દેશભરમાં મતદાર યાદીઓને વધુ પારદર્શક અને સચોટ બનાવવા માટે, ચૂંટણી પંચે આખરે 16 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રક્રિયા ત્રીજા તબક્કા હેઠળ શરૂ કરવામાં આવી રહી છે. વસ્તી ગણતરીની ચાલુ ગૃહ યાદીને ધ્યાનમાં રાખીને આ સમયપત્રક તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે, જેથી આ બંને કાર્યોમાં રોકાયેલા ક્ષેત્રીય મશીનરીનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરી શકાય.
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે, SIRનો ત્રીજો તબક્કો દેશના લગભગ તમામ ભાગોને આવરી લેશે. હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખને હાલ પૂરતું બાકાત રાખવામાં આવ્યા છે. હાલમાં આ વિસ્તારોમાં હવામાન આ કાર્યમાં અવરોધ ઉભો કરી રહ્યું છે. વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કાના પૂર્ણ થયા પછી અને ઊંચાઈવાળા અને બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારોમાં હવામાનની સ્થિતિ સામાન્ય થયા પછી આ રાજ્યો માટે SIR સમયપત્રક જાહેર કરવામાં આવશે.
આ છે 19 રાજ્યોની યાદી:- ઓડિશા, મિઝોરમ, સિક્કિમ, મણિપુર, દાદરા નગર હવેલી અને દમણ દીવ, ઉત્તરાખંડ, આંધ્રપ્રદેશ, અરુણાચલ પ્રદેશ, હરિયાણા, ચંદીગઢ, તેલંગાણા, પંજાબ, કર્ણાટક, મેઘાલય, મહારાષ્ટ્ર, ઝારખંડ, દિલ્હી, નાગાલેન્ડ, ત્રિપુરા.
આ અભિયાન હેઠળ, 3.94 લાખથી વધુ BLO ઘરે ઘરે જઈને 36.73 કરોડ મતદારોનો સંપર્ક કરશે. આ પ્રક્રિયામાં વિવિધ પક્ષો દ્વારા નિયુક્ત કરવામાં આવેલા 3.42 લાખ બૂથ-લેવલ એજન્ટો તેમને મદદ કરશે. ચૂંટણી પંચ જણાવે છે કે, આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક રહેશે, જે મતદારો, રાજકીય પક્ષો અને ચૂંટણી અધિકારીઓની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરશે.
ECIએ તમામ રાજકીય પક્ષોને મતદાર યાદી સુધારણા પ્રક્રિયામાં તેમની ભાગીદારી સુનિશ્ચિત કરવા અને કોઈપણ ફરિયાદ કે મૂંઝવણ ટાળવા માટે દરેક મતદાન મથક પર BLA ને હાજર રાખવા માટે અપીલ કરી છે.
ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, SIRના પહેલા બે તબક્કામાં 13 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આશરે 59 કરોડ મતદારોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. આ તબક્કાઓમાં 6.3 લાખથી વધુ BLO અને રાજકીય પક્ષો દ્વારા નિયુક્ત 9.2 લાખ BLAએ ભાગ લીધો હતો. કમિશનનો દાવો છે કે, આ વ્યાપક ઝુંબેશનો ઉદ્દેશ મતદાર યાદીઓને વધુ સચોટ, અદ્યતન અને વિશ્વસનીય બનાવવાનો છે, જેનાથી ચૂંટણી પ્રક્રિયા વધુ મજબૂત બને.
https://twitter.com/ECISVEEP/status/2054848296653631997
મતદાર યાદીઓના SIRનો ત્રીજો તબક્કો હિમાચલ પ્રદેશ, જમ્મુ અને કાશ્મીર અને લદ્દાખ સિવાય સમગ્ર દેશને આવરી લેશે. આ 3 રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે SIRની જાહેરાત વસ્તી ગણતરીના બીજા તબક્કાની પૂર્ણાહુતિ પછી અને ઊંચા વિસ્તારો/બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારોમાં હવામાન પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લીધા પછી કરવામાં આવશે.
દેશમાં SIRનો પ્રથમ તબક્કો ફક્ત થોડા રાજ્યોમાં જ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. બિહારમાં, તે જૂન અને સપ્ટેમ્બર 2025ની વચ્ચે થયો હતો. બીજો તબક્કો ગયા વર્ષે 27 ઓક્ટોબરે શરૂ થયો હતો, જેમાં 9 રાજ્યો અને 3 કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. ઉત્તર પ્રદેશ અને બંગાળ મુખ્ય હતા, જ્યાં પ્રક્રિયા શરૂ થતાં જ વિવાદો ઉભા થયા હતા. ઉત્તર પ્રદેશમાં, SIR હેઠળ 2 કરોડથી વધુ મતદારોના નામ કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા, જ્યારે બંગાળમાં, 83 લાખથી વધુ નામો કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા.
