન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક નંદન નીલેકણીનું નામ મતદાર યાદીમાંથી દૂર થઈ શકશે? આ પ્રશ્ન એટલા માટે ઉભો થાય છે કારણ કે, કર્ણાટકમાં ચાલી રહેલી SIR પ્રક્રિયામાં, નંદન નીલેકણી અને તેમના પરિવારના નામ 'અનમેપ્ડ વિથ લાસ્ટ SIR' શ્રેણીમાં દેખાયા છે, એટલે કે તેઓ SIR યાદી સાથે મેળ ખાતા નથી. હવે તેમના પરિવારને નોટિસ મોકલવામાં આવી છે, અને તેમના ભૂતકાળના મતદાર રેકોર્ડ સંબંધિત દસ્તાવેજો માંગવામાં આવી રહ્યા છે.

અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, દેશની ડિજિટલ સિસ્ટમમાં પરિવર્તન લાવવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવનાર વ્યક્તિનું નામ, જેનું નામ આધારથી લઈને UPI સુધીની દરેક વસ્તુની વાર્તા સાથે જોડાયેલું છે, તે હવે ચૂંટણી પંચની SIR આ પ્રકારની યાદીમાં કેવી રીતે દેખાયું?

શું નંદન નીલેકણીનું નામ ખરેખર મતદાર યાદીમાંથી દૂર થઈ શકે છે? તો ચાલો આ સવાલનો જવાબ જાણવા માટે આપણે સમગ્ર મામલાને સમજી લઈએ.

હકીકતમાં, કર્ણાટકમાં SIR હેઠળ, 2002ની જૂની મતદાર યાદીને આધાર યાદીનો ઉપયોગ કરીને વર્તમાન મતદાર રેકોર્ડ સાથે મેચ કરવામાં આવી રહી છે. જે મતદારોના રેકોર્ડને અગાઉની SIR યાદી સાથે મેચ અથવા મેપ કરી શકાતા નથી તેમને આ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવી રહ્યા છે.

એક અંગ્રેજી અખબારમાં પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલ મુજબ, નંદન નીલેકણી, તેમની પત્ની રોહિણી નીલેકણી અને તેમના બાળકોના નામ આ 'વિસંગતતા' યાદીમાં શામેલ છે. નીલેકણી પરિવાર હાલમાં બેંગલુરુના BTM લેઆઉટ વિધાનસભા મતવિસ્તાર માટે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં શામેલ છે. તેમનું મતદાન મથક કોરામંગલાના ત્રીજા બ્લોકમાં રેડ્ડી જનસંઘ હાઇ સ્કૂલ છે.

'અનમેપ્ડ' શ્રેણીનો અર્થ એ નથી કે મતદારનું નામ તાત્કાલિક મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવશે. જો કોઈ મતદારનું નામ 2002ની અગાઉની SIR યાદીમાં ન મળે, તો તેમને તેમના અથવા તેમના પરિવારના અગાઉના રેકોર્ડ સાથે સંબંધિત સંબંધિત દસ્તાવેજો પ્રદાન કરવાની જરૂર પડી શકે છે. આવા કિસ્સાઓ માટે ચૂંટણી પંચે દસ્તાવેજોની યાદી નક્કી કરી છે. ચકાસણી પછી જ નક્કી કરવામાં આવશે કે નામ અંતિમ મતદાર યાદીમાં રહેશે કે નહીં.

કર્ણાટકમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન ચર્ચામાં રહેલ નંદન નીલેકણીનું નામ એકમાત્ર નથી. ભારત રત્નથી સન્માનિત વૈજ્ઞાનિક પ્રોફેસર CNR રાવ, પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતા હરેકલા હજબ્બા, અભિનેતા શિવરાજકુમાર અને ઝેરોધાના સ્થાપકો નિખિલ અને નીતિન કામથ સહિત અનેક અગ્રણી વ્યક્તિઓના રેકોર્ડ પણ તપાસ હેઠળ છે.

જોકે, દરેક કેસમાં પરિસ્થિતિ અલગ અલગ હોય છે. CNR રાવનું નામ અગાઉના રેકોર્ડ સાથે મેળ ખાતું ન હોવાથી વિસંગતતા યાદીમાં દેખાયું હતું, પરંતુ અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે તેમને નોટિસ મોકલવામાં આવી ન હતી. પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતા હરેકલા હજબ્બાને તેમના નામમાં વિસંગતતા હોવાને કારણે નોટિસ મળી હતી. તેમને તેમની ઓળખ અને રેકોર્ડ સંબંધિત દસ્તાવેજો સબમિટ કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.

આ પહેલા, પંજાબમાં, BJPના રાજ્યસભા સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાનું નામ પણ SIR સંબંધિત તપાસ હેઠળ આવ્યું હતું. તેમનું નામ પંજાબની SIR ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યું હતું, જેના કારણે તેમને 'પર્મનેન્ટલી શિફ્ટેડ' તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યા હતા. ચઢ્ઢાએ તેને રાજકીય બદલો લેવાની કાર્યવાહી ગણાવી હતી, જ્યારે ચૂંટણી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે રાજ્ય સરકારની SIR પ્રક્રિયામાં કોઈ ભૂમિકા નથી.

થોડા દિવસો પછી, દિલ્હીના રાજિન્દર નગરમાં મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ ઉમેરવામાં આવ્યું, જેના કારણે AAPએ પ્રશ્નો ઉભા કર્યા. આ પછી, દિલ્હી ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા કરી કે ચઢ્ઢાએ 26 ઓગસ્ટના રોજ ફોર્મ-6 ભર્યું હતું, અને 2 સપ્ટેમ્બરના રોજ નિર્ધારિત પ્રક્રિયા મુજબ અરજી મંજૂર કરવામાં આવી હતી.

નંદન નીલેકણી ઇન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક અને UIDAIના સ્થાપક અધ્યક્ષ છે. તેમણે આધાર પ્રોજેક્ટના પ્રારંભિક તબક્કામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમને ડિજિટલ જાહેર માળખાગત સુવિધાઓ અને UPIના વિકાસમાં પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. તેઓ હાલમાં બીજી એક મહત્વપૂર્ણ જવાબદારી નિભાવી રહ્યા છે. 26 જુલાઈ, 2026ના રોજ, PM નરેન્દ્ર મોદીએ નંદન નીલેકણીની અધ્યક્ષતામાં પરીક્ષા સુધારા પર ઉચ્ચ-શક્તિવાળા ટાસ્ક ફોર્સની રચનાની જાહેરાત કરી. આ ટાસ્ક ફોર્સ NTA સહિત જાહેર પરીક્ષા પ્રણાલીમાં સુરક્ષા, ટેકનોલોજી અને પારદર્શિતા સંબંધિત સુધારાઓ પર કામ કરી રહી છે.

નંદન નીલેકણીનો રાજકારણ સાથે પણ સંબંધ છે. 2014માં, તેમણે કોંગ્રેસની ટિકિટ પર બેંગલુરુ દક્ષિણ લોકસભા બેઠક પરથી ચૂંટણી લડી હતી. જોકે, તેઓ BJPના અનંત કુમાર સામે ચૂંટણી હારી ગયા હતા. નીલેકણીને આશરે 4.05 લાખ મત મળ્યા હતા, જ્યારે અનંત કુમારને આશરે 6.34 લાખ મત મળ્યા હતા.

આ સમયે સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, SIR પ્રક્રિયા હજુ પૂર્ણ થઈ નથી. નંદન નીલેકણી અને તેમના પરિવારના નામ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં છે. કર્ણાટક માટે અંતિમ મતદાર યાદી 27 ઓક્ટોબર, 2026ના રોજ જાહેર કરવામાં આવશે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે દસ્તાવેજ ચકાસણી પછી તેમના પરિવારના નામ અંતિમ મતદાર યાદીમાં રહે છે કે નહીં.