ગુજરાત હાઈકોર્ટે ભરણપોષણ (Maintenance) ના એક કેસમાં સીમાચિહ્નરૂપ અવલોકન કરતા જણાવ્યું છે કે, પત્નીને આપવામાં આવતી ભરણપોષણની રકમ એટલી વધારે ન હોવી જોઈએ કે જે તેને કામ કરવાથી રોકે અથવા 'આળસ' (Idleness) ને પ્રોત્સાહન આપે. આ અવલોકન સાથે કોર્ટે નીચલી અદાલત દ્વારા વધારવામાં આવેલી ભરણપોષણની રકમમાં ઘટાડો કર્યો છે.
આ કેસમાં પતિએ ફેમિલી કોર્ટના તે આદેશને પડકાર્યો હતો, જેમાં પત્નીને મળતા માસિક ભરણપોષણમાં મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. હાઈકોર્ટની સિંગલ જજની બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી કરતા નીચે મુજબના મહત્વના મુદ્દાઓ સ્પષ્ટ કર્યા:
સંતુલન જાળવવું જરૂરી: કોર્ટે નોંધ્યું કે ભરણપોષણનો હેતુ પત્નીને પાયાની સગવડો પૂરી પાડવાનો અને તેને નિરાધાર અવસ્થામાં મુકાતી અટકાવવાનો છે, પરંતુ તે રકમ પતિ માટે બોજરૂપ કે પત્ની માટે મોજશોખનું સાધન ન બનવી જોઈએ.
આળસ સામે ચેતવણી: કોર્ટે ટાંક્યું કે જો ભરણપોષણની રકમ અત્યંત ઊંચી રાખવામાં આવે, તો તે વ્યક્તિને આત્મનિર્ભર બનવાને બદલે આળસ તરફ દોરી શકે છે. પત્ની જો શિક્ષિત અને સક્ષમ હોય, તો તેણે પણ આજીવિકા મેળવવા પ્રયાસ કરવો જોઈએ.
વધારેલી રકમમાં ઘટાડો: હાઈકોર્ટે ફેમિલી કોર્ટ દ્વારા નિર્ધારિત કરવામાં આવેલા વધારાને 'અતિશય' ગણાવીને તેમાં આંશિક ઘટાડો કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
ચુકાદાના મુખ્ય પાસાઓ
| મુદ્દો | કોર્ટનું વલણ |
| ભરણપોષણનો હેતુ | સન્માનજનક જીવન જીવવા માટે આર્થિક સહાય આપવી. |
| શિક્ષિત પત્નીની ભૂમિકા | જો પત્ની કામ કરવા સક્ષમ હોય, તો ફક્ત ભરણપોષણ પર નિર્ભર રહેવું યોગ્ય નથી. |
| પતિની આર્થિક ક્ષમતા | રકમ નક્કી કરતી વખતે પતિની આવક અને તેના પર રહેલા અન્ય જવાબદારીઓના બોજને ધ્યાને લેવો જોઈએ. |
ગુજરાત હાઈકોર્ટનો આ ચુકાદો વૈવાહિક વિવાદોમાં ભરણપોષણ નક્કી કરવા માટે એક નવો દ્રષ્ટિકોણ આપે છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાયદો પત્નીના હકોનું રક્ષણ ચોક્કસ કરે છે, પરંતુ તે સમાનતા અને વ્યાજબીપણાના સિદ્ધાંત પર આધારિત હોવો જોઈએ.
14.jpg)
5.jpg)