જાંબલી બટાકાની ખેતી કરીને ખેડૂતો લાખોની કમાણી કરી રહ્યા છે, જેનો ખર્ચ પ્રતિ એકર 50000થી 60000 થાય છે

પંજાબ, ખાસ કરીને તેનો દોઆબા પ્રદેશ, લાંબા સમયથી બટાકાના બીજનું મુખ્ય કેન્દ્ર તરીકે જાણીતો છે. તે બટાકાની ઘણી જાતોનું ઉત્પાદન કરે છે, જેમાં મોટાભાગે બહારથી ભૂરા અને અંદરથી સફેદ કે પીળા રંગના હોય છે. જોકે, ફરીદકોટ જિલ્લાના મઠ્ઠા ગામના એક યુવાન, પ્રગતિશીલ ખેડૂત ગુરજોત સિંહ હવે આ પ્રદેશમાં એક નવી અને અનોખી બીજ બટાકાની જાત વિકસાવવા માટે કામ કરી રહ્યા છે, જે બહારથી અને અંદરથી જાંબલી રંગની હોય છે. ખેડૂતના મતે, ગુણવત્તા અને માર્કેટિંગના આધારે જાંબલી બટાકાના ઉત્પાદનથી પ્રતિ એકર 6,00,000થી 20 લાખ રૂપિયાની આવક થઈ શકે છે.

મઠ્ઠામાં નવરાજ સીડ ફાર્મના ગુરજોતે મીડિયા સૂત્રને જણાવ્યું કે, 'પરંપરાગત બટાકાથી વિપરીત, આ જાત ઘેરા જાંબલી રંગની, ખાંડ-મુક્ત, વિટામિન C અને એન્ટીઑકિસડન્ટોથી ભરપૂર છે, અને તેને ડાયાબિટીસ અથવા સાંધાના દુખાવા જેવી બીમારીઓથી પીડાતા લોકો માટે યોગ્ય માનવામાં આવે છે. તેના ઉચ્ચ એન્થોસાયનિન સામગ્રીને કારણે, જાંબલી બટાકા પોષક તત્વોથી ભરપૂર અને સ્વસ્થ ખોરાક તરીકે ધ્યાન ખેંચી રહ્યા છે. અમે હવે બીજ અને ખાવાના બટાકા બંનેનું ઉત્પાદન કરી રહ્યા છીએ.'

ખેડૂતે બતાવ્યું કે, તેણે સૌપ્રથમ આ બટાકા દિલ્હી અને ચંદીગઢના મોટા રિટેલ સ્ટોર્સમાં જોયા હતા, જેની કિંમત 280થી 400 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામ હતી. ગુરજોતે બતાવ્યું કે જ્યારે તેણે પહેલીવાર ચંદીગઢના એક સ્ટોરમાં આ બટાકા જોયા, ત્યારે તેણે તેના ખેતરોમાં ઉગાડવાનો પ્રયાસ કરવા માટે થોડા કિલોગ્રામ ખરીદી લીધા હતા. જો કે, ખરીદીમાં કોઈ બીજ કંદ ન મળ્યા, તેથી તેણે બીજ આયાત કરવાનું નક્કી કર્યું.

2022માં, ખેડૂતે દક્ષિણ અમેરિકાના બોલિવિયાથી જાંબલી બટાકાના બીજની થોડી બોરીઓ મંગાવી. તેણે પંજાબની જમીન અને આબોહવામાં પાકની ઉપજ ચકાસવા માટે થોડા મરલા જમીન પર બીજ વાવ્યા. પ્રયોગ સફળ રહ્યો. તે નાના પ્લોટમાંથી, તેણે ત્રણ કેનાલ જમીન વાવી શકાય તેટલા બીજ મેળવ્યા. પછીની સીઝનમાં, તે કેનાલોમાંથી બીજ લગભગ ત્રણ એકર જમીનમાં ફરીથી રોપવામાં આવ્યા અને વાવ્યા. થોડા વર્ષોમાં, પાક ઝડપથી વિસ્તર્યો. ચોથા વર્ષ સુધીમાં, ગુરજોત તેની લગભગ 35 એકર જમીન પર જાંબલી બટાકાની ખેતી કરી રહ્યો હતો.

