પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના તણાવ વધી રહ્યા છે, તેલ મોંઘુ છે, અને વિશ્વ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યું છે. દરેક વ્યક્તિ આગળ શું થશે તેની ચિંતામાં છે. આ દરમિયાન, દેશના પેટ્રોલ ઇતિહાસમાં એક મોટો વળાંક આવવાની તૈયારીમાં છે. અત્યાર સુધી, E20 ઇંધણ (20 ટકા ઇથેનોલ સાથે પેટ્રોલ)ની વાત ચાલી રહી હતી, પરંતુ હવે સીધા E85 માટે તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. આનો અર્થ એ છે કે પેટ્રોલ ઓછા પેટ્રોલ અને વધુ ઇથેનોલ પર ચાલશે. અથવા બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, ભારતમાં વાહનો હવે ઇંધણ પર નહીં, આલ્કોહોલ (દારૂ) પર ચાલશે. સરકાર હવે એક એવું ઇંધણ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે, જે કારને પાવર આપશે અને દેશની તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડશે. હવે મોટો સવાલ એ છે કે, શું તમારું વાહન આ નવા પરિવર્તન માટે તૈયાર છે? તો ચાલો વિગતે જાણી લઈએ કે આખો મામલો શું છે.
મીડિયા સૂત્રના અહેવાલ મુજબ, સરકાર ટૂંક સમયમાં E85 ઇંધણ અંગે ડ્રાફ્ટ નિયમો બહાર પાડી શકે છે. એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીનો ઉલ્લેખ કરીને એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, સરકારમાં સર્વસંમતિ થઈ ગઈ છે, અને બજાર સ્તરે તૈયારીઓ પણ શરૂ થઈ ગઈ છે. પ્રારંભિક પરીક્ષણ પણ થઇ ચૂક્યું છે, જે સ્પષ્ટ કરે છે કે યોજના હવે અમલીકરણની ખૂબ નજીક છે.
અહેવાલો અનુસાર, E85ને એક અલગ ઇંધણ ગ્રેડ તરીકે રજૂ કરવામાં આવશે, જે હાલના E20 પેટ્રોલથી અલગ છે. હાલમાં, E20માં ઇથેનોલનું પ્રમાણ આશરે 27 ટકા સુધી પહોંચી શકે છે, જ્યારે E85માં તે 85 ટકા સુધી પહોંચી જશે.
સમગ્ર વિશ્વ હાલમાં તેલ સંકટનો સામનો કરી રહ્યું છે, ખાસ કરીને મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે. ભારત તેની તેલ જરૂરિયાતોના લગભગ 90 ટકા આયાત કરે છે, અને આયાત પર નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે E85 જેવા ઇંધણનો ઉપયોગ કરવાનું વિચારી રહ્યું છે. સરકારે પહેલાથી જ દાવો કર્યો છે કે, ભારત છેલ્લા દાયકામાં ઇથેનોલ મિશ્રણને કારણે લાખો બેરલ ઓછું તેલ આયાત કરી રહ્યું છે.
માર્ચમાં એક નિવેદનમાં, PM નરેન્દ્ર મોદીએ કહ્યું હતું કે, 'એક દાયકા પહેલા સુધી, અમે પેટ્રોલમાં ફક્ત 1-2 ટકા ઇથેનોલ ભેળવતા હતા. પરંતુ હવે અમે પેટ્રોલમાં 20 ટકા ઇથેનોલ ભેળવી રહ્યા છીએ, જેના પરિણામે વાર્ષિક આશરે 4.5 કરોડ બેરલ ઓછું પેટ્રોલ આયાત કરવામાં આવે છે.'
ઇથેનોલનું ઉત્પાદન સ્થાનિક સ્તરે શેરડી, મકાઈ અને અનાજમાંથી કરવામાં આવે છે. તે એક નવીનીકરણીય બળતણ છે અને પેટ્રોલ કરતા ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવે છે. આ જ કારણ છે કે, સરકાર તેનો પ્રચાર કરી રહી છે. કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રી નીતિન ગડકરીએ પણ ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ કારનો ઉપયોગ કર્યો છે અને રાષ્ટ્રને 100 ટકા ઇથેનોલ પર ચાલતી કારનું પ્રદર્શન કર્યું છે. તેઓ સતત ઓટોમેકર્સને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ એન્જિનવાળા વાહનો વિકસાવવા વિનંતી કરી રહ્યા છે.
દરેક વાહનમાં E85 બળતણનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી. તેને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહન (FFV) નામના એક ખાસ પ્રકારના એન્જિનની જરૂર પડે છે. પરંપરાગત પેટ્રોલ એન્જિનમાં E85નો ઉપયોગ એન્જિનના ભાગોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, કામગીરી ઘટાડી શકે છે અને વાહન શરૂ કરવામાં પણ સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
એટલું જ નહીં, E85 બળતણ માટે પેટ્રોલ પંપ પર અલગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવાની જરૂર પડશે. આ માટે E20 અને E85ને અલગ રાખવા માટે અલગ નોઝલ અને સ્ટોરેજ સિસ્ટમની જરૂર પડશે. કારણ કે E85 બળતણ રજૂ થાય તે પહેલાં E85 બળતણ દ્વારા સંચાલિત વાહનો ઉપલબ્ધ હોવા જોઈએ, સરકાર E20 બળતણનું વેચાણ તાત્કાલિક બંધ કરશે નહીં, પરંતુ તેને તબક્કાવાર બંધ કરશે.
ભારતમાં ઇથેનોલ મિશ્રણ માટેની યોજના લગભગ એક દાયકાથી ચાલી રહી છે. નીતિ આયોગે 2021માં તેના રોડમેપ રિપોર્ટમાં E85નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, 2016માં E85 અને E100 ઇંધણ માટે સૂચનાઓ બહાર પાડવામાં આવી હતી. 2022માં, સરકારે E5થી E85 સુધીના ઇંધણ પર ચાલતા વાહનો માટે પરીક્ષણ નિયમો પણ નક્કી કર્યા હતા.
E85 ઇંધણથી દેશને ઘણા ફાયદા થઇ શકે છે. તેનાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત ઘટશે, પ્રદૂષણ ઘટશે અને ઇથેનોલની માંગ વધવાથી ખેડૂતોને પણ ફાયદો થશે. જોકે, પડકારો પણ કંઈ ઓછા નથી. ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોનું માઇલેજ થોડું ઘટી શકે છે. ઓટોમેકર્સે ઝડપથી નવા એન્જિન વિકસાવવાની જરૂર પડશે, અને તેલ કંપનીઓએ નવા માળખાગત સુવિધાઓમાં રોકાણ કરવાની જરૂર પડશે. ગ્રાહકોને સચોટ માહિતી પૂરી પાડવી પણ તેમને પરંપરાગત વાહનોમાં ભૂલથી E85 ઇંધણનો ઉપયોગ કરતા અટકાવવા માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
એકંદરે, E85 ઇંધણ ભારતના ઓટો અને ઉર્જા ક્ષેત્રોમાં મોટો ફેરફાર લાવશે, પરંતુ તેના સફળ અમલીકરણ માટે સરકાર, કંપનીઓ અને જનતા તરફથી તૈયારીની જરૂર પડશે.
