અમેરિકાનું બેવડી નીતિ, ભારતને કહે તમે રશિયા પાસેથી ઓઈલ ન લો અને પોતે રશિયા પાસેથી યુરેનિયમ ખરીદી લે છે

અમેરિકા રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદતા દેશો પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લાદી શકે છે. આની સીધી અસર ભારત અને ચીન જેવા દેશો પર પડી શકે છે. પરંતુ જ્યારે તે જ અમેરિકાને તેના પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટ ચલાવવા માટે રશિયન યુરેનિયમની જરૂર હોય છે, ત્યારે બધા નિયમો અને કાયદાઓને સાઈડ પર મૂકી દેવામાં આવે છે.

US કોંગ્રેસે લિન્ડસે O. ગ્રેહામ સેન્ક્શનિંગ રશિયા એન્ડ ઈરાન એક્ટ 2026 પસાર કર્યો છે, જે રશિયા અને ઈરાન પર નવા પ્રતિબંધો લાદે છે. આ બિલ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને એવા દેશોના માલ પર 100 ટકા સુધીના ટેરિફ લાદવાની સત્તા આપે છે, જે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ અથવા ગેસ ખરીદે છે અથવા રશિયાને પ્રતિબંધોથી બચવામાં મદદ કરે છે. ભારત અને ચીન જેવા રશિયાના મુખ્ય ઊર્જા ખરીદદારોને આ ક્ષેત્રમાં સમાવી શકાય છે.

મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલ મુજબ, US હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સે 17 સપ્ટેમ્બરના રોજ 262 મત વિરુદ્ધ 159 મતથી આ બિલ પસાર કર્યું હતું. 58 ડેમોક્રેટિક સાંસદો રિપબ્લિકન સાંસદોની તરફેણમાં જોડાયા હતા. સેનેટે અગાઉ તેને 86-11 મતથી પસાર કર્યો હતો. આ જ બિલ રશિયા પાસેથી યુરેનિયમ ખરીદવા માટે ચોક્કસ છૂટ આપે છે.

પરમાણુ વીજ પ્લાન્ટમાં વીજળી ઉત્પન્ન કરવા માટે ફક્ત યુરેનિયમ કાઢવાનું પૂરતું નથી. યુરેનિયમને ઘણા તબક્કાઓમાંથી પસાર થવું પડે છે. પહેલા, તેની પર પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. પછી, તેને સમૃદ્ધ કરવામાં આવે છે, એટલે કે, તેની અંદર ઉપયોગી યુરેનિયમનું પ્રમાણ વધારવામાં આવે છે. આ પછી, તેમાંથી પરમાણુ બળતણ ઉત્પન્ન થાય છે. રશિયા લાંબા સમયથી આ સંવર્ધન ક્ષેત્રમાં મુખ્ય ખેલાડી રહ્યું છે.

US એનર્જી ઇન્ફર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન અનુસાર, 2025માં, US નાગરિક પરમાણુ રિએક્ટરોએ સંવર્ધન સેવાઓના કુલ 12.71 મિલિયન અલગ કાર્ય એકમો (SWU) ખરીદ્યા હતા. આમાંથી, 3.284 મિલિયન SWU રશિયાથી આવ્યા હતા, જે લગભગ 26 ટકા જેટલું છે. SWU એટલે યુરેનિયમ સંવર્ધનમાં વપરાતા શ્રમ અથવા કાર્યનું એકમ.

USની પોતાની સંવર્ધન સુવિધાઓ લગભગ 23 ટકા હતી. બાકીનું ફ્રાન્સ, બ્રિટન અને નેધરલેન્ડ જેવા દેશોમાંથી આવ્યું હતું. હવે અહીંથી સમજાય છે કે, રશિયન પરમાણુ બળતણ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે આટલું મહત્વપૂર્ણ કેમ છે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પહેલાથી જ આ સંદર્ભમાં રશિયા પરની તેની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.

મે 2024માં, USએ રશિયાથી ઓછા સમૃદ્ધ યુરેનિયમ (LEU)ની આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો કાયદો ઘડ્યો. જો કે, એક છટકબારી પૂરી પાડવામાં આવી હતી. જો અમેરિકન પરમાણુ રિએક્ટરને શક્તિ આપવા માટે રશિયન યુરેનિયમનો બીજો કોઈ સ્ત્રોત ન હોય, અથવા જો તેની આયાત દેશના હિતમાં હોય, તો મુક્તિ આપી શકાય છે. આ મુક્તિ 1 જાન્યુઆરી, 2028 સુધી ટકી શકે છે.

રશિયન તેલની ખરીદી સંબંધિત પ્રતિબંધો ધરાવતા નવા બિલમાં આ જ પ્રકારની છૂટ દેખાય છે. બિલની કલમ 111 રશિયન યુરેનિયમ આયાત પર હાલના US પ્રતિબંધોને લાગુ કરવાની માંગ કરે છે.

જોકે, કલમ 114માં બે મુખ્ય અપવાદો છે. પ્રથમ, આ પ્રતિબંધો US અને રશિયા વચ્ચેના નાગરિક પરમાણુ કોર્પોરેશન કરાર હેઠળ ચોક્કસ પ્રવૃત્તિઓ પર લાગુ થશે નહીં. બીજું, કેટલાક ઓછા સમૃદ્ધ યુરેનિયમ આયાત, જેનો ઉપયોગ US પરમાણુ રિએક્ટર માટે થાય છે અને પહેલાથી જ ચાલી આવતા US કાયદા દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે, તેને પણ મુક્તિ મળી શકે છે.

આનો અર્થ એ છે કે US રશિયાને સંડોવતા તમામ પરમાણુ વ્યવહારો પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી રહ્યું નથી. તેના બદલે, અમેરિકા એક તરફ રશિયા પર આર્થિક દબાણ વધારી રહ્યું છે અને તેના પરમાણુ ઉર્જા ક્ષેત્રને અચાનક ઇંધણની અછતથી બચાવવા માટે કેટલાક રસ્તા ખુલ્લા રાખી રહ્યું છે.

જોકે, અમેરિકા પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કામ કરી રહ્યું છે. અમેરિકાના ડેટા અનુસાર, 2025માં અમેરિકાનું યુરેનિયમ ઉત્પાદન 2.1 મિલિયન પાઉન્ડ હતું. આ 2024ના સ્તર કરતાં 3 ગણું કરતા વધારે હતું અને 2017 પછી સૌથી વધારે હતું.