ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI)એ ફ્લોટિંગ રેટ લોન મેળવતા ગ્રાહકો માટે એક મહત્વપૂર્ણ દરખાસ્ત રજૂ કરી છે. કેન્દ્રીય બેંકે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (લોન અને એડવાન્સ પર વ્યાજ દર) દિશાનિર્દેશો, 2026નો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ફ્લોટિંગ રેટ લોન માટે બેન્ચમાર્ક બદલવા અને વ્યાજ દર નક્કી કરવાની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક બનાવવાનો છે. ફ્લોટિંગ રેટ લોન એ એવી લોન છે જેના પર વ્યાજ દર બજારની પરિસ્થિતિઓ અને RBI નીતિઓના આધારે વધઘટ થાય છે.
આ દરખાસ્ત ધિરાણકર્તાઓ માટે બેન્ચમાર્ક અને તેના પર વસૂલવામાં આવતા સ્પ્રેડમાં ફેરફાર કરવાની તકને મર્યાદિત કરે છે. જો કે, આ હાલમાં પ્રસ્તાવિત નિયમો છે અને તેને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે તે પહેલાં તેમાં ફેરફાર પણ થઈ શકે છે.
RBI ડ્રાફ્ટ આંતરિક અથવા બાહ્ય બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલ હાલની લોનને નવા માળખામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે એક વખતનો વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. આ સ્થળાંતર 1 એપ્રિલ, 2029 સુધીમાં પૂર્ણ થવું આવશ્યક છે. આ માટે ઉધાર લેનારની સંમતિની જરૂર પડશે, અને બેંકો અથવા ધિરાણકર્તાઓ આ પ્રક્રિયા માટે કોઈ ફી વસૂલ કરી શકશે નહીં. માઈગ્રેશન પછી લાગુ થતો નવો વ્યાજ દર માઈગ્રેશન પહેલાં તરત જ લોન પર લાગુ થતા દર કરતાં વધી શકશે નહીં.
પ્રસ્તાવ મુજબ, લોન કરારમાં બેન્ચમાર્ક, વ્યાજ દર કેટલી વખત રીસેટ થશે અને રીસેટ તારીખ સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવશે. મોટાભાગની ફ્લોટિંગ-રેટ લોન માટે, બેન્ચમાર્ક રીસેટ ફ્રીક્વન્સી 3 મહિનાથી વધુ ન રાખવાનો પ્રસ્તાવ છે. એકવાર રીસેટ ફ્રીક્વન્સી સેટ થઈ જાય, પછી અમુક ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓ સિવાય લોનની મુદત દરમિયાન તેમાં ફેરફાર થશે નહીં.
RBIએ બેન્ચમાર્ક પર ચાર્જ કરાયેલા સ્પ્રેડમાં ફેરફાર અંગે સ્પષ્ટ નિયમો પણ પ્રસ્તાવિત કર્યા છે. ક્રેડિટ-રિસ્ક પ્રીમિયમ ફક્ત ઉધાર લેનારની ક્રેડિટ પ્રોફાઇલમાં ફેરફાર અને વિગતવાર સમીક્ષા પછી જ સુધારી શકાય છે. સ્પ્રેડના અન્ય ઘટકો, જેમ કે ઓપરેટિંગ ખર્ચ, ટર્મ પ્રીમિયમ અને બિઝનેસ સ્ટ્રેટેજી પ્રીમિયમ, સામાન્ય રીતે 3 વર્ષ પહેલાં ફેરફાર કરવામાં આવશે નહીં. જો કે, ધિરાણકર્તાઓ ગ્રાહકોને લાભ આપવા માટે આ ઘટકો ઘટાડી શકશે, જો કે આવું કરવા માટે વાજબી અને બિન-ભેદભાવપૂર્ણ આધાર હોય.
ડ્રાફ્ટ એવી પરિસ્થિતિ માટે પણ જોગવાઈ કરે છે, જ્યાં લોન સાથે સંકળાયેલ બેન્ચમાર્ક ભવિષ્યમાં બંધ થઈ જાય અથવા અનુપલબ્ધ હોય. આવી સ્થિતિમાં, ધિરાણકર્તાએ વૈકલ્પિક બેન્ચમાર્ક પૂરો પાડવાની જરૂર પડશે. આ ફેરફારથી ઉધાર લેનાર પર અનુચિત નાણાકીય બોજ ન પડવો જોઈએ. લોન કરારમાં ફોલબેક બેન્ચમાર્ક પણ પૂરો પાડી શકાય છે, જે મૂળ બેન્ચમાર્ક ઉપલબ્ધ ન હોવા પર લાગુ થશે.
દરખાસ્ત હેઠળ, વાણિજ્યિક બેંકો દ્વારા ઓફર કરવામાં આવતી નવી ફ્લોટિંગ રેટ પર્સનલ અને MSME લોનને બાહ્ય બેન્ચમાર્ક સાથે લિંક કરવાની જરૂર પડશે. NBFCs, પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો અને સહકારી બેંકો જેવી અન્ય નિયમનકારી સંસ્થાઓ માટે પણ બાહ્ય બેન્ચમાર્કનો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ રહેશે. પ્રસ્તાવિત બેન્ચમાર્કમાં RBIનો પોલિસી રેપો રેટ, ભારત સરકારના ટ્રેઝરી બિલ યીલ્ડ અને સિક્યોર્ડ ઓવરનાઈટ રૂપી રેટનો સમાવેશ થાય છે. ફાઇનાન્શિયલ બેન્ચમાર્ક્સ ઇન્ડિયા પ્રાઇવેટ લિમિટેડ (FBIL) દ્વારા પ્રકાશિત અન્ય વ્યાજ બેન્ચમાર્કનો પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે.
જો તમારી પાસે ફ્લોટિંગ રેટ લોન છે, તો આ દરખાસ્ત તમારા વ્યાજ દર, EMI અથવા લોનની મુદતને સીધી અસર કરી શકે છે. જો કે, આ સમયે આને ફરજિયાત નિયમ ગણવો જોઈએ નહીં. હાલની લોનને નવા માળખામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે ગ્રાહકની સંમતિની જરૂર પડશે, અને તેના માટે કોઈ ફી લેવામાં આવશે નહીં. આ ઉપરાંત, લોન કરારમાં બેન્ચમાર્ક અને સ્પ્રેડ ફેરફારોની શરતોને વધુ સ્પષ્ટ રીતે દસ્તાવેજીકૃત કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
આ RBI માળખું હાલમાં ડ્રાફ્ટ તબક્કામાં છે. કેન્દ્રીય બેંકે હિસ્સેદારો પાસેથી સૂચનો અને પ્રતિસાદ માંગ્યા છે. પરામર્શ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી નિયમોમાં ફેરફારો શક્ય છે. જો પ્રસ્તાવિત માળખું તેના વર્તમાન સ્વરૂપમાં અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવે છે, તો તે 1 એપ્રિલ, 2027થી અમલમાં મૂકવાનો પ્રસ્તાવ છે. હાલની લોનને નવા માળખામાં સ્થાનાંતરિત કરવાની પ્રક્રિયા 1 એપ્રિલ, 2029 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાની જરૂર પડશે.
15.jpg)
3.jpg)
