દિલ્હીના બૂરાડીમાં રહેતા એક પરિવાર પર ત્યારે દુઃખોનો પહાડ તૂટી પડ્યો, જ્યારે તેમની 10 વર્ષની પુત્રીનું મગજે લગભગ કામ કરવાનું બંધ કરી દીધું હતું. નાની-નાની વાતો પણ તેને યાદ નથી અને ચાલવા કે ચાલવામાં પણ મુશ્કેલી પડતી હતી. તેની હાલત સતત બગડતી રહી. પરીક્ષણોમાં જાણવા મળ્યું કે તેનું લીવર ફેલ થઈ ગયું છે. શરીરમાં ઝેરી પદાર્થોના સંકરમાનને કારણે મગજમાં ગંભીર સોજો આવી ગયો હતો. તેને ICUમાં દાખલ કરવી પડી હતી. તેની આ ગંભીર સ્થિતિ મોમોઝ જેવા ફાસ્ટ ફૂડ ખાવાથી થઈ હતી.
માતા-પિતા બંને વ્યાવસાયિક છે. કામને કારણે તેઓ આખો દિવસ ઘરથી દૂર રહેતા હતા. છોકરી દાદા પાસેથી પૈસા લઈને બહારથી મોમોઝ અને અન્ય નાસ્તા ખરીદતી હતી અને ખૂબ જ આનંદથી ખાતી હતી. હવે જ્યારે પ્લાઝ્માફેરેસિસ દ્વારા તેનો જીવ બચી ગયો છે, ત્યારે તેણે મોમોઝનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કર્યો છે.
માતા સાવિત્રી માથુરે જણાવ્યું કે તેનો પતિ, કિશોર, મોબાઇલ ફોન રિપેરનો વ્યવસાય કરે છે. ઘરનું ગુજરાન ચલાવવા માટે તે મુખર્જી નગરમાં કેરટેકર તરીકે કામ કરે છે. તેમને બે પુત્રીઓ છે- મોટી પુત્રી તાન્યા, 10 વર્ષની છે, જ્યારે નાની પુત્રી ગૌરી, આઠ વર્ષની છે. અમે સામાન્ય રીતે અમારા બાળકોને ફક્ત ઘરે બનાવેલ ભોજન પૂરું પાડીએ છીએ. મારા પતિ અને હું કામ સંબંધિત કારણોસર આખો દિવસ બહાર રહીએ છીએ. શાળાએથી પાછા ફર્યા બાદ, તાન્યા તેના દાદા પાસેથી પૈસા લઈને ક્યારેક મોમોઝ, ક્યારેક ચિપ્સ લાવતી હતી. શરૂઆતમાં તે વસ્તુઓ ભૂલી જતી હતી અને સતત થાક અનુભવતી હતી.’
બાદમાં, તે ઉભી પણ રહી શકતી ન હતી. અમે તેને નજીકની હોસ્પિટલમાં લઈ ગયા, જ્યાં પરીક્ષણોમાં જાણવા મળ્યું કે તેના કમળાનું સ્તર ખૂબ જ વધારે હતું. તેની હાલત એટલી ગંભીર હતી કે અમને ડર હતો કે અમે અમારી પુત્રીને ગુમાવી દઈશું. ત્યારબાદ અમે તેને મોડેલ ટાઉનની યથાર્થ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરી.’
શરૂઆતમાં ડૉક્ટરોએ લીવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટ સૂચવ્યું; જોકે, પ્લાઝ્માફેરેસિસ સારવાર બાદ બાળકી સંપૂર્ણ સ્વસ્થ થઈ ગઈ. બાળરોગ વિભાગના ડૉ. શૈલેષ શર્માના મતે, દિલ્હીમાં લગભગ 35 ટકા બાળકોમાં ફેટી લીવરના લક્ષણો જોવા મળી રહ્યા છે. ફાસ્ટ ફૂડનું સેવન, વધુ પડતો સ્ક્રીન સમય અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ આ પાછળના મુખ્ય કારણો છે. હવે નાની ઉંમરે પણ ગંભીર લીવર ફેલ્યોરના કિસ્સાઓ બહાર આવી રહ્યા છે. જેમ આ કેસમાં જોવા મળ્યું.
પ્લાઝ્માફેરેસિસ શું છે?
પ્લાઝ્માફેરેસિસ એક તબીબી પ્રક્રિયા છે જેમાં દર્દીના શરીરમાં જે પણ ઝેરી પદાર્થ હોય છે, પ્લાઝ્માની બદલીને બહાર કાઢી લેવામા આવે છે. તો, શરીરમાં શુદ્ધ પ્લાઝ્મા ચઢાવી દેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા લીવરને આરામ આપે છે, જેનાથી ઝડપી સ્વસ્થતા પ્રાપ્ત થાય છે. આ કિસ્સામાં, છોકરીને પ્લાઝ્માના બે યુનિટ ટ્રાન્સફ્યૂઝનની જરૂર હતી. પરંતુ તેનો એ ફાયદો મળે છે કે લીવર ટ્રાન્સપ્લાન્ટની નોબત ટળી ગઈ.
યથર્થ હોસ્પિટલના ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજી અને હિપેટોલોજી વિભાગના વડા ડૉ. અપૂર્વ પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે OPD માં આવતા 30 થી 40 ટકા દર્દીઓ ફેટી લીવરની સ્થિતિ ધરાવતા હોય છે, જેમાંથી મોટાભાગના 20 થી 50 વર્ષની વય જૂથમાં આવે છે. બાળકો હોય કે પુખ્ત વયના, દિલ્હીમાં લોકો દિવસ દરમિયાન ભાગ્યે જ 1 થી 1.5 લિટર પાણી પીતા હોય છે, જ્યારે શ્રેષ્ઠ ચયાપચય કાર્ય માટે દરરોજ ઓછામાં ઓછું 2.5 લિટર પાણી પીવું જોઈએ. આ ઉપરાંત, દૈનિક આહારમાં ફાસ્ટ ફૂડનો વધતો વ્યાપ પણ લીવરને નુકસાન પહોંચાડી રહ્યો છે.
