'ભારતમાં અમેરિકન માલ પર ઝીરો ટેરિફ...?', ટ્રમ્પના દાવાની શું છે વાસ્તવિકતા

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જાહેરાત કરી છે કે તેમણે ભારત સાથે એક વેપાર કરાર પર સહમતિ આપી છે. આ કરાર હેઠળ, અમેરિકા ભારતીય સામાન પર લગાવવામાં આવતો રેસિપ્રોકલ ટેરિફ 25 ટકાથી ઘટાડીને 18 ટકા કરશે. ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ભારત અમેરિકાના ઉત્પાદનો પરના તેના ટેરિફ અને નોન-ટેરિફ અવરોધો ઘટાડશે, જેના પરિણામે કેટલાક કિસ્સાઓમાં અમેરિકાની નિકાસ પર ઝીરો ટેરિફ લાગશે.

ટ્રુથ સોશિયલ પરની એક પોસ્ટમાં, ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેમણે વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથે વાત કરી. તેમણે PM મોદીને તેમના દેશના એક મહાન મિત્ર અને મજબૂત અને આદરણીય નેતા ગણાવ્યા. ટ્રમ્પે કહ્યું કે બંને રાષ્ટ્રના વડાઓએ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાના પ્રયાસો પર ચર્ચા કરી. યુએસ રાષ્ટ્રપતિએ દાવો કર્યો કે PM મોદી રશિયા પાસેથી તેલ ખરીદવાનું બંધ કરવા અને તેના બદલે યુએસ અથવા કદાચ વેનેઝુએલા પાસેથી વધુ તેલ ખરીદવા સંમત થયા છે. તેમણે કહ્યું કે આ પગલું યુક્રેન યુદ્ધને સમાપ્ત કરવામાં મદદ કરશે.

જોકે, વેપારની ભાષામાં, આવા નિવેદન સામાન્ય રીતે પસંદગીના યુએસ ઉત્પાદનો પર ડ્યુટી ઘટાડવા અથવા તબક્કાવાર દૂર કરવાના સૈદ્ધાંતિક કરારને દર્શાવે છે, બધી આયાત ડ્યુટી તાત્કાલિક નાબૂદ કરવા માટે નહીં. ટ્રમ્પે તેમની ટ્રુથ સોશિયલ પોસ્ટમાં જે નોન-ટેરિફ અવરોધોનો ઉલ્લેખ કર્યો છે તેમાં વિવિધ પ્રતિબંધો શામેલ છે, જેમ કે લાઇસન્સિંગ નિયમો, ક્વોટા, પ્રમાણપત્ર આવશ્યકતાઓ, સ્થાનિક સોર્સિંગ નિયમો અને નિયમનકારી મંજૂરીઓ, જે બીજા દેશના ઉત્પાદનો માટે બજાર ઍક્સેસને મર્યાદિત કરે છે.

ટ્રમ્પે પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં સ્પષ્ટતા કરી નથી કે શું રશિયન તેલ ખરીદવા બદલ દંડ તરીકે ભારત પર લાદવામાં આવેલ વધારાનો 25% ટેરિફ હટાવી લેવામાં આવ્યો છે. જોકે, આજતક સાથેની એક વિશિષ્ટ મુલાકાતમાં, ભારતમાં અમેરિકાના રાજદૂત સર્જિયો ગોરે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે અંતિમ ટેરિફ દર 18% પર રહેશે. તેમણે કહ્યું, "ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરવા માટે કરાર થયો છે. અંતિમ ટેરિફ 18% પર રહેશે. તેમાં એક કલાક કે બે દિવસ લાગી શકે છે, કેટલીક ટેકનિકલ ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરવાની અને દસ્તાવેજો પર હસ્તાક્ષર કરવાની જરૂર છે, પરંતુ અંતિમ આંકડો 18% પર રહેશે."

જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાની ટ્રુથ સોશિયલ પોસ્ટમાં દાવો કર્યો હતો કે PM મોદી રશિયા પાસેથી તેલ ન ખરીદવા સંમત થયા છે અને તેના બદલે અમેરિકા અથવા કદાચ વેનેઝુએલાથી વધુ તેલ આયાત કરવાની વાત કરી છે, ત્યારે PM મોદીએ તેમની 'X' પોસ્ટમાં આનો ઉલ્લેખ કર્યો નથી, ન તો ભારત સરકાર તરફથી આ સંદર્ભમાં કોઈ નિવેદન આવ્યું છે. તેથી, ટ્રમ્પનો અમેરિકન ઉત્પાદનો પર ટેરિફ શૂન્ય કરવા અને ભારત દ્વારા રશિયન તેલની ખરીદી અટકાવવાનો દાવો ફક્ત એકતરફી છે, સિવાય કે ભારત તરફથી આ અંગે કોઈ સત્તાવાર પ્રતિભાવ મળે.

જો ભારત ખરેખર યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ માટે બિન-ટેરિફ અવરોધો દૂર કરે છે, તો તે તેની લાંબા સમયથી ચાલતી વેપાર નીતિમાં એક મોટો ફેરફાર હશે, જે પરંપરાગત રીતે સ્થાનિક ઉદ્યોગોને ટેકો આપવા માટે રક્ષણાત્મક પગલાં પર આધાર રાખે છે. આનાથી અમેરિકન ઉત્પાદિત માલ, કૃષિ ઉત્પાદનો અને ઉર્જા પુરવઠા માટે ભારતીય બજાર વધુ ખુલી શકે છે. જો કે, ભારત તરફથી કોઈ જાહેર પુષ્ટિ મળી નથી કે આવા કોઈપણ અવરોધો દૂર કરવામાં આવ્યા છે, જેનાથી નવી દિલ્હી તેની વેપાર નીતિને ઉદાર બનાવવા માટે કેટલું તૈયાર છે તે અંગે પ્રશ્નો ઉભા થાય છે. ટ્રમ્પના દાવાઓથી વિપરીત, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુએસ ટેરિફ ઘટાડાને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' ઉત્પાદનો માટે પ્રોત્સાહન તરીકે વર્ણવ્યું.

ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના વેપાર કરાર અંગે બંને પક્ષો તરફથી ઉચ્ચ સ્તરીય જાહેરાતો છતાં, કરારના ઘણા પાસાઓ અસ્પષ્ટ રહે છે. ટ્રમ્પની પોસ્ટમાં વેપાર અવરોધો કેવી રીતે ઘટાડવામાં આવશે, અથવા ભારત કયા અમેરિકન ઉત્પાદનો ખરીદવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે તે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું નથી. બંને પક્ષોએ હજુ સુધી કરારનું વિગતવાર માળખું જાહેર કર્યું નથી. યુએસ સાથેનો આ વેપાર કરાર ભારતે યુરોપિયન યુનિયન સાથે મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યાના થોડા દિવસો પછી જ આવ્યો છે. ભારત અને EU વચ્ચે વેપાર થતા 96 ટકાથી વધુ માલ પરના ટેરિફ ઘટાડવા અથવા દૂર કરવાની અપેક્ષા છે, જોકે મુખ્ય કૃષિ ઉત્પાદનોને બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા.