અમેરિકા શરૂઆતથી જ કહેતું આવ્યું છે કે ઈરાનનું 'એનરિચ્ડ યુરેનિયમ' (સંવર્ધિત યુરેનિયમ) જપ્ત કરવું એ તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. પરંતુ તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, જો ઈરાન આ યુરેનિયમ સોંપવા તૈયાર થઈ જાય તો પણ તેને દેશની બહાર સુરક્ષિત રીતે લઈ જવું એ અમેરિકા માટે સૌથી મોટો પડકાર સાબિત થશે. આ પ્રક્રિયામાં નાની એવી ભૂલ પણ જીવલેણ બની શકે છે અને સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાને મોટી મુસીબતમાં મૂકી શકે છે.
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના રિપોર્ટ અનુસાર, યુરેનિયમ હેન્ડલ કરવાની સમસ્યા માત્ર રાજકીય નથી, પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે લોજિસ્ટિકલ અને ટેકનિકલ છે. ઈરાનના નેતાઓ સતત કહી રહ્યા છે કે તેઓ કોઈ પણ સંજોગોમાં પોતાનું યુરેનિયમ અમેરિકાને નહીં આપે. જો કરાર થાય તો પણ આ જોખમી પદાર્થને સંભાળવો એ એક મોટી આફત સમાન છે, જેમાં બેદરકારીની કોઈ જગ્યા નથી.
ઈરાનનું મોટાભાગનું યુરેનિયમ ઇસ્ફહાન અને નતાન્ઝ જેવા વિસ્તારોમાં જમીનની અંદર બનેલી સુરંગોમાં રાખવામાં આવ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા કરવામાં આવેલા હુમલાઓને કારણે આ સ્થળોએ પહોંચવું હવે અત્યંત મુશ્કેલ બન્યું છે. બોમ્બમારો થવાને કારણે સુરંગોના દરવાજા કાટમાળ નીચે દબાઈ ગયા છે અથવા તો રસ્તાઓ બ્લોક થઈ ગયા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય તપાસ એજન્સીઓ પણ લાંબા સમયથી ત્યાં જઈ શકી નથી.
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ યુરેનિયમ ગેસ સ્વરૂપે સિલિન્ડરોમાં સંગ્રહિત છે. હુમલાઓને કારણે જો આ કન્ટેનરને નુકસાન થયું હોય, તો રેડિયેશન ફેલાવાનું જોખમ અનેકગણું વધી જાય છે. આ સામગ્રી બહાર કાઢવા માટે રોબોટ્સ અને સ્પેશિયલ રિમોટ કંટ્રોલ સાધનોની જરૂર પડશે. કાટમાળ વચ્ચે આ મિશન પાર પાડવામાં મહિનાઓનો સમય લાગી શકે છે.
અમેરિકાએ 90ના દાયકામાં કઝાકિસ્તાનમાંથી યુરેનિયમ હટાવવાનું મિશન સફળતાપૂર્વક પાર પાડ્યું હતું, પરંતુ તે સમયે સ્થિતિ શાંતિપૂર્ણ અને નિયંત્રણમાં હતી. અત્યારે ઈરાનમાં યુદ્ધ જેવો માહોલ છે, જે આ મિશનને વધુ જટિલ બનાવે છે. આ સિવાય મોટો પ્રશ્ન એ પણ છે કે જો યુરેનિયમ જપ્ત કરાય, તો તેને ક્યાં રાખવામાં આવશે? ઈરાને તેને અમેરિકા મોકલવાનો સખત વિરોધ કર્યો છે. રશિયા અથવા કઝાકિસ્તાન જેવા દેશોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખ હેઠળ તેને સ્ટોર કરવાના વિકલ્પો પર વિચાર થઈ શકે છે.
