ગુજરાત એક સમયે કોંગ્રેસનો મજબૂત ગઢ આજે પક્ષ માટે રાજકીય રણભૂમિ બની ગયું છે જ્યાં ટકી રહેવું એ પણ પડકારજનક છે. છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં કોંગ્રેસે ગુજરાતમાં સત્તા ગુમાવી અને આંતરિક વિખવાદ, નેતૃત્વની ખામીઓ તેમજ સંગઠનની નબળાઈઓએ પક્ષને હાંસિયામા ધકેલી દીધો. આવી પરિસ્થિતિમાં રાહુલ ગાંધીની તાજેતરની ગુજરાત મુલાકાતો અને ‘સંગઠન સર્જન અભિયાન’એ રાજકીય ચર્ચાઓને વેગ આપ્યો છે. રાહુલ ગાંધી ગુજરાતમાં શું કરવા માગે છે? શું તેઓ ખરેખર કોંગ્રેસના પતનને રોકી શકશે કે આ માત્ર એક રાજકીય દેખાડો છે?
રાહુલ ગાંધીએ 2025ના માર્ચ અને એપ્રિલમાં ગુજરાતની અનેક મુલાકાતો દરમિયાન કાર્યકરો અને સ્થાનિક નેતાઓ સાથે વિસ્તૃત બેઠકો યોજી. તેમણે સંગઠનની નબળાઈઓ પર સીધો હુમલો કર્યો અને કેટલાક નેતાઓ પર ભાજપ સાથે ગુપ્ત સાંઠગાંઠનો આરોપ લગાવ્યો. રાહુલે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે જરૂર પડે તો 30-40 નેતાઓને હટાવવામાં આવશે જે આંતરિક સફાઈનો સંકેત આપે છે. આ નિવેદનથી પક્ષની આંતરિક ગુટબાજી અને વિશ્વાસના અભાવની સમસ્યા સામે આવી. રાહુલનો આ અભિગમ ગુજરાત કોંગ્રેસમાં નવું નેતૃત્વ ઊભું કરવાની અને જૂના નિષ્ક્રિય નેતાઓને બદલવાની દિશામાં મહત્ત્વનું પગલું ગણી શકાય.
‘સંગઠન સર્જન અભિયાન’ હેઠળ રાહુલે મોડાસાથી શરૂઆત કરી છે જેમાં જિલ્લા અને મહાનગરોના 41 પ્રમુખોની નિમણૂકની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. આ નવા પ્રમુખો સીધા દિલ્લીના હાઈકમાન્ડને રિપોર્ટ કરશે જે ગુજરાતના સ્થાનિક નેતાઓની સત્તા પર અંકુશ લાવવાનો પ્રયાસ દર્શાવે છે. આ પગલું સ્થાનિક નેતાઓના પ્રભાવને ઘટાડી પક્ષની નીતિઓ અને રણનીતિને વધુ કેન્દ્રિત બનાવવાનો સંકેત આપે છે. આ ઉપરાંત રાહુલે યુવા નેતાઓને આગળ લાવવા અને ગ્રામીણ તેમજ શહેરી વિસ્તારોમાં કાર્યકરોનું નેટવર્ક મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો છે. જૂન 2025 સુધીમાં આ નિમણૂકો પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા છે જે 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણી માટે પાયો તૈયાર કરશે.
રાહુલ ગાંધીનું ધ્યાન ગુજરાતની વોટબેંકના અભ્યાસ પર પણ છે. ખેડૂતો, યુવાનો, નાના વેપારીઓ અને મધ્યમ વર્ગના મુદ્દાઓને ઉઠાવીને તેઓ સ્થાનિક સમસ્યાઓ સાથે જોડાવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં ખેતીની સમસ્યાઓ, બેરોજગારી અને શિક્ષણની ગુણવત્તા જેવા મુદ્દાઓ પર તેમણે ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. આ ઉપરાંત શહેરી વિસ્તારોમાં નાના ઉદ્યોગો અને વેપારીઓની સમસ્યાઓને ઉકેલવાની રણનીતિ પણ અપનાવવામાં આવી રહી છે. રાહુલનો આ અભિગમ ગુજરાતના જનમાનસમાં કોંગ્રેસની વિશ્વસનીયતા ફરી સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ છે.
જોકે રાહુલ ગાંધી સામે પડકારોનો પહાડ છે. કોંગ્રેસની આંતરિક એકતા જાળવવી, સ્થાનિક નેતાઓનો વિરોધ નિવારવો અને નવા નેતૃત્વને પ્રોત્સાહન આપવું સરળ નથી. ગુજરાતમાં કોંગ્રેસની હાલની છબિ અને ભૂતકાળની નિષ્ફળતાઓએ લોકોનો વિશ્વાસ ડગમગાવ્યો છે. આ ઉપરાંત સંગઠનનું પુનર્ગઠન કેટલું અસરકારક રહેશે તે પણ પ્રશ્ન છે. નવા પ્રમુખોની નિમણૂકથી નવું નેતૃત્વ ઊભું થશે પરંતુ તેમની પાસે સ્થાનિક સ્તરે જનસમર્થન મેળવવાની ક્ષમતા હશે કે કેમ તે જોવું રહ્યું.
રાહુલ ગાંધીની આ આક્રમક રણનીતિ ગુજરાત કોંગ્રેસ માટે નવી આશા જગાવે છે પરંતુ સફળતા તેમની નીતિઓના અમલ અને સ્થાનિક સ્તરે જનમાનસ સાથે સંપર્ક પર નિર્ભર કરશે. શું રાહુલ ગાંધી ગુજરાતમાં કોંગ્રેસનું પુનર્જનન કરી શકશે? આ પ્રશ્નનો જવાબ આવનારા બે વર્ષમાં સ્પષ્ટ થશે પરંતુ હાલ તો તેમનો પ્રયાસ નિશ્ચિતપણે ધ્યાન ખેંચે છે.
