ગાય સંરક્ષણના નામે સરકારી ગ્રાન્ટના ઉપયોગ અંગે રાજસ્થાનમાં એક મોટો વિવાદ ઉભો થયો છે. કંટ્રોલર એન્ડ ઓડિટર જનરલ (AG)ના તપાસ રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે, વર્ષ 2023-24 દરમિયાન, ઘણી ગૌશાળાઓને એવા પશુઓના નામે સરકારી ગ્રાન્ટ આપવામાં આવી હતી જે મૃત્યુ પામી હતી અથવા સમગ્ર ગ્રાન્ટ સમયગાળા દરમિયાન આશ્રયસ્થાનોમાં હાજર જ નહોતી. આ ખુલાસાએ સરકારી વ્યવસ્થા અને દેખરેખ પ્રણાલી પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે.
રિપોર્ટ અનુસાર, રાજ્યની ઘણી ગૌશાળાઓને વાસ્તવિક સંખ્યા કરતા ઘણી વધારે પશુઓની સંખ્યા દર્શાવીને સરકારી તિજોરીમાંથી કરોડો રૂપિયાની ગ્રાન્ટ પ્રાપ્ત કરી હતી. તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે, દૈનિક ગાયની વસ્તીની વિગતો અને ભારત પશુધન એપ પર નોંધાયેલા ડેટા વચ્ચે ખુબ મોટું અંતર હોવાનું બહાર આવ્યું હતું છતાં, સંબંધિત રેકોર્ડ યોગ્ય રીતે ચકાસવામાં આવ્યા ન હતા અને ગ્રાન્ટનું વિતરણ ચાલુ રહ્યું.
કંટ્રોલર અને ઓડિટર જનરલના રિપોર્ટમાં એમ પણ જણાવાયું છે કે અમાન્ય, નિષ્ક્રિય અને નોંધણી વગરના પશુઓને પણ ગ્રાન્ટ ચૂકવવામાં આવી હતી. મોટા પશુઓ માટે દરરોજ રૂ. 40 અને નાના પશુઓ માટે દરરોજ રૂ. 20ના દરે સરકારી ભંડોળ મોકલવામાં આવતું હતું, જેના પરિણામે કરોડો રૂપિયાની વધારાની ચુકવણી કરવામાં આવી હતી.
તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે, રાજસ્થાનમાં 38 ગૌશાળાઓએ અરજીઓ સબમિટ કરી હતી જેમાં ખરેખર હતા તેના કરતાં આશરે 1.31 લાખ વધુ પશુઓ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા. તેના આધારે, કરોડો રૂપિયાનું વધારાનું અનુદાન મોકલવામાં આવ્યું હતું. રિપોર્ટમાં એ પણ ઉલ્લેખ છે કે, ઘણા કિસ્સાઓમાં, એવી ગાયો માટે ચૂકવણી કરવામાં આવી હતી જે કાં તો મારી ગઈ હતી અથવા ગૌશાળાઓમાં હાજર જ નહોતી.
રિપોર્ટમાં ઉલ્લેખ છે કે, જયપુરના પાંજરાપોળ ગૌશાળાને આશરે રૂ. 1.81 કરોડની વધારાની ગ્રાન્ટ મળી હતી. જ્યારે હિંગોનિયા ગૌશાળાને પણ આશરે રૂ. 1.41 કરોડની વધારાની રકમ મળી હોવાનું બહાર આવ્યું હતું.
સૌથી મોટી નાણાકીય અનિયમિતતા ડીગ જિલ્લામાં શ્રી બ્રજ કામદ સુરભી વન સંશોધન સંસ્થા ગૌશાળામાં નોંધાઈ હતી. રિપોર્ટ અનુસાર, આ ગૌશાળાને આશરે રૂ. 16.36 કરોડની વધારાની ગ્રાન્ટ મળી હતી. આ ઉપરાંત, જાલોરના પાથમેડા સ્થિત શ્રી ગોપાલ ગોવર્ધન ગૌ આશ્રયસ્થાન દ્વારા વધારાના રૂ. 10.95 કરોડ પ્રાપ્ત થયા છે. અહેવાલમાં ભરતપુરમાં 3 અને સીકરમાં 6 ગૌશાળાઓનો પણ ઉલ્લેખ છે.
નિયંત્રક અને મહાલેખકના અહેવાલના આધારે, પશુપાલન વિભાગે 38 ગૌશાળાઓમાંથી કુલ રૂ. 57.36 કરોડના વસૂલાતના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે. 29 મે, 2026ના રોજ, પશુપાલન નિયામક દ્વારા તમામ સંબંધિત ગૌશાળાઓને નોટિસ મોકલીને તેમને નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં રકમ જમા કરાવવાનો નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.
નોટિસમાં સ્પષ્ટપણે ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે, જો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં રકમ જમા નહીં થાય, તો ગૌશાળાઓ માટે ભવિષ્યમાં વહીવટી અને નાણાકીય મંજૂરીઓ અટકાવી દેવામાં આવશે. જોકે, અહેવાલ મુજબ, 3 વખત વસૂલાતના આદેશો મોકલવા છતાં, કરોડો રૂપિયાની વસૂલી હજુ સુધી થઇ શકી નથી.
ગૌશાળાઓના સંચાલકોએ પણ આ મુદ્દે પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે આ છેતરપિંડી ગ્રાન્ટનો કેસ નથી, પરંતુ દસ્તાવેજો અને રેકોર્ડમાં કેટલીક ખામીઓ હતી. તેમનો દાવો છે કે સંબંધિત દસ્તાવેજો અને ખુલાસાઓ તપાસ સમિતિને સુપરત કરવામાં આવ્યા છે, અને તપાસ પૂર્ણ થયા પછી પરિસ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થશે. હાલમાં, એકાઉન્ટન્ટ જનરલ (AG)ના અહેવાલ બહાર આવવાથી રાજ્યના રાજકીય અને વહીવટી વર્તુળોમાં એક નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
