રાજીનામું, ધરપકડ, જેલ…, વિપક્ષે જ્ઞાનેશ કુમાર માટે જાણો શું-શું કહ્યું

શું SIR પ્રક્રિયા અંગે ચૂંટણી પંચમાં મતભેદો છે? શું આ પ્રક્રિયા પર ચૂંટણી પંચની ટીમ અલગ થલગ હતી? આ પ્રશ્નોએ દેશના રાજકારણમાં એક નવો વિવાદ ઉભો કર્યો છે. આનું કારણ એક અંગ્રેજી અખબારમાં પ્રકાશિત અહેવાલ છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ચૂંટણી પંચે છેલ્લા 10 મહિનામાં ઘણા નિર્ણયો લીધા હતા જેની સાથે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશી અસંમત હતા.

રિપોર્ટ અનુસાર, બંને ચૂંટણી કમિશનરોએ SIR સંબંધિત અનેક ફેરફારો સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે, છેલ્લા 10 મહિનામાં તેમણે ઓછામાં ઓછા 14 વખત પોતાની અસંમતિ વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ તેમના પર કોઈ કાર્યવાહી કરવામાં આવી ન હતી. હકીકતમાં, ચૂંટણી કમિશન મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર અને બે ચૂંટણી કમિશનરોનું સંયુક્ત સંગઠન હોય છે.

જો બંને ચૂંટણી કમિશનરોના વાંધાઓને અવગણવામાં આવ્યા હોવાનો દાવો સાચો હોય, તો તે પ્રશ્ન ઉઠાવે છે કે શું મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો ફક્ત મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના સ્તરે લેવામાં આવી રહ્યા હતા.

રિપોર્ટ અનુસાર, બે ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા ઉઠાવવામાં આવેલા 14 વાંધાઓમાંથી 4 સીધા ચૂંટણી પ્રક્રિયા સાથે સંબંધિત હતા. આમાં નવા મતદારો ઉમેરવામાં નિયમોના કથિત ઉલ્લંઘન, મતદાર યાદીઓ પર કેન્દ્રિય નિયંત્રણ, પશ્ચિમ બંગાળમાં આશરે 34 લાખ મતદારોને જાળવી રાખવા સામે દાખલ કરાયેલી અપીલ અને ગોવામાં 97 પાત્ર મતદારોના નામ ફરીથી ન ઉમેરવામાં આવ્યાનો સમાવેશ થાય છે. જો રિપોર્ટમાં કરવામાં આવેલા દાવા સાચા હોય, તો વિપક્ષ પ્રશ્ન કરી રહ્યો છે કે શું દેશની ચૂંટણી પ્રક્રિયા એક વ્યક્તિના હાથમાં કેન્દ્રિત થઈ ગઈ છે.

જોકે, ચૂંટણી પંચે આ દાવાઓને ફગાવી દીધા છે, એમ કહીને કે કોઈપણ સંસ્થામાં અલગ અલગ મંતવ્યો અને સૂચનો એક સામાન્ય પ્રક્રિયા છે. કમિશનનું કહેવું છે કે આને મતભેદના સ્વરૂપે જોવું જોઈએ નહીં. તેમ છતાં, વાંધા દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા કે કેમ, તેમને કેવી રીતે ધ્યાનમાં લેવામાં આવ્યા હતા અને અંતિમ નિર્ણયો કયા આધારે લેવામાં આવ્યા હતા તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. આ મુદ્દો ફક્ત ચૂંટણી પ્રક્રિયા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ લોકશાહી સંસ્થાઓના કાર્યપ્રણાલી સાથે પણ સંબંધિત છે.

SIR પ્રક્રિયા અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નો વચ્ચે, કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર પર નિશાન સાધતા એક વીડિયો શેર કર્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે જે થઈ રહ્યું છે તે ખોટું અને દેશના હિતની વિરુદ્ધ છે. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું, 'મત ચોરી એ ભારતના લોકો સામે ગુનો છે. તે આપણા બંધારણ પર સીધો હુમલો છે. BJP, RSS અને ચૂંટણી પંચ જેમણે આ ઘટનાને અંજામ આપ્યો છે તેમણે રાજદ્રોહ કર્યો છે. ન્યાય ચોક્કસપણે મળશે.'

ભૂતપૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે, સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની નોંધ લેવી જોઈએ અને સમગ્ર કેસની તપાસ થવી જોઈએ. જ્યારે, BJPએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરનો બચાવ કરતા કહ્યું કે કોઈપણ લોકશાહી સંસ્થામાં મતભેદ સ્વાભાવિક છે અને તેને કટોકટી તરીકે જોવું જોઈએ નહીં.

BJPએ કોંગ્રેસ પર વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું કે, કોંગ્રેસનો ચૂંટણીમાં છેતરપિંડી અને સંસ્થાઓના દુરુપયોગનો ઇતિહાસ રહ્યો છે. સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવે કહ્યું કે, જો આવા આરોપો સાચા હોય, તો તે લોકશાહી માટે ચિંતાનો વિષય છે અને ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

પશ્ચિમ બંગાળના પૂર્વ CM મમતા બેનર્જીએ મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર સામે કાર્યવાહીની માંગ કરી અને કહ્યું કે આ મુદ્દા પર દેશવ્યાપી આંદોલન શરૂ કરવામાં આવશે.

દિલ્હીના ભૂતપૂર્વ CM અરવિંદ કેજરીવાલે આ મુદ્દા પર જણાવ્યું હતું કે, તેઓ માંગ કરે છે કે છેલ્લા 3 વર્ષમાં મતદાર યાદીમાં કરવામાં આવેલા તમામ ફેરફારોને નકારી કાઢવામાં આવે અને પાછલા 3 વર્ષની મતદાર યાદી પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવે.

શિવસેના (UBT)ના વડા ઉદ્ધવ ઠાકરેએ કહ્યું કે, લોકશાહીમાં મનસ્વીતા સહન કરી શકાતી નથી અને સંસ્થાઓની નિષ્પક્ષતા જાળવી રાખવી જોઈએ. કોંગ્રેસના નેતા મનીષ તિવારીએ કહ્યું કે, ચૂંટણી પંચમાં નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયા કેવી રીતે કાર્યરત છે તે એક ગંભીર પ્રશ્ન છે.

AIMIM ના વડા અસદુદ્દીન ઓવૈસીએ પણ આ મુદ્દા પર પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું કે, જ્યારે દેશના મોટાભાગના લોકોને એક સમયે ચૂંટણી પંચમાં સંપૂર્ણ વિશ્વાસ હતો, પરંતુ સમય જતાં તે વિશ્વાસ ઘટી ગયો છે. તેમણે ટ્વિટર પર પોસ્ટ કરીને પૂછ્યું કે, જો કમિશનના મોટાભાગના સભ્યો કોઈ નિર્ણય સાથે અસંમત હોય, તો આવા નિર્ણયોની કાનૂની માન્યતા પર પ્રશ્ન ઉઠવો સ્વાભાવિક છે.

યોગેન્દ્ર યાદવે આ સમગ્ર મુદ્દા પર કહ્યું છે કે, આજના સમાચાર ફક્ત SIR અંગે ચૂંટણી કમિશનરોમાં ગંભીર મતભેદ વિશે નથી. મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, જો બંને ચૂંટણી કમિશનરો આ નિર્ણયોને ખોટા કે ગેરકાયદેસર માનતા હતા, તો તેમણે તેમને રોકવા માટે શું કર્યું? શું ચુપચાપ અસહમતી નોંધાવવા પૂરતા જ હતા? કે પછી આ લોકો પણ જવાબદારીના ઘેરામાં આવી જાય છે?

હાલમાં, રિપોર્ટમાં કરવામાં આવેલા દાવાઓ અને ચૂંટણી પંચના પ્રતિભાવ વચ્ચેનો વિવાદ રાજકીય અને બંધારણીય ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ચૂંટણી પંચનું માનવું છે કે, સંસ્થામાં ચર્ચા અને અલગ અલગ મંતવ્યો લોકશાહી પ્રક્રિયાનો ભાગ છે, જ્યારે વિપક્ષ આ મુદ્દા પર વધુ પારદર્શિતા અને જવાબદારીની માંગ કરી રહ્યો છે.

AAP નેતા મનીષ સિસોદિયાએ ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માંગ કરી છે. તેમણે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર પોસ્ટ કરી, 'જ્ઞાનેશ કુમાર, રાજીનામું આપો.'