વિશ્વની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઇનરી, વાલ્કેમ્બી SAની માલિકી ધરાવતી ભારતીય કંપની રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડમાં મોટી નાણાકીય ગેરરીતિઓનો પર્દાફાશ થયો છે. સેબી દ્વારા કરવામાં આવેલી પ્રારંભિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે, કંપનીએ ખોટા કમાણીના આંકડા રજૂ કર્યા છે. આ પછી, શેરબજાર નિયમનકાર, સેબીએ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. સેબીએ રાજેશ એક્સપોર્ટ્સના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર (CMD) રાજેશ મહેતાને આગામી આદેશો સુધી કંપનીના શેરમાં કોઈપણ પ્રકારના ટ્રેડિંગ કરવા પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત કર્યા છે.
તેના વચગાળાના આદેશમાં, સેબીએ કંપનીને સેબીના તપાસ અધિકારીઓ અને ફોરેન્સિક ઓડિટર્સને કંપનીના એકાઉન્ટ્સ અને એકાઉન્ટ્સ બુકની સંપૂર્ણ તપાસ કરવા માટે સહકાર આપવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો. સેબી દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી પ્રાથમિક તપાસમાં ચોંકાવનારી માહિતી બહાર આવી છે. સેબીના જણાવ્યા અનુસાર, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે નાણાકીય વર્ષ 2021થી શરૂ કરીને ઘણા વર્ષોથી તેના એકાઉન્ટિંગ બુકમાં ખુબ મોટી રીતે હેરફેર કરી હતી. સેબીને શંકા છે કે આ ઘણા વર્ષોથી રોકાણકારો સાથે છેતરપિંડી કરી રહ્યું છે.
કંપનીએ વિદેશમાં કાર્યરત તેની પેટાકંપનીઓના આવકના આંકડા પણ વધારીને બજારમાં મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિ રજૂ કરી. જ્યારે સેબી અને ફોરેન્સિક ઓડિટરોએ કંપની પાસેથી આ બાબત અંગે માહિતી માંગી, ત્યારે કંપનીએ શરૂઆતમાં તપાસમાં સહકાર આપ્યો નહીં. સેબીના આદેશ મુજબ, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે કંપનીના 97થી 99 ટકા આવક સંપૂર્ણપણે બનાવટી અને અતિશયોક્તિપૂર્ણ રીતે રજૂ કરી હતી.
આદેશમાં, સેબીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, કંપનીએ નાણાકીય વર્ષ 2021 અને નાણાકીય વર્ષ 2025 વચ્ચે તેની પેટાકંપનીઓના નામે રૂ. 15.2 લાખ કરોડના ખોટા અને ભ્રામક આંકડા રજૂ કર્યા હતા. આ તેની કુલ આવકના 99.8 ટકાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આ છેતરપિંડીનો હેતુ કંપનીના નાણાકીય સ્વાસ્થ્યને રોકાણકારો અને શેરબજાર માટે પ્રભાવશાળી અને મહત્વપૂર્ણ તરીકે રજૂ કરવાનો હતો. આ સમગ્ર મામલામાં એક મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે તપાસમાં કંપનીના રોકાણના દાવાઓનો પર્દાફાશ થયો.
રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે નાણાકીય વર્ષ 2023માં જાહેરાત કરી હતી કે તેણે આફ્રિકામાં સોનાની ખાણોમાં રૂ. 1,035 કરોડનું રોકાણ કર્યું છે. જોકે, સેબીની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે રાજેશ એક્સપોર્ટ્સના સ્ટેટમેન્ટમાં કે તેની કોઈપણ પેટાકંપનીના ખાતામાં આ રોકાણનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો નથી. સેબીની તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે કંપનીએ તેના વેપાર પ્રાપ્તિ અને ચૂકવવાપાત્ર રકમની ખોટી છબીઓ રજૂ કરીને રોકાણકારો સાથે જાણી જોઈને છેતરપિંડી કરી અને ગેરમાર્ગે દોર્યા.
રાજેશ મહેતા પર પ્રતિબંધ મૂકવા ઉપરાંત, સેબીએ આદેશની એક નકલ નેશનલ ફાઇનાન્શિયલ રિપોર્ટિંગ ઓથોરિટી (NFRA)ને મોકલી છે, જેમાં નિયમો અનુસાર કંપનીના વૈધાનિક ઓડિટર સામે કડક કાર્યવાહી કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે.
રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ વિશ્વની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઇનિંગ અને રિટેલિંગ કંપનીઓમાંની એક છે. કંપની ખાણકામથી લઈને રિટેલ આઉટલેટ્સ સુધીના સોનાના વ્યવસાયનું સંચાલન કરે છે. કંપની સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડમાં તેની વાલ્કેમ્બી રિફાઇનરી દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં સોનાનું શુદ્ધિકરણ કરે છે. તે ભારત અને વિશ્વભરમાં સોનાના દાગીનાનું ઉત્પાદન અને નિકાસ પણ કરે છે. રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ સ્થાનિક બજારમાં શુભ જ્વેલર્સ નામથી રિટેલ સ્ટોર્સ ધરાવે છે, જેના મોટાભાગના સ્ટોર્સ દક્ષિણ ભારતમાં છે.
