મોદી સરકારનો મોટો નિર્ણય, 4 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે શરદી-ખાંસીની આ દવા પર પ્રતિબંધ

કેન્દ્ર સરકારે નાના બાળકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે, જેમાં ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે શરદી અને ખાંસીની દવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. સરકારે ક્લોરફેનિરામાઇન મેલેટ અને ફિનાઇલેફ્રાઇન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ ધરાવતા તમામ ફિક્સ્ડ-ડોઝ કોમ્બિનેશન (FDC) પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. આ કોમ્બિનેશન શરદી-ખાંસીની સારવાર માટે આપવામાં આવે છે. આ પગલું બાળકોની સલામતી અંગેની ચિંતાઓ અને સંભવિત પ્રતિકૂળ અસરો અંગે ગંભીર ફરિયાદોને પગલે લેવામાં આવ્યું છે.

કેન્દ્ર સરકારે ક્લોરફેનિરામાઇન મેલેટ અને ફિનાઇલેફ્રાઇન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ ધરાવતી તમામ FDC દવાઓના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ પર ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોમાં ઉપયોગના સંબંધમાં કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા છે. સરકારના નવા આદેશ અનુસાર, આ બંને દવાઓ ઘટકો ધરાવતી તમામ FDC દવાઓ પર સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવી ફરજિયાત છે કે તેનો ઉપયોગ 4 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે ન કરવામાં આવે.

આ ચેતવણી દવાના લેબલ, પેકેજની અંદર આપવામાં આવતા વિવરણ અને પ્રચાર સામગ્રી પર સ્પષ્ટપણે દર્શાવવી જોઇએ. અહેવાલો અનુસાર, સરકારે આ નિર્ણય નિષ્ણાત સમિતિ અને ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB)ની ભલામણોના આધારે લીધો છે. સરકારના મતે, આ દવાઓના સંયોજનોનો ઉપયોગ ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે, જ્યારે આ વય જૂથ માટે અપેક્ષાકૃત સુરક્ષિત વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે.

આ અગાઉ, 15 એપ્રિલ, 2025ના રોજ જાહેર કરાયેલ એક અધિસૂચના દ્વારા ક્લોરફેનિરામાઇન મેલેટ અને ફિનાઇલેફ્રાઇન હાઇડ્રોક્લોરાઇડ ધરાવતા કેટલાક FDC પર  આ પ્રકારની વય-સંબંધિત ચેતવણી લાગૂ કરવામાં આવી હતી. સરકારે હવે આ પ્રાવધાનનો દાયરો વધારીને આ બે ઘટકો ધરાવતા તમામ ફોર્મ્યુલેશનને આની હેઠળ લાવી દીધો છે.

નિર્માતાઓએએ દવાઓ પર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી લખવી પડશે કે ‘Fixed Dose Combination shall not be used in children below four years of age’ ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓને તેમના ઉત્પાદન લેબલ અને પેકેજિંગ પર સ્પષ્ટ ચેતવણી છાપવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે કે, આ દવા ચાર વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે નથી.

સરકારે આ અધિસૂચના ડ્રગ્સ અને કોસ્મેટિક્સ એક્ટ 1940ની કલમ 26A હેઠળ જાહેર આરોગ્યના હિતમાં જાહેર કરી છે. આ આદેશ સત્તાવાર ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયાની તારીખથી અમલમાં આવી ગયો છે. એક નિષ્ણાત સમિતિએ સ્વીકાર્યું કે આ સંયોજન નાના બાળકો માટે સુરક્ષિત નથી અને ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમો પેદા કરી શકે છે.