બિહારમાં ફરી એકવાર રાજકીય રીતે ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ વિવાદ ઉગ્ર બન્યો છે. વિધાનસભાના ચોમાસા સત્ર દરમિયાન, રાજ્ય સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું કે, સરકારી રેકોર્ડમાં ભૂમિહાર જાતિને ફક્ત ભૂમિહાર તરીકે જ લખવામાં આવશે. ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ શબ્દ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ પછી, ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના ધારાસભ્યોએ પોતાની જ સરકારને ઘેરવાનું શરૂ કર્યું, જેના કારણે શુક્રવારે ગૃહમાં વાતાવરણ ઉગ્ર થઇ ગયું હતું.
DyCM બિજેન્દ્ર પ્રસાદ યાદવે ભૂમિહાર જાતિને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે લખવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો. આનાથી BJPના ધારાસભ્ય જીવેશ મિશ્રા ગુસ્સે થયા, જ્યારે પાર્ટીના અન્ય ધારાસભ્ય વિશાલ પ્રશાંતે ભૂમિહારોને અનુસૂચિત જાતિ (અનુસૂચિત જાતિ) શ્રેણીમાં સમાવવાની માંગ કરી.
શુક્રવારે બિહાર વિધાનસભાના પ્રથમ સત્ર દરમિયાન, જીવેશ કુમાર, જેને જીવેશ મિશ્રા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તેમણે ધ્યાન ખેંચવા માટે ભૂમિહાર બ્રાહ્મણોનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, રાજ્ય સરકારના રેકોર્ડ અને ગેઝેટમાં જાતિ ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે સૂચિબદ્ધ છે. જોકે, હાલમાં બિહાર સરકારની જાતિ યાદી અને જાતિ પ્રમાણપત્રોમાં ફક્ત ભૂમિહાર જ લખવામાં આવી રહ્યો છે. આના કારણે દસ્તાવેજોમાં વિસંગતતા અને મૂંઝવણ ઉભી થઈ છે.
જીવેશ મિશ્રાએ જણાવ્યું હતું કે, સામાજિક સંગઠનોએ આ અગાઉ બિહાર સરકારને આ સંદર્ભમાં અરજીઓ સુપરત કરી હતી, જેમાં 1931ની વસ્તી ગણતરી અહેવાલ અને મહેસૂલ વિભાગના તમામ જમીન રેકોર્ડ દસ્તાવેજોની નકલો આપવામાં આવી હતી. આ દસ્તાવેજોમાં જાતિને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે. ત્યારપછી, સામાન્ય વહીવટ વિભાગે 23 જૂન, 2026ના રોજ લખેલા પત્રમાં સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, ભૂમિહારને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણથી બદલવાનો મુદ્દો સરકારના વિચારણા હેઠળ છે.
BJP ધારાસભ્યએ રાજ્ય સરકારને જાતિ યાદી અને જાતિ પ્રમાણપત્રોમાં એકરૂપતા લાવવા માટે આ જાતિને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે લખવાના પ્રસ્તાવ પર ઝડપી નિર્ણય લેવા વિનંતી કરી. તેમણે સંબંધિત વિભાગોને જરૂરી સુધારા અંગે ટૂંક સમયમાં સૂચનાઓ મોકલી આપવા પણ વિનંતી કરી, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ મૂંઝવણ અને વિવાદ ન થાય.
https://twitter.com/NBTBihar/status/2080573098429165992
બિહારના DyCM અને સામાન્ય વહીવટ વિભાગના મંત્રી બિજેન્દ્ર પ્રસાદ યાદવે આ બાબતે ટિપ્પણી કરી અને ભૂમિહાર જાતિને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે લખવાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કર્યો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ઉચ્ચ જાતિ આયોગે 2015માં સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી હતી, જેમાં હિન્દુ સમુદાયમાં ઉચ્ચ જાતિ શ્રેણીમાં ચાર જાતિઓનો સમાવેશ થતો હતો. આ જાતિઓ બ્રાહ્મણ, રાજપૂત, ભૂમિહાર અને કાયસ્થ હતી. તેથી, આ મુદ્દા પર વધુ વિચાર કરવાનો કોઈ પ્રશ્ન જ ઉભો નથી થતો.
BJP ધારાસભ્યએ DyCMને અટકાવતા કહ્યું કે, તેમણે તેમના પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યો નથી. ત્યારપછી DyCM ગૃહમાં ઉભા થયા અને કહ્યું કે, વિવિધ સામાજિક સંગઠનોની અરજીઓ મળ્યા પછી, સામાન્ય વહીવટ વિભાગે 10 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ ઉચ્ચ જાતિ આયોગનો અભિપ્રાય માંગ્યો હતો. પંચે 19 ડિસેમ્બર, 2025ના રોજ જવાબ આપ્યો, જેમાં જણાવ્યું હતું કે જાન્યુઆરી 2025માં કમિશનની બેઠક યોજાઈ હતી. સર્વાનુમતે નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો કે ભૂમિહાર જાતિનું નામ બદલવાનો કોઈ ઈરાદો નથી, કે પંચે આવી કોઈ ભલામણ કરી નથી.
DyCM બિજેન્દ્ર યાદવે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, ભૂમિહારને બદલે ભૂમિહાર બ્રાહ્મણનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય નથી. તેથી, તમામ સરકારી દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડમાં ભૂમિહારને ફક્ત ભૂમિહાર તરીકે જ લખવો જોઈએ. તેમણે કહ્યું, 'ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ જેવા ભેળસેળભર્યા શબ્દો પર તાત્કાલિક પ્રતિબંધ મૂકવો જોઈએ, અને જો શક્ય હોય તો, જરૂરી સુધારા કરવા જોઈએ.'
BJPના ધારાસભ્ય જીવેશ મિશ્રાએ DyCM બિજેન્દ્ર યાદવના પ્રતિભાવ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો. તેમણે કહ્યું કે, મંત્રીએ સંપૂર્ણ ભ્રમ ફેલાવ્યો છે અને તેમનો જવાબ ખોટો છે. BJPના ધારાસભ્યએ ગૃહમાં પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો, પૂછ્યું કે મહેસૂલ અને જમીન સુધારણા વિભાગ અને આબકારી અને નશાબંધી વિભાગ તેમની રજિસ્ટ્રીમાં 'ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ' કેમ લખે છે. તેમણે DyCM બિજેન્દ્ર યાદવને ભ્રમ ન ફેલાવવા કહ્યું.
જીવેશ મિશ્રાએ ગૃહમાં જૂના સરકારી દસ્તાવેજોની નકલો બતાવી અને પૂછ્યું કે આ કોના રેકોર્ડ છે. મંત્રીનો જવાબ ખોટો હતો. 1931ની વસ્તી ગણતરીમાં પણ રજિસ્ટ્રીમાં 'ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ'નો ઉલ્લેખ હતો.
આ મુદ્દાએ ગૃહમાં હોબાળો મચાવ્યો. ભોજપુર જિલ્લાના તરારી મતવિસ્તારના BJPના ધારાસભ્ય વિશાલ પ્રશાંત પણ ઉભા થઇ ગયા. તેમણે કહ્યું, 'જો ભૂમિહારને ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ તરીકે ન લખવાનો હોય, તો અમને અનુસૂચિત જાતિ (દલિત શ્રેણી)માં સમાવવામાં આવે.' તેમણે સરકારને 1931 પછીના દસ્તાવેજોની તપાસ કરવા વિનંતી કરી, કારણ કે દરેક રજિસ્ટ્રીમાં 'ભૂમિહાર બ્રાહ્મણ' દર્શાવવામાં આવશે.
વિશાલ પ્રશાંતે પાછળથી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં પોતાની સરકારની ટીકા કરી. તેમણે કહ્યું, 'જો આ સરકારનો વિચાર છે, તો ભૂમિહાર સમુદાયને અનુસૂચિત જાતિનો દરજ્જો આપવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરવો જોઈએ.' તેમણે ઉમેર્યું કે, ભૂમિહાર સમુદાયનો એક મોટો વર્ગ આજે સામાજિક અને આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં, સરકાર આ મુદ્દા પર ફક્ત ઔપચારિક પ્રતિભાવ આપીને પોતાની જવાબદારીથી છટકી શકે નહીં.'
17.jpg)
