ખાંડની વધતી કિંમત માટે કોણ જવાબદાર, સરકાર કહે છે ઈથેનોલથી નથી વધ્યા ભાવ, શું બ્રાઝિલ જવાબદાર?

ખાંડના વધતા ભાવના કારણે ફક્ત ભારત જ નહીં, પરંતુ વિશ્વભરના ઘણા દેશો ચિંતામાં મુકાયા છે. US કોમોડિટી માર્કેટથી એશિયા સુધી, ખાંડના ભાવ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયા છે. 30 જૂન, 2026ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય ખાંડનો ભાવ 474 ડૉલર પ્રતિ ટન હતો, તે 20 ઓગસ્ટ સુધીમાં વધીને 552 ડૉલર પ્રતિ ટન થઇ ગયો. આનો અર્થ એ થયો કે બે મહિનાથી ઓછા સમયમાં ભાવમાં 16 ટકાથી વધુનો વધારો થયો છે. US ફ્યુચર્સ માર્કેટમાં કાચી ખાંડ એક મહિનામાં 19 ટકા વધુ મોંઘી થઈ ગઈ છે. બ્રાઝિલમાં પણ ખાંડના ભાવ સતત વધી રહ્યા છે.

ભારતમાં આ જ ખાંડ જે આ મહિનાની શરૂઆતમાં દિલ્હીમાં 52 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામમાં મળતી હતી, તે હવે 65 રૂપિયા પ્રતિ કિલોગ્રામના ભાવને વટાવી ગઈ છે. ખાંડના ભાવમાં વધારાનું મુખ્ય કારણ હવામાન અને રોગોની અસર છે, જેના કારણે મુખ્ય ઉત્પાદક દેશોમાં શેરડીનું ઉત્પાદન ઘટ્યું છે. આ દરમિયાન, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાને કારણે શેરડીને મોટા પાયે ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળવાથી આગમાં ઘી ઉમેરવા જેવું કામ થયું છે.

વૈશ્વિક કોમોડિટી બજારોમાં ખાંડના પુરવઠાની અછતના ભયથી ભાવને મજબૂત ટેકો મળ્યો છે. US બજારમાં ખાંડના વાયદા 17.61 સેન્ટ પ્રતિ પાઉન્ડને વટાવી ગયા છે, જે મે 2025 પછીનો સૌથી ઉચ્ચતમ સ્તર છે. ગયા વર્ષે ભાવમાં 6.86 ટકાનો વધારો થયો છે. બજાર વિશ્લેષકો 2026-27 સીઝનમાં વૈશ્વિક ખાંડની તીવ્ર અછતની આગાહી કરે છે, અને શેરડી અને બીટના વાવેતરમાં ઘટાડાને કારણે 2027-28માં આ કટોકટી વધુ ખરાબ થઈ શકે છે.

વિશ્વના શેરડીના 24 ટકા ઉત્પાદન કરતું બ્રાઝિલ હાલમાં વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન માટે એક મુખ્ય કેન્દ્ર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવને કારણે, બ્રાઝિલે શેરડીને ખાંડમાંથી ઇથેનોલ ઉત્પાદન તરફ વાળ્યું છે. બ્રાઝિલ સરકારે ફરજિયાત ઇથેનોલ મિશ્રણ દર 32 ટકા સુધી વધારી દીધો છે, જે એક વર્ષ પહેલા 27 ટકા હતો. બ્રાઝિલની નેશનલ સપ્લાય કંપની (CONAB) અનુસાર, આ પગલાથી દેશમાં ખાંડનું ઉત્પાદન 3 ટકા ઘટી શકે છે, અને કુલ ઉત્પાદન લગભગ 43 મિલિયન ટન ઓછું થવાનો અંદાજ છે. બ્રાઝિલના ઉત્પાદનમાં ઘટાડાની આશંકાએ વિશ્વભરમાં ખાંડના ભાવમાં વધારો કર્યો છે.

બદલાતા હવામાન પેટર્ન અને સક્રિય અલ નીનોએ શેરડીના વાવેતરને સૌથી વધુ અસર કરી છે. વિલંબિત વરસાદ અને વધતા તાપમાને મધ્ય અને દક્ષિણ બ્રાઝિલમાં પાકને અસર કરી છે, જ્યારે થાઇલેન્ડમાં પણ દુષ્કાળ જેવી પરિસ્થિતિઓ વિકસી રહી છે, જે વિશ્વમાં શેરડીનું 6 ટકા ઉત્પાદન કરે છે.

ભારત વિશ્વમાં શેરડીનું 16 ટકા ઉત્પાદન કરે છે. ચાલુ સિઝનમાં ઉત્પાદન ઘટીને આશરે 306 લાખ મેટ્રિક ટન (LMT) થવાનો અંદાજ છે. લાલ સડો અને સ્ટેમ બોરર જેવા રોગો, અકાળે ભારે વરસાદ અને પાણી ભરાવા સાથે, ભારતમાં શેરડીના પાકને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU) પણ પ્રતિકૂળ હવામાન પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક દબાણોએ સંયુક્ત રીતે આખા વિશ્વમાં 'ખાંડની અછત'નું સંકટ ઊભું કર્યું છે.