શું કફન પર હજુ પણ GST લાગે છે? સરકારે આપ્યો આ જવાબ

તાજેતરમાં જ, સંસદમાં વાતાવરણ એ સમયે ગરમાયું હતું, જ્યારે લોકસભાના એક સાંસદે દૂધ અને શિક્ષણ જેવી મૂળભૂત જરૂરિયાતો પર GSTને લઈને સરકારને ઘેરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. સાંસદે દાવો કર્યો હતો કે સામાન્ય માણસના જીવન સાથે જોડાયેલી દરેક નાની-મોટી વસ્તુ, જેમ કે પેન્સિલો, શાર્પનર અને દૂધ પર પણ ટેક્સ વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે આ અંગે તીખી પ્રતિક્રિયા આપી હતી. ગૃહમાં તથ્યો રજૂ કરતા તેમણે કહ્યું કે તે ખૂબ જ દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે કે એક જવાબદાર જનપ્રતિનિધિ તથ્યોને તોડી-મરોડીને રજૂ કરી રહ્યા છે અને ગૃહને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે આન  માત્ર જૂઠાણું છે, પરંતુ જનભાવના સાથે ખેલવાડ છે.

દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદ પર નથી લગાતો GST

નાણામંત્રીએ સૌપ્રથમ દૂધ પર ટેક્સના દાવાને ખોટો ઠેરવ્યો. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે દેશમાં GST લાગુ થયો છે (2017), ત્યારથી લઈને આજ સુધી દૂધ પર કોઈ GST લગાવવામાં આવ્યો નથી. તે સંપૂર્ણપણે ટેક્સ ફ્રી છે. તેમણે સાંસદના દાવાઓ પર પ્રશ્ન ઉઠાવતા પુછ્યું કે શું તેઓ ગૃહના સભ્યોને મૂર્ખ સમજે છે.

આ ઉપરાંત ડેરી ક્ષેત્રમાં થયેલા મોટા ફેરફારોનો ઉલ્લેખ કરતા, એવું કહેવામાં આવ્યું હતું કે 3 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ યોજાયેલી 56મી GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપવામાં આવી હતી. દૂધ સિવાય જે અન્ય ઉત્પાદન છે, જેમ કે ઘી, માખણ અને ચીઝ, જેના પર અગાઉ 12% ટેક્સ લાગતો હતો, હવે તે ઘટાડીને 5% કરવામાં આવ્યા છે.

પેન્સિલ, નકશા અને શિક્ષણ પર કોઈ કર નથી

શિક્ષણ પર GSTનો મુદ્દો ઉઠાવતા નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પ્રી-સ્કૂલથી લઈને ઉચ્ચ માધ્યમિક સુધીના ઔપચારિક શિક્ષણ પર કોઈ ટેક્સ નથી. આટલું જ નહીં, જે શિક્ષણ કોઈ માન્યતા પ્રાપ્ત ડિગ્રી અથવા લાયકાત તરફ લઈ જાય છે, તે પણ GSTના દાયરાની બહાર છે. જ્યારે સાંસદે પેન્સિલ અને શાર્પનરનો ઉલ્લેખ કર્યો, ત્યારે નાણામંત્રીએ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું કે કોઈ આટલું સ્પષ્ટ જૂઠું કેવી રીતે બોલી શકે છે.

નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે પેન્સિલ, શાર્પનર, ઇરેઝર, એક્સરસૌહગ બુક્સ, નોટબુક અને નકશા પર શૂન્ય GST છે. આ મુદ્દા આર ટેક્સ એક્સપર્ટ્સ પણ આ મુદ્દા પર સહમત છે. CA આશિષ નીરજ જણાવે છે કે નાણામંત્રીનો દાવો સાચો છે. ઔપચારિક શાળા અને કૉલેજ શિક્ષણ ટેક્સ ફ્રી છે, પરંતુ આજના સમયમાં શિક્ષણનું બજારીકરણ થયું છે, ત્યાં નિયમો અલગ છે. ખાનગી કોચિંગ, ઓનલાઈન સર્ટિફિકેટ કોર્સ અને અમાન્ય વ્યાવસાયિક તાલીમ પર GST વસૂલવામાં આવે છે. સાથે જ, પેન્સિલ-રબર તો ફ્રી છે, પરંતુ મોંઘી પેન, સ્ટેપલર અને માર્કર જેવી મોંઘી વસ્તુઓ પર ટેક્સ આપવો પડે છે.

સારવાર, વીમા અને અંતિમ સંસ્કાર પર કોઈ GST નથી

નાણામંત્રીએ આરોગ્યસંભાળ સેવાઓ અંગેની પરિસ્થિતિ પણ સ્પષ્ટ કરી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, 1 જુલાઈ, 2017 થી સારવાર, નિદાન અને સંભાળ 0% GSTને આધીન છે. તેમણે આ માટે GST કાઉન્સિલનો પણ આભાર માન્યો. નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ડૉક્ટરો અને નર્સોની સેવાઓ ટેક્સ ફ્રી છે, પરંતુ જો તમે 5,000 રૂપિયાથી વધુ કિંમતે હોસ્પિટલમાં રૂમ (ICU સિવાય) ભાડે લો છો, તો ટેક્સ વસૂલવામાં આવે છે.