I-PAC દરોડા મામલે સુપ્રીમ કોર્ટ મમતા સરકારને ઝટકો આપ્યો, ED સામે FIR પર સ્ટે અને...

પશ્ચિમ બંગાળની રાજધાની કોલકાતામાં તાજેતરમાં IPACની ઓફિસ પર પડેલા એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ના દરોડાનો વિવાદ હવે દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચ્યો છે. EDએ પશ્ચિમ બંગાળ પોલીસના અધિકારીઓ પર મમતા સરકારને મદદ કરવાનો અને કેન્દ્રીય એજન્સીની તપાસમાં અવરોધ ઊભો કરવાનો આક્ષેપ કરતી અરજી સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરી છે.

ED અધિકારીઓ વિરુદ્ધની FIR પર સ્ટે

સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે સુનાવણી કરતા EDના અધિકારીઓ વિરુદ્ધ નોંધાયેલી FIR પર આગામી સુનાવણી સુધી રોક લગાવી દીધી છે અને મમતા સરકારને નોટિસ પાઠવી બે અઠવાડિયામાં જવાબ માંગ્યો છે. જસ્ટિસ પી.કે. મિશ્રાએ આદેશ આપ્યો કે, એજન્સીની તપાસમાં દખલગીરી કરી શકાય નહીં. વધુમાં, કોર્ટે નિર્દેશ આપ્યો છે કે દરોડા દરમિયાનના તમામ CCTV ફૂટેજ અને સર્ચ ઓપરેશનના રેકોર્ડિંગ વાળા સ્ટોરેજ ડિવાઈસને સુરક્ષિત રાખવામાં આવે.

મમતા બેનર્જી પર પુરાવાઓની 'ચોરી'નો આક્ષેપ

ED તરફથી હાજર રહેલા સોલિસિટર જનરલ (SG) તુષાર મહેતાએ કોર્ટમાં ચોંકાવનારો દાવો કર્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ રાજ્ય પોલીસ સાથે મળીને તપાસ દરમિયાન પુરાવાઓની 'ચોરી' કરી છે. EDનો આરોપ છે કે:

• દરોડા દરમિયાન મુખ્યમંત્રી પોતે ઘટનાસ્થળે પહોંચ્યા હતા.
• તપાસ અધિકારીઓના લેપટોપ, મહત્વના દસ્તાવેજો અને મોબાઈલ ફોન બળજબરીથી છીનવી લેવામાં આવ્યા હતા.
• EDના એક અધિકારીનો અંગત ફોન પણ લઈ લેવામાં આવ્યો હતો.

આ ઘટનાના સંદર્ભમાં EDએ પશ્ચિમ બંગાળના DGP રાજીવ કુમાર અને કોલકાતા પોલીસ કમિશનર મનોજ કુમાર વર્માને તાત્કાલિક સસ્પેન્ડ કરવાની અને તેમની સામે FIR નોંધવાની માંગ કરી છે.

'રાજકીય કામના બહાને તપાસમાં અવરોધ ન હોવો જોઈએ'

બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે આ કેસ કેન્દ્રીય એજન્સીઓની તપાસમાં રાજ્યના સત્તાધીશો દ્વારા કરવામાં આવતી દખલગીરીનો ગંભીર મુદ્દો ઉઠાવે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કેકોઈપણ એજન્સીને ચૂંટણીના કામમાં દખલ કરવાનો અધિકાર નથી, પરંતુ જ્યારે કોઈ કેન્દ્રીય એજન્સી ગંભીર ગુનાની તપાસ કરતી હોય, ત્યારે રાજકીય પક્ષના કામના બહાને તેની સત્તામાં અવરોધ ન આવવો જોઈએ.

બચાવ પક્ષની દલીલો

મમતા બેનર્જી વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે દલીલ કરી હતી કે IPACના પરિસરમાં માત્ર ચૂંટણી સંબંધિત દસ્તાવેજો હતા, જેની સાથે EDને કોઈ લેવાદેવા નહોતી. તેમણે કહ્યું કે તૃણમૂલ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ અને Zકેટેગરીની સુરક્ષા ધરાવતી વ્યક્તિ હોવાને કારણે, જ્યારે મમતા બેનર્જી ત્યાં ગયા ત્યારે DGPનું તેમની સાથે હોવું તેમની ફરજ હતી.

