અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયન તેલ ખરીદતા 5 દેશો પર 100 ટકા સુધીના વધારાના ટેરિફ લાદવાના પ્રસ્તાવને અમલમાં મૂકવાના એક દિવસ પહેલા જ અટકાવી દીધો છે. તેમના આ નિર્ણયથી ભારતને મોટી રાહત મળી છે. અમેરિકામાં પ્રસ્તાવિત કાયદામાં રશિયા પાસેથી ક્રૂડ તેલ ખરીદતા મુખ્ય દેશોની આયાત પર 100 ટકા સુધી ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. ભારત પણ તેના દાયરામાં હતું, જેની સમયમર્યાદા 18 ઓક્ટોબર નક્કી કરવામાં આવી હતી. પરિણામે, ભારતીય નિકાસકારોને ડર હતો કે તેમના ઉત્પાદનોને US બજારમાં ભારે ટેરિફનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
જો આ વધારાનો ટેરિફ લાગુ કરાયો હોતે તો, USમાં ભારતીય ઉત્પાદનોના ભાવ વધી શકે છે. આનાથી US બજારમાં તેમના માલ વેચવા પર આધાર રાખતી કંપનીઓ પર અસર પડશે. વધારે ભાવ હોવાને કારણે અમેરિકન ખરીદદારો બીજી કંપનીનો માલ લેવા માટે વિકલ્પો પસંદ કરી શકે તેમ હતા. આનાથી ભારતીય નિકાસ, કોર્પોરેટ નફા અને નવા વેપાર સોદાઓ પર દબાણ આવવાની અપેક્ષા હતી. ટ્રમ્પના નિર્ણયથી હાલમાં આ ચિંતાઓ ઓછી થઈ છે, પરંતુ તેને કાયમી રાહત ગણી શકાય નહીં. ભારત-અમેરિકા વચ્ચેની વાતચીત અને ત્યારપછીના US વહીવટીતંત્રના નિર્ણયોથી સ્પષ્ટ થશે કે, આગામી દિવસોમાં આ રાહત કેટલી ટકાઉ રહેશે.
શુક્રવારે મોડી રાત્રે બહાર પડાયેલા એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડરમાં, US રાષ્ટ્રપતિએ રાષ્ટ્રીય હિતનો ઉલ્લેખ કરીને, રશિયન તેલ ખરીદતા દેશોને હાલ માટે પ્રતિબંધો અને ટેરિફ લાદવામાંથી મુક્તિ આપી. તેમણે US કોંગ્રેસને એ પણ પ્રમાણ આપ્યું કે આ મુક્તિ વર્તમાન પરિસ્થિતિઓમાં USના રાષ્ટ્રીય હિતમાં છે. આ પગલું 'લિન્ડસે O. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ 2026' સાથે જોડાયેલું છે, જેણે રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા મુખ્ય દેશો પર ભારે ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપી હતી.
ભારત, ચીન, સ્લોવાકિયા, હંગેરી અને અઝરબૈજાન જેવા દેશોને આ કાયદાના સંભવિત ઘેરામાં લેવામાં આવ્યા હતા. જો કે, ટેરિફ હાલ માટે સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય કાયદાની જોગવાઈઓને કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરતો નથી. આનો અર્થ એ છે કે US વહીવટીતંત્ર ભવિષ્યમાં પરિસ્થિતિઓના આધારે આ ટેરિફ ફરીથી લાદવાનો વિકલ્પ પોતાના પક્ષમાં રાખ્યો છે.
ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો ગયા વર્ષથી ટેરિફ મુદ્દાને લઈને દબાણ હેઠળ છે. ભારત પર અગાઉ રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદી બદલ 25 ટકા વધારાની ડ્યુટી લાદવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત, 25 ટકા પારસ્પરિક ટેરિફ પણ લાદવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે ભારતીય કંપનીઓ માટે US બજારમાં વ્યવસાય કરવાનું મુશ્કેલ બન્યું હતું. ભારત સરકારના સતત પ્રયાસોને પગલે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ફેબ્રુઆરી 2026માં વધારાના 25 ટકા ટેરિફને દૂર કર્યો હતો, જ્યારે પારસ્પરિક ટેરિફ ઘટાડીને 18 ટકા કરવામાં આવ્યો હતો. બંને દેશો વચ્ચે વેપાર કરાર પર વાટાઘાટો હવે અદ્યતન તબક્કામાં છે અને ટૂંક સમયમાં તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે તેવી અપેક્ષા છે.
ભારતે સતત કહ્યું છે કે, તેની ઉર્જા નીતિનો હેતુ તેના 140 કરોડ લોકોની ઉર્જા સુરક્ષા અને જરૂરિયાતોને પ્રાથમિકતા આપવાનો છે. વિદેશ મંત્રાલયે પુનરોચ્ચાર કર્યો છે કે, ભારત તેના લોકોની ઉર્જા સુરક્ષા માટે પ્રતિબદ્ધ છે અને બદલાતી ઉર્જા બજારની પરિસ્થિતિઓના પ્રતિભાવમાં વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી તેલ અને ગેસ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે. ભારત માટે, રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનો મુદ્દો ફક્ત સ્થાનિક જરૂરિયાતો સુધી મર્યાદિત નથી, તે વિદેશ નીતિ, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા બજારમાં ક્રૂડ તેલની ઉપલબ્ધતા અને કિંમતોની પણ ચિંતા કરે છે.
ટેરિફ પરના કામચલાઉ મોરેટોરિયમે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેની વાટાઘાટોનું મહત્વ પણ વધારી દીધું છે. 20 ઓક્ટોબરના રોજ, વિદેશ મંત્રી S. જયશંકર અને US સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયો વચ્ચે મુલાકાતનું આયોજન છે, જે દ્વિપક્ષીય સંબંધો, વેપાર અને આર્થિક સહયોગ સંબંધિત મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરશે. રુબિયો 17થી 22 ઓક્ટોબર સુધી ભારતની મુલાકાતે આવશે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જયસ્વાલના જણાવ્યા અનુસાર, બંને પક્ષો વર્તમાન સંબંધોની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરશે અને સહયોગ વધારવા માટે નવા ક્ષેત્રો પર ચર્ચા કરશે.
14.jpg)
5.jpg)