શું ભારતમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને ટોલ ટેક્સ નથી ચૂકવવો પડતો?

ભારતમાં, ઇલેક્ટ્રિક કાર અનેક ફાયદાઓ સાથે આવે છે, જેમ કે સબસિડી, ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) મુક્તિ અને રોડ ટેક્સ રાહત. ફાયદાઓની યાદી અહીં સમાપ્ત થતી નથી. ઇલેક્ટ્રિક વાહનોના માલિકોને પણ ટોલ ટેક્સ ચૂકવવાની જરૂર નથી. જોકે, આ ફાયદાનો 'લાભ' દરેકને મળતો નથી. આજે આપણે આ અંગે ચર્ચા કરીશું.

એ વાત સાચી છે કે તમે ટોલ પ્લાઝા સુધી ઇલેક્ટ્રિક વાહન લઈને જઈ શકો છો અને ટોલ ટેક્સથી બચી શકો છો. જોકે, અહીં એક મુશ્કેલી છે. આ ફક્ત મહારાષ્ટ્રમાં જ લાગુ પડે છે, કારણ કે હાલમાં, ફક્ત મહારાષ્ટ્ર સરકાર જ ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે ટોલ ટેક્સ મુક્તિ આપે છે.

EV નીતિ 2025 હેઠળ, મહારાષ્ટ્ર સરકારે ગ્રીન મોબિલિટીને પ્રોત્સાહન આપ્યું. રાજ્ય સરકારે મુંબઈથી નવી મુંબઈ સુધીના અટલ બિહારી વાજપેયી શિવરી-ન્હાવા શેવા અટલ સેતુ (ટ્રાન્સ-હાર્બર લિંક) પર ફોર-વ્હીલર ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને કરમાંથી મુક્તિ આપી.

મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલ મુજબ, આ મુક્તિથી પેસેન્જર ઇલેક્ટ્રિક કાર અને ઇલેક્ટ્રિક બસોને ફાયદો થશે. આમાં સરકારી રાજ્ય પરિવહન ઉપક્રમો (STUs) તેમજ ખાનગી (નોન-STU) ઓપરેટરો દ્વારા સંચાલિત EV બસોનો પણ સમાવેશ થાય છે. જો કે, આ યોજનામાં ઇલેક્ટ્રિક ગુડ્સ કેરિયર્સ (માલ વહન કરતા EVs)નો સમાવેશ થતો નથી.

સરકારે આ યોજનાને અટલ સેતુ બ્રિજ સુધી મર્યાદિત રાખી ન હતી, પરંતુ તેને સમૃદ્ધિ એક્સપ્રેસવે અને મુંબઈ-પુણે એક્સપ્રેસવે જેવા પ્રોજેક્ટ્સ સુધી વિસ્તૃત કરી, જેનાથી EV ડ્રાઇવરો કોઈપણ કર ચૂકવ્યા વિના ટોલ પાર કરી શકશે. સરકાર અન્ય હાઇવે પર પણ આ યોજના શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહી છે. આ ઉપરાંત, મહારાષ્ટ્રભરના EV માલિકોએ રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય હાઇવે બંને પર ટોલ ચાર્જના માત્ર 50 ટકા ચૂકવવા પડશે.

નીતિ લાગુ થયા પછી પણ, કેટલાક વિસ્તારોમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહન માલિકો પાસેથી ટોલ ટેક્સ વસૂલવામાં આવી રહ્યો હોવાના અહેવાલો હતા. વિધાનસભા સત્રમાં આનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો. અહેવાલો અનુસાર, સ્પીકર રાહુલ નાર્વેકરે ડિસેમ્બર 2025માં નાગપુરમાં વિધાનસભા સત્ર દરમિયાન એક આદેશ બહાર પાડ્યો હતો. આમાં, તેમણે અધિકારીઓને EV ગ્રાહકો પાસેથી ખોટી રીતે વસૂલવામાં આવેલી ટોલ રકમ પરત કરવા કહ્યું.

નાર્વેકરે EV નીતિ 2025ના અમલીકરણ પછી ચાલી રહેલા EVs માંથી ટોલ વસૂલાતને 'ગેરકાયદેસર' ગણાવી. તેમણે આ યોજનામાં રહેલી ખામીઓને વિલંબ કર્યા વિના સુધારવાનો પણ આદેશ આપ્યો. મહારાષ્ટ્ર સરકારે EV અપનાવવાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ટોલ-ફ્રી નિયમ લાગુ કર્યો છે.

એનો મતલબ સાફ છે કે, મહારાષ્ટ્રમાં કેટલીક જગ્યાએ તમારે ટોલ ચૂકવવાની જરૂર નથી. જો કે, જો તમે મહારાષ્ટ્ર સિવાય અન્ય કોઈ રાજ્યમાં છો, તો તમારે ફાસ્ટેગનો ઉપયોગ કરવો પડશે અને ટોલ ટેક્સ કાપવામાં આવશે. જ્યાં સુધી તમારી રાજ્ય કે કેન્દ્ર સરકાર આ લાભ ન ​​આપે ત્યાં સુધી EVs પર પણ ટોલ ટેક્સ કાપવામાં આવશે.