ચૂંટણી પંચે SIR સોફ્ટવેર વિશે RTIમાં માહિતી આપવાની ના પાડી દીધી; કહ્યું- તે ટ્રેડ સિક્રેટ છે

ચૂંટણી પંચે સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) દરમિયાન મતદાર યાદીમાં ભૂલો ઓળખવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા સોફ્ટવેર વિશે માહિતી આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલ મુજબ, કમિશને તેના RTI જવાબમાં જણાવ્યું હતું કે આ માહિતી એક ટ્રેડ સિક્રેટ અને ઈન્ટલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી છે અને RTI કાયદા હેઠળ તેને જાહેર કરી શકાતી નથી.

કમિશને એ પણ સ્પષ્ટતા કરી નથી કે, શું મતદાર યાદીમાં ભૂલો ઓળખવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજેન્સ (AI) અથવા મશીન લર્નિંગનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં.

સોફ્ટવેરનું નામ અને સંસ્કરણ: કમિશને RTI કાયદાની કલમ 8(1)(d) હેઠળ ટ્રેડ સિક્રેટનો ઉલ્લેખ કરીને નામ અને સંસ્કરણ જાહેર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. તેણે એમ પણ કહ્યું હતું કે, SIR માટે નવું સોફ્ટવેર ન તો બનાવવામાં આવ્યું હતું કે ન તો ખરીદવામાં આવ્યું હતું.

શું સોફ્ટવેર પોતાની જાતે ભૂલો શોધે છે: કમિશને સ્પષ્ટ જવાબ આપ્યો ન હતો. તેણે RTI કાયદાની કલમ 2(f)નો ઉલ્લેખ કરીને તેને સ્પષ્ટતા માંગતો પ્રશ્ન ગણાવ્યો હતો.

AI અથવા મશીન લર્નિંગના ઉપયોગ પર: કમિશને સ્પષ્ટતા કરી નથી કે મતદાર યાદી ચકાસણીમાં AI, મશીન લર્નિંગ અથવા પ્રેડિક્ટિવ એનાલિટિક્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો કે નહીં.

સૉફ્ટવેર દૂર કરવાના પ્રશ્ન પર: કમિશને જણાવ્યું હતું કે સંબંધિત મતવિસ્તારના ERO તથ્યો અને રેકોર્ડના આધારે મતદાર યાદીમાંથી નામ ઉમેરવા અથવા દૂર કરવાનો નિર્ણય લે છે. કમિશને સોફ્ટવેરની ભૂમિકા વિશે ચોક્કસ માહિતી આપી નથી.

ચિહ્નિત રેકોર્ડની સમીક્ષા અને મંજૂરીના પ્રશ્ન પર: ચૂંટણી પંચે RTI કાયદાની કલમ 8(1)(g)નો ઉલ્લેખ કર્યો છે. તેમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, જનપ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 13B(1) અને 13B(2) હેઠળ, સંબંધિત વિધાનસભા મતવિસ્તારના ચૂંટણી નોંધણી અધિકારી (ERO) મતદાર યાદી તૈયાર કરવા અને તેમાં સુધારો કરવા માટે જવાબદાર છે.

જ્યારે, કોંગ્રેસે ચૂંટણી પંચ પર ECINET સોફ્ટવેર સંબંધિત માહિતી છુપાવવાનો આરોપ મૂક્યો. જયરામ રમેશે પ્રશ્ન કર્યો કે, કમિશને પોતે ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ (TCS) દ્વારા વિકસિત સોફ્ટવેર વિશેની માહિતી કેમ જાહેર કરી નથી. તેમણે SIR અને મતદાર યાદી સુધારણા દરમિયાન આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને સંબંધિત સુરક્ષા પગલાંના ઉપયોગ પર પણ પ્રશ્ન ઉઠાવ્યો.

રમેશે દાવો કર્યો હતો કે, ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ ECINET સોફ્ટવેર અને ચૂંટણી કમિશનના IT વિભાગ અંગે અનેક વાંધાઓ ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ ફરિયાદો PMના અધિકારક્ષેત્ર હેઠળ આવતા કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT) સુધી પણ પહોંચી છે.

બે દિવસ પહેલા, RTI કાર્યકર્તા લોકેશ K. બત્રા દ્વારા મળેલા RTI જવાબમાં ખુલાસો થયો હતો કે, ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ 29 જુલાઈના રોજ કેબિનેટ સચિવ T.V. સોમનાથનને અલગ અલગ પત્રો લખીને નાયબ ચૂંટણી કમિશનર મનીષ ગર્ગની કામગીરી પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા.

બંને કમિશનરોએ અધિકારીઓમાં કામ વહેંચવાના આદેશ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, અને દલીલ કરી હતી કે, આ આદેશ ચૂંટણી કમિશનની મંજૂરી વિના બહાર પાડવામાં આવ્યો હતો. RTI દ્વારા મેળવેલા દસ્તાવેજો અનુસાર, કેબિનેટ સચિવાલયે જણાવ્યું હતું કે, આ પત્રો સમગ્ર ચૂંટણી કમિશન તરફથી સત્તાવાર ફરિયાદો નથી. તેથી, પોતે કાર્યવાહી કરવાને બદલે, તેણે ફરિયાદોને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને કર્મચારી અને તાલીમ વિભાગ (DoPT)ના કાર્યાલયને મોકલી દીધી.

25 સપ્ટેમ્બર: એક અંગ્રેજી અખબારે અહેવાલ આપ્યો હતો કે, બે ચૂંટણી કમિશનરોએ 10 મહિનામાં ઓછામાં ઓછા 14 વખત કમિશનના નિર્ણયો અને પ્રક્રિયાઓ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, જેમાં મતદાર યાદીના ડેટાના નિયંત્રણ અને અધિકારીઓને માહિતીનો અભાવ સંબંધિત મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

26 સપ્ટેમ્બર: ચૂંટણી કમિશને એક નિવેદનમાં જણાવ્યું હતું કે, મનીષ ગર્ગના કાર્ય ફાળવણીના આદેશોનો અમલ કરવામાં આવ્યો નથી અને IT વિભાગની દેખરેખ ખરેખર દૂર કરવામાં આવી નથી.

3 ઓક્ટોબર: કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે મનીષ ગર્ગની ભૂમિકા અને કમિશનની IT સિસ્ટમ સાથે જોડાયેલા કામકાજ અંગે પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા.

21 ઓક્ટોબર: RTI દ્વારા મળેલી માહિતી અનુસાર, બે કમિશનરોના પત્રો કેબિનેટ સચિવાલય પહોંચ્યા હતા અને તેમને સંબંધિત અધિકારીઓને આગળ મોકલવામાં આવ્યા હતા. પત્રોમાં શું હતું તે જાહેર કરવામાં આવ્યું ન હતું.