સુરત શહેર ગુજરાતનું ઔદ્યોગિક કેન્દ્ર છે જેમાં સચિન, પાંડેસરા, કતારગામ અને હજીરા જેવી મુખ્ય ઔદ્યોગિક વસાહતો આવેલી છે. આ વસાહતોમાં વિવિધ ઉદ્યોગો જેવા કે વિવર્સ, એન્જિનિયરિંગ, કેમિકલ, અને ડાઈંગ-પ્રિન્ટિંગ એકમો કાર્યરત છે. આમાંથી સચિન GIDC ખાસ કરીને ડાઈંગ, કેમિકલ અને જનરલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ માટે જાણીતી છે. આ વસાહત GIDCના રિજિયોનલ મેનેજરના કાર્યક્ષેત્ર હેઠળ આવે છે અને સ્થાનિક નોટિફાઇડ ઓથોરિટી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના કામો માટે સ્થાનિક એસોસિએશન સાથે મળીને કામ કરે છે. આ વસાહતના ઉદ્યોગકારો બ્લેકમેલિંગ, લાઇઝનિંગ અને સરકારી લાંચખોરીના ભયંકર ચક્રમાં ફસાયેલા છે જેનો ઉકેલ લાવવો ગુજરાત સરકાર માટે અત્યંત જરૂરી છે અને હાલ એ વિષયમાં કોઈજ સકારાત્મક કાર્યવાહી સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી નથી.
ઉદ્યોગોની મૂળભૂત જરૂરિયાતો અને સમસ્યાઓ:
સચિન GIDCમાં આવેલા ડાઈંગ અને કેમિકલ એકમોને મુખ્યત્વે શુદ્ધ પાણીની જરૂરિયાત હોય છે. આ ઉપરાંત આ એકમોમાંથી નીકળતા રસાયણયુક્ત પાણી (એફ્લુઅન્ટ)ના નિકાલ માટે કોમન એફ્લુઅન્ટ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ (સીઈટીપી)ની જરૂર પડે છે. આ બંને મુદ્દાઓ ઉદ્યોગકારો માટે સતત મુશ્કેલીનું કારણ બની રહ્યા છે. સ્થાનિક એસોસિએશનનું કાર્ય ઉદ્યોગકારોની સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવવાનું હોવા છતાં ઘણીવાર આ એસોસિએશનના કેટલાક હોદ્દેદારો અને સ્થાનિક આગેવાનો આ મુદ્દાઓનો દુરુપયોગ કરી ઉદ્યોગકારોને બ્લેકમેલ કરે છે.
બ્લેકમેલિંગ અને ખંડણીનું ચક્ર:
સચિન GIDCમાં સમયાંતરે એસોસિએશનના હોદ્દેદારો બદલાતા રહે છે પરંતુ કેટલાક મહત્વાકાંક્ષી અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓ ઉદ્યોગકારોને નિશાન બનાવે છે. પાણીની ચોરી અથવા એફ્લુઅન્ટ નિકાલના નામે આવા લોકો ઉદ્યોગકારો પર દબાણ બનાવે છે. વિડિયોગ્રાફી કરીને ખંડણી માંગવાના કિસ્સાઓ પણ સામે આવ્યા છે. આ ઉપરાંત ઉદ્યોગકારો વિરુદ્ધ નનામી ફરિયાદો કરવી અથવા કરાવવી એ આ લોકોની સામાન્ય વાત બની ગઈ છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ઉદ્યોગકારો સતત ડર અને દબાણના વાતાવરણમાં કામ કરવા મજબૂર બને છે.
આ બ્લેકમેલિંગનું ચક્ર અહીં અટકતું નથી. ઉદ્યોગકારોને તકલીફમાં મૂક્યા બાદ કેટલાક લોકો લાઇઝનર તરીકે આગળ આવે છે અને દાવો કરે છે કે તેઓ સરકારી અધિકારીઓ સાથે સમાધાન કરાવી શકે છે. આ લાઇઝનિંગની આડમાં સ્થાનિક પોલીસ, નોટિફાઇડ ઓફિસર્સ, ગુજરાત પોલ્યુશન કંટ્રોલ બોર્ડ (જીપીસીબી), GIDC અધિકારીઓ, લેબર કમિશનર જેવા વિભાગોના અધિકારીઓને લાંચ આપવાની વ્યવસ્થા શરૂ થાય છે. આવી પ્રથાઓ ઉદ્યોગકારોને આર્થિક અને માનસિક રીતે હેરાન કરે છે.
-copy14.jpg)
રાજકીય સંડોવણીનો આરોપ:
કેટલાક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગકારોએ નામ ન જણાવવાની શરતે જણાવ્યું છે કે આ બ્લેકમેલિંગ અને લાંચખોરીના ચક્રમાં સ્થાનિક રાજકારણીઓની પણ સંડોવણી છે. આવા રાજકારણીઓ આ ગેરકાયદેસર આવકોમાંથી હપ્તા મેળવે છે જે આ સમસ્યાને વધુ ગંભીર બનાવે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગકારો ખાસ કરીને વધુ પીડાય છે કારણ કે તેમની પાસે આવા દબાણોનો સામનો કરવાની આર્થિક કે રાજકીય તાકાત નથી હોતી.
ગુજરાતના વિકાસ મોડલ પર અસર:
ગુજરાતનું વિકાસ મોડલ ઔદ્યોગિક પ્રગતિ અને આર્થિક વૃદ્ધિ માટે વિશ્વભરમાં જાણીતું છે. સચિન GIDC જેવી વસાહતોમાં ચાલતી આવી ગેરરીતિઓ આ મોડલને બદનામ કરી શકે છે. ઉદ્યોગકારો એ જ લોકો છે જે સરકારને કરવેરા દ્વારા આવક પૂરી પાડે છે અને રાજ્ય તથા દેશની આર્થિક સમૃદ્ધિમાં યોગદાન આપે છે. જો આવા ઉદ્યોગકારો બ્લેકમેલિંગ, લાઇઝનિંગ અને લાંચખોરીના ભયમાં જીવશે તો તેઓ કેવી રીતે પોતાના ઉદ્યોગોનો વિકાસ કરશે અને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરશે?
આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવા માટે ગુજરાત સરકારે તાત્કાલિક અને કડક પગલાં લેવા જરૂરી છે. સૌથી પહેલાં તો GIDC ના અધિકારીઓ અને સ્થાનિક એસોસિએશનનું સંચાલન પારદર્શી બનાવવું જોઈએ. બ્લેકમેલિંગ અને ખંડણીની ફરિયાદોની તપાસ માટે સ્વતંત્ર તપાસ એજન્સીની રચના કરવી જોઈએ. સરકારી અધિકારીઓની જવાબદારી નક્કી કરીને લાંચખોરી પર અંકુશ મૂકવો જોઈએ. આ ઉપરાંત ઉદ્યોગકારોને તેમની ફરિયાદો નોંધાવવા માટે એક સુરક્ષિત અને ગુપ્ત વ્યવસ્થા ઉભી કરવી જોઈએ જેથી તેઓ ડર વિના પોતાની સમસ્યાઓ રજૂ કરી શકે.
સચિન GIDCના ઉદ્યોગકારો આજે બ્લેકમેલિંગ, લાઇઝનિંગ અને લાંચખોરીના દુષ્ચક્રમાં ફસાયેલા છે. આ સમસ્યાઓ નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગકારોને વધુ અસર કરે છે જે ગુજરાતના ઔદ્યોગિક વિકાસ માટે ચિંતાનો વિષય છે. સરકારે આ ગેરરીતિઓને રોકવા માટે તાત્કાલિક પગલાં લેવા જોઈએ જેથી ઉદ્યોગકારો નિર્ભય અને સ્વતંત્ર રીતે પોતાના ધંધા ચલાવી શકે. જો આ મુદ્દાઓનું નિરાકરણ નહીં આવે તો ગુજરાતનું વિકાસ મોડલ બદનામ થવાનું જોખમ રહેશે.
