Appleના જૂના મોબાઈલના ભાવ કેમ વધી ગયા? ભારતમાં વધુ મોંઘા કેમ?

Appleએ ભારતમાં પોતાની વર્તમાન iPhone લાઇનઅપના ભાવમાં મોટો વધારો કર્યો છે. કંપનીએ પોતાનો પહેલો ફોલ્ડેબલ iPhone લોન્ચ કરવાની સાથે જ જૂના મોડેલોની કિંમતોમાં પણ ₹65,000 સુધીનો વધારો કરી દીધો છે. ભાવમાં સૌથી મોટો ઉછાળો ભારતીય માર્કેટમાં જોવા મળ્યો છે, જ્યાં Appleએ નવો iPhone 18 Pro અને Pro Max લોન્ચ કર્યો છે. અમેરિકામાં પણ નવા પ્રો મોડેલ્સ ગત વર્ષના ફ્લેગશિપ મોડેલ્સ કરતાં $100 (અંદાજે ₹8,300) મોંઘા થયા છે, જ્યારે લાઇનઅપમાં રાખવામાં આવેલા જૂના iPhoneના ભાવ પણ વધી ગયા છે.

આ ભાવવધારા પાછળ વૈશ્વિક સ્તરે મેમરી-ચિપની સર્જાયેલી ભારે અછત જવાબદાર છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ડેટા સેન્ટરો તરફથી મેમરી અને સ્ટોરેજ કોમ્પોનન્ટ્સની માગમાં અચાનક મોટો ઉછાળો આવતાં આ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ છે.

ભારતમાં નવા મોડેલોની કિંમત

ભારતમાં iPhone 18 Pro ની શરૂઆતી કિંમત ₹1,64,900 રાખવામાં આવી છે, જ્યારે iPhone 18 Pro Max ની શરૂઆતી કિંમત ₹1,79,900 નક્કી કરાઈ છે. અમેરિકામાં આ બંને મોડેલ્સ અનુક્રમે $1,199 અને $1,299 થી શરૂ થાય છે, જે અગાઉના મોડેલો કરતાં $100 વધારે છે.

Appleએ પોતાના પહેલા ફોલ્ડેબલ iPhone iPhone Duo સાથે ફોલ્ડેબલ સ્માર્ટફોન માર્કેટમાં પણ એન્ટ્રી કરી લીધી છે. આ ડિવાઇસની કિંમત અમેરિકામાં $1,999 અને ભારતમાં ₹2,99,900 થી શરૂ થાય છે, જે તેને અત્યાર સુધીનો સૌથી મોંઘો iPhone બનાવે છે. તેનો 2TB વેરિયન્ટ અમેરિકામાં $3,200 અને ભારતમાં ₹4,49,900 માં મળશે.

સરખામણી કરીએ તો, સમાન પાસપોર્ટ-સ્ટાઇલ ડિઝાઇન ધરાવતા સેમસંગના Galaxy Z Fold8 ની કિંમત અમેરિકામાં $1,900 અને ભારતમાં ₹1,74,999 થી શરૂ થાય છે.

રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે Appleએ જે તમામ દેશોમાં ભાવ વધાર્યા છે તેમાં ભારત સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત માર્કેટ છે. ઉદાહરણ તરીકે, iPhone 17 નું બેઝ મોડેલ ભારતમાં લગભગ 21% મોંઘું થઈ ગયું છે, જ્યારે 1TB iPhone Air ના ભાવમાં અંદાજે 41% નો વધારો ઝીંકાયો છે.

જૂના iPhone પણ મોંઘા થયા

Appleએ ભારતમાં વેચાતા જૂના મોડેલો જેવા કે iPhone 16, iPhone 17e, iPhone 17 અને iPhone Air ના ભાવમાં પણ વધારો કર્યો છે.

અમેરિકાની સરખામણીએ ભારતમાં આ ભાવવધારો ઘણો વધારે છે. 'ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ'ના રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકામાં Appleએ જૂના iPhoneના ભાવમાં મોડેલ દીઠ $100 નો વધારો કર્યો છે, જ્યારે iPhone 17 Pro અને Pro Max નું ઉત્પાદન બંધ કરી દેવાયું છે.

સૌથી વધુ તફાવત iPhone Air માં જોવા મળ્યો છે, જેના 1TB મોડેલમાં ભારતમાં ₹65,000 (લગભગ 41%) નો સીધો વધારો થયો છે. જ્યારે બેઝ iPhone 17 ની કિંમતમાં પણ 21% સુધીનો વધારો થયો છે.

AI બૂમને કારણે મેમરી સપ્લાય પર ભારે દબાણ

આ ભાવવધારો Apple દ્વારા સ્પેસ પાર્ટ્સ અને કોમ્પોનન્ટ્સના વધતા ખર્ચ અંગે અપાયેલી ચેતવણી બાદ આવ્યો છે.

જૂન મહિનામાં Appleએ કેટલાક MacBook અને iPad મોડેલોના ભાવમાં લગભગ 20% નો વધારો કર્યો હતો. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગ હાલમાં AI ડેટા સેન્ટરો માટે વપરાતી ચિપ્સની અણધારી માગને કારણે અભૂતપૂર્વ પડકારનો સામનો કરી રહ્યો છે.

Appleના તત્કાલીન સીઈઓ ટિમ કુકે 'ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે મેમરી-ચિપની સ્થિતિ અનિયંત્રિત બની જતાં ભાવવધારો અનિવાર્ય બન્યો હતો. ત્યાર બાદ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલે પણ અહેવાલ આપ્યો હતો કે AI કંપનીઓ તરફથી આવેલી જંગી માગને કારણે DRAM અને NAND ના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.

રોઇટર્સના જણાવ્યા અનુસાર, ટિમ કુકે ઓગસ્ટમાં કંપનીના અર્નિંગ કોલ દરમિયાન મેમરી ચિપના ભાવમાં થયેલા આ વધારાને 100 વર્ષમાં એકવાર આવતા પૂર (100-year flood) જેવી સ્થિતિ ગણાવી હતી.

આ સમસ્યા માત્ર Apple પૂરતી સીમિત નથી. માર્કેટ રિસર્ચ ફર્મ 'ટ્રેન્ડફોર્સ' (TrendForce) ના રિપોર્ટ મુજબ, મેમરી સપ્લાયર્સ પોતાનું ઉત્પાદન કન્ઝ્યુમર ઇલેક્ટ્રોનિક્સથી હટાવીને AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં વપરાતી હાઇ-બેન્ડવિડ્થ મેમરી (HBM) અને સર્વર એપ્લિકેશન્સ તરફ ડાયવર્ટ કરી રહ્યા છે, જેના કારણે સામાન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સાધનો માટે મેમરીની તંગી સર્જાઈ છે.

તેમના તાજેતરના સંશોધનમાં જણાવ્યા અનુસાર, આ અછત લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે કારણ કે AI-સર્વરની માગ સતત વધતી રહેશે અને સપ્લાયર્સ પાસે ઉત્પાદન મર્યાદા છે.

ભારત પર કેમ વધુ અસર પડી?

મેમરીનો વધતો ખર્ચ વૈશ્વિક મુદ્દો હોવા છતાં ભારતીય ગ્રાહકો પર તેની સૌથી વધુ આર્થિક અસર પડી છે.

રોઇટર્સ નોંધે છે કે Appleનો ભારતમાં ભાવવધારો અમેરિકા કરતાં ઘણો વધારે છે. ભારતમાં સ્થાનિક કિંમતો પર ઇમ્પોર્ટ ડ્યૂટી (આયાત જકાત) અને 18% GST જેવા કરવેરા પણ ઉમેરાય છે.

જોકે, નવા iPhone 18 Pro મોડેલોમાં થયેલા ભાવવધારા માટે માત્ર મેમરીના વધેલા ખર્ચને દોષ આપી શકાય તેમ નથી. આ ડિવાઇસમાં Appleની નવી A20 Pro ચિપ અને વેરિયેબલ-એપર્ચર મેઇન કેમેરા જેવું નવું હાર્ડવેર આપવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે અમેરિકામાં વધેલા $100 માત્ર પાર્ટ્સના ખર્ચ માટે નથી.