બીજી તરફ, EDએ કોર્ટને જણાવ્યું કે આ એક પેટર્ન બની ગઈ છે જ્યાં રાજ્ય મશીનરીનો ઉપયોગ કેન્દ્રીય એજન્સીઓના કામમાં અડચણ ઊભી કરવા માટે કરવામાં આવે છે. હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટ આ મામલે બંધારણીય મર્યાદાઓ અને કાયદોવ્યવસ્થાની સ્થિતિની સમીક્ષા કરી રહી છે.

બંને પક્ષ વચ્ચે દલિલ...

EDએ આરોપ લગાવ્યો છે કે પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી આરોપી છે અને તેમણે રાજ્યના DGP રાજીવ કુમારની હાજરીમાં ચોરી કરી હતી. IPAC દરોડા અંગે રાજીવ કુમારને સસ્પેન્ડ કરવાની EDની અરજી પર દલીલ કરતા, એજન્સીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા ASG રાજુએ ઘટનાની CBI તપાસની માંગ કરી. તેમણે કહ્યું, પશ્ચિમ બંગાળમાં કોઈ નિષ્પક્ષ તપાસ થશે નહીં કારણ કે મુખ્યમંત્રી, DGP વગેરે પર આરોપ મૂકવામાં આવ્યા છે.

ASGએ કહ્યું કે આરોપોની ગંભીરતા હોવા છતાં, મુખ્યમંત્રી કે વરિષ્ઠ પોલીસ અધિકારીઓ સામે કોઈ FIR દાખલ કરવામાં આવી નથી. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે જો રાજ્ય પોલીસ FIR દાખલ કરે તો પણ તપાસ અને કાર્યવાહી એવી રીતે કરવામાં આવશે કે જેનાથી અવિશ્વાસ પેદા થાય.

પશ્ચિમ બંગાળ સરકાર અને પોલીસનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ અભિષેક મનુ સિંઘવીએ દલીલ કરી હતી કે પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી Zક્લાસ પ્રોટેક્ટેડ છે, એટલે કે પોલીસકર્મીઓ તેમની સાથે જ્યાં પણ જાય છે. સિંઘવીએ સુપ્રીમ કોર્ટને કહ્યું, ભલે તે મુખ્યમંત્રી હોય કે પક્ષના પ્રમુખ, તે Zક્લાસ પ્રોટેક્ટેડ છે.

સુપ્રીમ કોર્ટમાં IPAC સુનાવણી દરમિયાન વાક્યયુદ્ધ શરૂ થયું, જેમાં ED એ કોર્ટને અપીલ કરી કે વકીલોને એવા કેસોમાં મીડિયા સાથે વાત કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા સ્થાપિત કરવા પર વિચાર કરવામાં આવે જેમાં તેઓ હાજર થઈ રહ્યા હોય. ED એ સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા દ્વારા દલીલ કરી હતી કે પ્રેસ કોન્ફરન્સ દ્વારા જાહેર ટિપ્પણી ચાલુ કાર્યવાહીને પ્રભાવિત કરી શકે છે અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાને નબળી પાડી શકે છે. આ દલીલનો જવાબ આપતા, વકીલ કપિલ સિબ્બલે વળતો જવાબ આપ્યો કે આવી કોઈપણ પ્રતિબંધ તપાસ એજન્સીઓને સમાન રીતે લાગુ થવી જોઈએ. CBI અને ED જેવી એજન્સીઓ નિયમિતપણે તેમની પસંદગીના પત્રકારોને પસંદગીની માહિતી લીક કરે છે.

કપિલ સિબ્બલે કહ્યું, તેઓ જાણતા હતા કે ત્યાં ચૂંટણી સામગ્રી હતી, તેથી જ તેઓ ત્યાં ગયા હતા. તેઓ જાણતા હતા કે કરાર હેઠળ તે ઓફિસમાં ગુપ્ત ચૂંટણી સામગ્રી હતી. આ ED તરફથી સંપૂર્ણપણે દુર્ભાવનાપૂર્ણ કાર્યવાહી છે.

કપિલ સિબ્બલે કોર્ટનું ધ્યાન સર્ચ દરમિયાન તૈયાર કરાયેલા પંચનામા તરફ પણ દોર્યું, અને નિર્દેશ કર્યો કે ED એ પરિસરમાંથી કોઈપણ દસ્તાવેજો અથવા વસ્તુઓ જપ્ત કરવાની નોંધ લીધી નથી. જ્યારે બેન્ચે નિર્દેશ કર્યો કે જો એજન્સીનો ઈરાદો વસ્તુઓ જપ્ત કરવાનો હોત, તો તેઓ તે કરી શક્યા હોત, ત્યારે સિબ્બલે જવાબ આપ્યો કે અધિકારીઓ દસ્તાવેજો ઔપચારિક રીતે જપ્ત કર્યા વિના ફોટોગ્રાફ્સ લઈ શક્યા હોત અથવા સંવેદનશીલ માહિતી મેળવી શક્યા હોત.

પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ રાજકીય સલાહકાર પેઢી IPAC ના કાર્યાલય પર તાજેતરમાં ED ના દરોડાને બદનક્ષીભર્યા ઇરાદા સાથે કરવામાં આવેલી કાર્યવાહી તરીકે વર્ણવી હતી. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે કેન્દ્રીય એજન્સી સંપૂર્ણપણે વાકેફ હતી કે સંવેદનશીલ અને ગુપ્ત ચૂંટણી સંબંધિત સામગ્રી ત્યાં સંગ્રહિત કરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દલીલ કરતા, બેનર્જી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ વકીલ કપિલ સિબ્બલે કહ્યું કે ED એ જાણી જોઈને IPAC કાર્યાલયની તપાસ કરી, જોકે તે જાણતી હતી કે ગુપ્ત ચૂંટણી ડેટા કરાર હેઠળ સંગ્રહિત કરવામાં આવ્યો છે.

એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી પાસે ગુનાહિત પુરાવા મેળવવાની હિંમત છે, જે ચોરી સમાન છે, અને પછી જાહેરમાં એજન્સી પર તેનો આરોપ લગાવ્યો. સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે આ એક ગંભીર મામલો છે અને તે બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળવા માંગે છે.

પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ IPAC પર ED ના દરોડા પર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું કે એજન્સી બે વર્ષ પછી રાજ્યમાં આવી અને આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા જ શોધખોળ કેમ કરી. બેનર્જીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા કપિલ સિબ્બલે કહ્યું, જે થઈ રહ્યું છે તેનાથી અમે પરેશાન છીએ. ED એ બંગાળ આવવા માટે બે વર્ષ રાહ કેમ જોઈ? આ ફક્ત પૂર્વગ્રહ પેદા કરવા માટે છે. દરોડા દરમિયાન મમતા બેનર્જીના ઘટનાસ્થળે આગમન અંગે સિબ્બલે કહ્યું, ED પહેલેથી જ ત્યાં હતી, અને મુખ્યમંત્રી બપોરે 12 વાગ્યે પહોંચ્યા અને 12:15 વાગ્યે ચાલ્યા ગયા.

કથિત દખલગીરી પર સવાલ ઉઠાવતા, ED એ પૂછ્યું કે શું છુપાવવામાં આવી રહ્યું છે કે મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીને પોલીસ સાથે પરિસરમાં બળજબરીથી પ્રવેશ કરવો પડ્યો. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું કે તેમને સમજાતું નથી કે આવી કડક કાર્યવાહી શા માટે જરૂરી છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે વર્તમાન મુખ્યમંત્રી, પોલીસ કમિશનર સાથે, પરિસરમાં પ્રવેશ્યા, કાયદો અને વ્યવસ્થાનું ઉલ્લંઘન કર્યું, અને જતા પહેલા ડિજિટલ ઉપકરણો અને ત્રણ ગુનાહિત દસ્તાવેજો જપ્ત કર્યા. તેમણે જણાવ્યું કે ઘટનાનો અહેવાલ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો અને દસ્તાવેજો DGP અને પોલીસ વડા સહિત વરિષ્ઠ અધિકારીઓને બતાવવામાં આવ્યા હતા. મહેતાએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે શોધ પીએમએલએની કલમ 17 હેઠળ હાથ ધરવામાં આવી હતી, જેમાં અધિકારીઓએ પોતાને યોગ્ય રીતે ઓળખવાની જરૂર છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ગુનાહિત સામગ્રીને કબજે કરવી એ ચોરી સમાન છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેને પાછળથી જાહેરમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. તેમણે કોર્ટ સમક્ષ દાવો કર્યો હતો કે આ એક અલગ ઘટના નથી અને આવી ક્રિયાઓ ફરી ન થાય તે માટે હસ્તક્ષેપ કરવાની વિનંતી કરી હતી.