જાંબલી બટાકા દક્ષિણ અમેરિકાના એન્ડિયન પ્રદેશમાં ઉદ્ભવ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે, ખાસ કરીને બોલિવિયા અને પડોશી પેરુમાં, જ્યાં સદીઓથી રંગીન બટાકાની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ બટાકા વૈશ્વિક સ્તરે મહત્વ મેળવી રહ્યા છે, કારણ કે તેમાં ઉચ્ચ માત્રામાં એન્થોસાયનિન હોય છે, જે તેમના ઘેરા જાંબલી રંગ માટે જવાબદાર એન્ટીઑકિસડન્ટ છે. એન્થોસાયનિનનું વધુ સેવન અનેક સ્વાસ્થ્ય લાભો સાથે જોડાયેલું છે, જેમાં કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર સુધારવું, આંખનું સ્વાસ્થ્ય સારું કરવું અને હૃદય રોગ, અમુક પ્રકારના કેન્સર અને ડાયાબિટીસનું જોખમ ઓછું કરવું શામેલ છે.

ગુરજોતના મતે, 'આ પાક પંજાબની આબોહવાની પરિસ્થિતિઓને સારી રીતે માફક આવે છે, જે રોગમુક્ત બીજના બટાકાના ઉત્પાદન માટે યોગ્ય છે. પ્રતિ એકર સરેરાશ ઉપજ આશરે 50 કિલોગ્રામની 400 થેલીઓ સુધી પહોંચી શકે છે.' તેમણે વધુમાં સમજાવ્યું કે, 'આ બટાકાની જાડી છાલને કારણે તેની શેલ્ફ લાઇફ નિયમિત બટાકા કરતા લગભગ બમણી છે.'

ગુરજોતે બીજ ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે, જે વધુ નફો આપે છે. ગયા સિઝનમાં, તેમણે જાંબલી બટાકાના બીજ પ્રતિ 50 કિલોગ્રામ બોરી 5000 રૂપિયામાં વેચ્યા હતા. એક એકર જમીનમાં આશરે 200 ક્વિન્ટલ બીજનું ઉત્પાદન થયું હતું.

ગુરજોતે કહ્યું કે, જો ખેડૂતોને ઉપજ કે ભાવમાં થોડો ઘટાડો થાય તો પણ, આ પાક પ્રતિ એકર 6,00,000થી 20,00,000 રૂપિયાની આવક પેદા કરી શકે છે, જ્યારે ખર્ચ 50,000થી 60,000 રૂપિયાથી વધુ નહીં થાય. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, જો ભવિષ્યમાં વધુ ખેડૂતો તેની ખેતી શરૂ કરે, તો ભાવ ઘટી શકે છે, પરંતુ તે હજુ પણ પંજાબમાં લોકપ્રિય બટાકાની જાતો કરતાં વધુ નફાકારક રહેશે, કારણ કે તેમાં પોષક તત્વોનું પ્રમાણ વધુ હોય છે અને તે એવા લોકો માટે યોગ્ય છે, જેઓ સ્ટાર્ચ અને સુગર ની માત્રા વધારે હોવાને કારણે સામાન્ય બટાકા ખાવાનું ટાળે છે.

જ્યારે બજારમાં માત્ર 2 થી 3 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામના ભાવે વેચાતા હતા, ગુરજોતે કહ્યું કે તેઓ જથ્થાબંધ બજારમાં જાંબલી બટાકા લગભગ 28 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામના ભાવે વેચી શક્યા છે. આ જાતના તાજા બટાકા દિલ્હી જેવા બજારોમાં પણ વેચાય છે, જ્યાં સીઝન ન હોવાને લીધે તે દરમિયાન તે નિયમિત બટાકા કરતાં ઘણા ઊંચા ભાવે મળે છે.