સામે પક્ષે જૂના મોડેલો પરથી કોમ્પોનન્ટ્સના ભાવવધારાની સાચી અસર સમજી શકાય છે, કારણ કે લોન્ચ પછી તેમના મૂળ હાર્ડવેરમાં કોઈ ફેરફાર કરાયો નથી.

માત્ર Apple જ નહીં, આખી ટેક ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રભાવિત

સમગ્ર કન્ઝ્યુમર-ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઉદ્યોગ હાલ પાર્ટ્સના આ ભાવવધારાથી ઝઝૂમી રહ્યો છે.

માઇક્રોસોફ્ટની માલિકીની Xbox એ તેના એન્ટ્રી-લેવલ ગેમિંગ કન્સોલના ભાવમાં અમેરિકામાં $100 નો વધારો કરીને તેને $499 કર્યો છે, જ્યારે ઉચ્ચ મેમરી વાળા મોડેલની કિંમત $150 વધારીને $749 કરી છે. કંપનીએ આ માટે મેમરી અને સ્ટોરેજના વધતા ખર્ચને કારણભૂત ગણાવ્યો છે.

કમ્પ્યુટર (PC) ઉત્પાદકો પણ આ જ દબાણ અનુભવી રહ્યા છે. 'ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ'ના રિપોર્ટ મુજબ, AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણને કારણે સર્જાયેલી મેમરી અછત વચ્ચે કમ્પ્યુટર નિર્માતાઓ હવે ઓછા ડિવાઇસ વધુ કિંમતે વેચી રહ્યા છે.

ટ્રેન્ડફોર્સનું અનુમાન છે કે 2027 સુધી મેમરીના ભાવ ઊંચા રહેશે, કારણ કે AI જ માગનું મુખ્ય પરિબળ બની રહેશે અને કંપનીઓ વધારાનો ખર્ચ ગ્રાહકો પર પાસ કરતી રહેશે.

iPhoneના ભાવ ક્યાં સુધી ઊંચા રહેશે?

Apple દરેક iPhone બનાવવાનો ચોક્કસ ઉત્પાદન ખર્ચ જાહેર કરતી નથી, તેથી હાલના ભાવવધારામાંથી કેટલો હિસ્સો માત્ર મેમરીને આભારી છે તે ચોક્કસ કહેવું મુશ્કેલ છે.

પરંતુ એ સ્પષ્ટ છે કે સમગ્ર ટેક્નોલોજી ઉદ્યોગ માટે મેમરી એક મોટો આર્થિક બોજ બની ગઈ છે. ટ્રેન્ડફોર્સના અહેવાલ મુજબ, AI-સર્વરની માગને કારણે એડવાન્સ્ડ મેમરી પ્રોડક્ટ્સનું શિપમેન્ટ વધી રહ્યું છે, જ્યારે સપ્લાયર્સ પાસે સ્ટોક ઐતિહાસિક નીચલી સપાટીએ છે.

ટિમ કુકે અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે જ્યાં સુધી મેમરીના ભાવ અને સપ્લાય સામાન્ય સ્તરે નહીં આવે ત્યાં સુધી ગ્રાહક ઉત્પાદનો પરનું આ દબાણ ઘટશે નહીં.

આ ઉપરાંત, વિશ્વની સૌથી મોટી મેમરી-ચિપ ઉત્પાદક કંપનીઓમાંથી એક SK Hynix મુજબ આ સપ્લાય કટોકટી આગામી કેટલાક વર્ષો સુધી ચાલુ રહી શકે છે.

જોકે, Apple માટે એક રાહતના સમાચાર એ છે કે તેની પાસે અત્યંત વફાદાર ગ્રાહક વર્ગ છે. ફોરેસ્ટરના પ્રિન્સિપલ એનાલિસ્ટ દીપંજન ચેટર્જીએ જણાવ્યું હતું કે, જો કોઈ કંપની ન્યૂનતમ વિરોધ સાથે ભાવવધારો પચાવી શકતી હોય, તો તે માત્ર Apple છે.