વિવાદ બાદ ચૂંટણી પંચની તાબડતોડ બેઠક, અનેક નિર્ણયો, દિલ્હી-બંગાળમાં ચૂંટણી થઈ ગયા પછી કહે છે નામ જોડાવી શકશો

અંદરોઅંદરના મતભેદોના અહેવાલો વચ્ચે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમાર, ચૂંટણી કમિશ્નર ડૉ. સુખબીર સિંહ સંધૂ અને ડૉ. વિવેક જોશીએ દિલ્હીમાં એક મહત્ત્વની બેઠક યોજી હતી. ચૂંટણી પંચના જણાવ્યા અનુસાર, SIR દરમિયાન જે લોકોના નામ યાદીમાંથી રદ કરવામાં આવ્યા છે, તેમના માટે દાવા અને વાંધા અરજી સબમિટ કરવાની સમયમર્યાદા લંબાવવામાં આવી છે.

જે લોકોને નામ મેપ ન થવાને કારણે અથવા રેકોર્ડમાં ભૂલ હોવાને લીધે નોટિસ મોકલવામાં આવી છે, BLO તેમના ઘરે જઈને જરૂરી દસ્તાવેજો એકઠા કરશે અને તેને ચૂંટણી પંચની વેબસાઇટ પર અપલોડ કરશે. આ દસ્તાવેજોના આધારે રીજનલ ઇલેક્ટોરલ ઓફિસર આખરી નિર્ણય લેશે.

આ ઉપરાંત, આ બેઠકમાં નાઇટ શેલ્ટરમાં રહેતા લોકો, મજૂરો, ગરીબો અને બેઘર લોકો માટે પૂરતી સંખ્યામાં હેલ્પ ડેસ્ક અથવા સ્પેશિયલ કેમ્પ શરૂ કરવાનો પણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.

SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન અત્યાર સુધીમાં 30 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાંથી 13.37 કરોડ નામ કમી થયા છે. ચૂંટણી પંચના ડેટા મુજબ દેશમાં કુલ 96.88 કરોડથી વધુ મતદારો છે, જેનો અર્થ એ થાય કે આશરે 14.1% મતદારોના નામ SIR હેઠળ રદ કરવામાં આવ્યા છે.

મુખ્ય ચૂંટણી કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમાર અને બંને ચૂંટણી કમિશ્નરો વચ્ચે ચૂંટણી પંચના નિર્ણયોને લઈને મતભેદ હોવાના દાવાઓ વચ્ચે આ બેઠક યોજાઈ હતી. આ અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ કોંગ્રેસ અને કૉકરોચ જનતા પાર્ટીએ કમિશ્નર જ્ઞાનેશ કુમારના રાજીનામાની માંગ કરી હતી.

બેઠકમાં એવો નિર્ણય લેવાયો છે કે દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્રમાં ક્લેમ અને વાંધા અરજી દાખલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 30 ઓક્ટોબર 2026 સુધી લંબાવવામાં આવી છે. દિલ્હીમાં વિવાદોનો નિકાલ 30 નવેમ્બર સુધી અને મહારાષ્ટ્રમાં 10 નવેમ્બર સુધી કરવાનો રહેશે.

આ ઉપરાંત જ્યાં ચૂંટણી થઈ ગઈ છે તે પશ્ચિમ બંગાળ સહિત 20 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં 'સ્પેશિયલ સમરી રિવીઝન' (SSR) પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ ગઈ છે. પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે વ્યક્તિનું નામ SSR પ્રક્રિયા દરમિયાન કે તે પછી મતદાર યાદીમાંથી રહી ગયું હોય, તે પોતાનું નામ સામેલ કરાવવા માટે સંબંધિત 'ઇલેક્ટોરલ રજિસ્ટ્રેશન ઓફિસર' (ERO) ને અરજી કરી શકે છે. આ બાબત યુવાનો અને પ્રથમ વખત મતદાન કરનારાઓ માટે પણ લાગુ પડે છે. આ હેતુ માટે જરૂરી સુવિધાઓ પૂરી પાડવા અંગે 'ચીફ ઇલેક્ટોરલ ઓફિસર' (CEO) ને સૂચનાઓ આપવામાં આવી છે. CEO, 'ડિસ્ટ્રિક્ટ ઇલેક્શન ઓફિસર' (DEO) અને ERO આ મતદારોના નામ યાદીમાં સામેલ કરવા માટે તાત્કાલિક એક વિશેષ અભિયાન શરૂ કરશે.

ગોવામાં જે મતદારોના નામ સુધારવાના રહી ગયા છે, ત્યાં બ્લોક ઓફિસર ઘરે-ઘરે જઈને ફોર્મ-6 એકત્રિત કરશે.

SIRમાં જો તમારું નામ યાદીમાં ન હોય અથવા રહી ગયું હોય, તો ફોર્મ-6 દ્વારા નામ ઉમેરવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ફોર્મ-6 અંગે કોઈ વિવાદ છે જ નહીં, કારણ કે ફોર્મ-6ની પ્રક્રિયાને સુપ્રીમ કોર્ટે પણ માન્ય રાખી છે.

જે રિપોર્ટથી આ આખો વિવાદ શરૂ થયો હતો, તે 'દ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ'ના અહેવાલ પર પણ ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટતા આપી છે. પંચે જણાવ્યું કે ચૂંટણી કમિશ્નર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ કેબિનેટ સેક્રેટરીને જે પત્ર મોકલ્યો હતો, તે SIR કે ચૂંટણી પંચના કોઈ નિર્ણય સાથે જોડાયેલો નહોતો; પરંતુ ડેપ્યુટેશન પર આવેલા એક અધિકારીની કામગીરી સંબંધિત હતો.

ઉલ્લેખનીય છે કે, દ ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલમાં દાવો કરાયો હતો કે ચૂંટણી કમિશ્નરો વચ્ચેના અસંતોષને કારણે EC એ કેબિનેટ સેક્રેટરીને પત્ર લખ્યો છે.

આ સમગ્ર મામલો ચૂંટણી પંચના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) ને લઈને ચાલી રહેલા વિવાદ વચ્ચે સામે આવ્યો છે. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલમાં દાવો કરાયો હતો કે બે ચૂંટણી કમિશ્નરોએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો પર 14 વખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, પરંતુ તેમની વાત સાંભળવામાં આવી નહોતી.

કોંગ્રેસે આક્ષેપ કર્યો છે કે જ્ઞાનેશ કુમાર ચૂંટણી પંચમાં મનમાની ચલાવી રહ્યા છે અને બાકીના બે કમિશ્નરોની વાત ધ્યાને લેતા નથી. કોંગ્રેસે જ્ઞાનેશ કુમારને પદ પરથી હટાવવા અને તેમની ધરપકડ કરવાની માંગ સાથે શુક્રવારે દેશભરમાં પ્રદર્શનો કર્યા હતા.

બીજી તરફ, ચૂંટણીને લગતા કેટલાક આદેશો અને સોફ્ટવેરમાં કરાયેલા કથિત ફેરફારોને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પણ અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે.