દેશના મુખ્ય આર્થિક સલાહકારે કહ્યું કે, 'જૂના વાહનો માટે E10 પેટ્રોલ પાછું લાવો' E20ને કારણે...

E20, અથવા 20 ટકા ઇથેનોલ-મિશ્રિત પેટ્રોલનો દેશવ્યાપી ઉપયોગ ફરજિયાત થયા પછી, ડ્રાઇવરો અને ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્ર દ્વારા ઇંધણ કાર્યક્ષમતા અને એન્જિન સ્વાસ્થ્ય અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. આ દરમિયાન, ભારત સરકારના મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર (CEA) V. અનંત નાગેશ્વરને વ્યવહારુ અને મહત્વપૂર્ણ સૂચન આપીને આ ચર્ચાને નવો વળાંક આપ્યો છે.

એક અંગ્રેજી અખબારમાં છપાયેલા પોતાના લેખમાં, નાગેશ્વરન સૂચવે છે કે જૂના વાહનો માટે પેટ્રોલ પંપ પર E10 ઇંધણ વિકલ્પ ફરીથી સ્થાપિત કરવો જોઈએ, જ્યારે E20 વિકલ્પ નવા અને સુસંગત વાહનો માટે ચાલુ રાખવો જોઈએ.

મુખ્ય આર્થિક સલાહકાર માને છે કે, ઇથેનોલ મિશ્રણ કાર્યક્રમ પાછો ખેંચવાની કે અટકાવવાની જરૂર નથી, પરંતુ દેશના હાલના વાહન કાફલાને ધ્યાનમાં રાખીને એક લવચીક અભિગમની જરૂર છે.

નાગેશ્વરને કહ્યું, 'પેટ્રોલ પંપ પર E20 સાથે E10 જેવા ઓછા ઇથેનોલ મિશ્રણવાળા ઇંધણની ફરીથી ઉપલબ્ધતા સામાન્ય લોકોની મોટી ચિંતાઓને દૂર કરી શકે છે.'

નાગેશ્વરને ઓનલાઈન ફરતા એવા દાવાઓને ફગાવી દીધા હતા કે, E20 પેટ્રોલથી ગાડીના એન્જિન તરત જ ખરાબ થઇ જાય છે અથવા આ બળતણથી માઈલેજ 30 ટકા સુધી ઘટી જાય છે.

ઇથેનોલમાં પેટ્રોલ કરતાં ઓછી ઉર્જા હોય છે, જેના પરિણામે E20 ઇંધણ સાથે બળતણ માઈલેજમાં માત્ર 6 થી 7 ટકાનો જ ઘટાડો થાય છે.

દેશમાં આશરે 7.5થી 8 કરોડ જૂના ટુ-વ્હીલર (ખાસ કરીને BS-IV પહેલાના કાર્બ્યુરેટર મોડેલ) ચાલી રહ્યા છે. કાર્બ્યુરેટર એન્જિન મિશ્રણમાં વધારાના ઓક્સિજનના પ્રમાણે પોતાને એડજસ્ટ કરી શકતા નથી, જેના કારણે તે વધુ ગરમ થઇ જાય છે. આ ઉપરાંત, જૂના રબર સીલ અને બળતણ સિસ્ટમના ભાગો ઇથેનોલના સંપર્કમાં આવે ત્યારે ઝડપથી બગડી શકે છે.

CEAએ પેટ્રોલ પંપ ચર્ચાથી આગળ કૃષિ અને ખાદ્ય સુરક્ષા સુધી આ મુદ્દાને તેમની ટિપ્પણીઓથી વિસ્તૃત કર્યો છે.

જો ભારત 20 ટકાથી વધુ ઇથેનોલ મિશ્રણ (જેમ કે E27 અથવા E30) તરફ આગળ વધે છે, તો તેને મકાઈ, શેરડી અને અન્ય અનાજની મોટા પાયે ખેતીની જરૂર પડશે.

વધુ ઇથેનોલ એટલે કે બળતણ ઉત્પાદન માટે ખેતીની જમીન અને પાણીનો ઉપયોગ થશે, જે ખાદ્ય પાક અને પશુધનના ખોરાક (જેમ કે મકાઈ)ના પુરવઠાને અસર કરી શકે છે.

એકવાર ખેડૂતો, ભઠ્ઠીઓ અને કૃષિ માળખાગત સુવિધાઓ બળતણ ઉત્પાદન માટે અનુકૂળ થઈ જાય, પછી ખાદ્ય કટોકટી અથવા ફુગાવાના સમયમાં તેમના પર પાછા ફરવું અત્યંત જટિલ બની જાય છે.

તેથી, તેઓ ભલામણ કરે છે કે, E20થી વધુ લક્ષ્યો નક્કી કરતા પહેલા 'ખોરાક વિરુદ્ધ બળતણ' સંતુલનનું સંપૂર્ણ ખર્ચ-લાભ વિશ્લેષણ હાથ ધરવામાં આવે.