પીરિયડ્સમાં મંદિરે જવું જોઈએ? પ્રેમાનંદ મહારાજે આપ્યો જવાબ; જણાવ્યું પૌરાણિક રહસ્ય

માસિક ધર્મ (પીરિયડ્સ) દરમિયાન મંદિરે જવું કે પૂજા કરવી તે અંગે સમાજમાં લાંબા સમયથી અનેક માન્યતાઓ પ્રવર્તે છે. પરંપરાગત રીતે આ સમયગાળાને 'અશુદ્ધિ' સાથે જોડીને મહિલાઓને પૂજા-પાઠથી દૂર રાખવામાં આવે છે. જોકે, વર્તમાન સમયમાં અનેક વિદ્વાનોનું માનવું છે કે આ નિયમો ધાર્મિક ગ્રંથો કરતાં સામાજિક પરંપરાઓ સાથે વધુ જોડાયેલા છે. આ વિષય પર પ્રખ્યાત સંત પ્રેમાનંદ મહારાજે એક ભક્તના પ્રશ્નનો સચોટ અને માર્ગદર્શક ઉત્તર આપ્યો છે.

એક મહિલા ભક્તે મહારાજ જીને પૂછ્યું હતું કે, જ્યારે અમે તીર્થયાત્રા પર જઈએ છીએ, ત્યારે ઘણી મહિલાઓ મૂંઝવણમાં હોય છે કે ખૂબ મુશ્કેલીથી અહીં સુધી પહોંચ્યા પછી જો અચાનક માસિક ધર્મ શરૂ થઈ જાય, તો શું દર્શન કરવા જોઈએ કે નહીં?

દર્શનનું સૌભાગ્ય ન છોડવું જોઈએ: પ્રેમાનંદ મહારાજ

આ પ્રશ્નનો જવાબ આપતા પ્રેમાનંદ મહારાજે જણાવ્યું કે, દર્શન કરવાનું સૌભાગ્ય ક્યારેય છોડવું જોઈએ નહીં. માસિક ધર્મ એ એક શારીરિક પ્રક્રિયા છે જે દરેક માતાઓ અને બહેનોના શરીરમાં મહિનામાં એકવાર આવે છે. જો આવી સ્થિતિ અચાનક ઊભી થાય અને વારંવાર તે તીર્થસ્થળ પર જવું શક્ય ન હોય, તો સ્નાન કરીને, ભગવાનનો પ્રસાદ, ચંદન કે જળ છાંટીને શ્રદ્ધાપૂર્વક દર્શન કરી લેવા ઉચિત છે.

તેમણે આ દરમિયાન કેટલીક સાવચેતી રાખવા પણ જણાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે મંદિરમાં કોઈ પણ સેવા સામગ્રીને સ્પર્શ કરવો નહીં. કોઈ પણ વસ્તુને અડક્યા વગર દૂરથી જ શ્રદ્ધા ભાવ સાથે દર્શન કરવા. જીવનમાં ફરીથી એ સ્થળે આવવાની તક મળે કે ન મળે, તે કોઈ જાણતું નથી, તેથી શ્રદ્ધાને પ્રાધાન્ય આપવું.

માસિક ધર્મ પાછળની પૌરાણિક કથા

પ્રેમાનંદ મહારાજે આ પ્રક્રિયાને નિંદનીય નહીં પણ વંદનીય ગણાવતા એક પૌરાણિક કથાનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે જણાવ્યું કે-પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, જ્યારે દેવરાજ ઈન્દ્રએ વૃત્રાસુરનો વધ કર્યો ત્યારે તેમને બ્રહ્મહત્યાનું પાપ લાગ્યું હતું. બ્રહ્મર્ષિઓએ આ દોષને ચાર ભાગમાં વહેંચી દીધો હતો. તેનો એક ભાગ નદીઓને મળ્યો (જે ફીણ રૂપે દેખાય છે), બીજો ભાગ વૃક્ષોને મળ્યો (જે ગુંદર રૂપે પ્રગટ થાય છે), ત્રીજો ભાગ ભૂમિને મળ્યો (જે બંજર જમીન તરીકે ઓળખાય છે) અને ચોથો ભાગ સ્ત્રીઓએ સ્વીકાર્યો હતો, જે માસિક ધર્મ તરીકે ઓળખાય છે.

મહારાજ જીના મતે, આ કોઈ અશુદ્ધતા નથી પરંતુ સ્ત્રીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલો એક 'ત્યાગ' છે. તેથી, આ કારણસર મહિલાઓને ધાર્મિક લાભ કે સન્માનથી વંચિત રાખવી જોઈએ નહીં.

શ્રદ્ધા અને પરંપરાનો સમન્વય

મહારાજે વધુમાં ઉમેર્યું કે ઘણા લોકો આર્થિક મુશ્કેલીઓ, સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ અથવા વ્યસ્ત જીવન વચ્ચે મોટી મહેનતે ધામ સુધી પહોંચતા હોય છે. આવા સંજોગોમાં તેમને સંપૂર્ણપણે વંચિત રાખવા યોગ્ય નથી. જો મહિલાઓ સ્નાન વગેરે કરીને શુદ્ધ થઈ જાય, તો તેઓ દૂરથી દર્શન કરીને પોતાની આસ્થા અને મનનો સંતોષ જાળવી શકે છે. પરંપરાઓનું સન્માન જાળવીને માત્ર વસ્તુઓને ન અડકવી એ પૂરતું છે, પરંતુ શ્રદ્ધાના દ્વાર ક્યારેય બંધ ન કરવા જોઈએ.