જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય, તો માત્ર આ જ માર્ગો વિશ્વનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે!

અત્યારે પણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝને લઈને અસ્થિરતા યથાવત  છે. જો આ મહત્ત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય, તો તે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં મોટો વિક્ષેપ આવશે. મર્યાદિત પાઇપલાઇનો, ખર્ચાળ વૈકલ્પિક માર્ગો અને કટોકટી અનામત, ઉર્જા બજારોને લાગનારા ઝટકાને સંપૂર્ણપણે સરભર કરી શકશે નહીં.

અમેરિકન એનર્જી ઇન્ફર્મેશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (EIA) અનુસાર, વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો લગભગ 20% હિસ્સો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ અવરોધાય છે, તો તે માત્ર શિપિંગ સમસ્યા જ નહીં હોય; તે વૈશ્વિક આર્થિક કટોકટીનું કારણ બની શકે છે. સાઉદી અરેબિયાની પૂર્વ-પશ્ચિમ પાઇપલાઇન લાલ સમુદ્ર સુધી કાચું તેલ પહોંચાડીને એક નાનો ઉકેલ પ્રદાન કરે છે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે તેની વધારાની ક્ષમતા સામાન્ય રીતે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી વહેતા પુરવઠાના જથ્થાને સંપૂર્ણપણે સરભર કરી શકતી નથી, જેને કારણે સંકટની સ્થિતિમાં પુરવઠામાં એક મહત્ત્વપૂર્ણ અંતર રહી જશે.

સંયુક્ત આરબ અમીરાતે પહેલેથી જ એક બાયપાસ બનાવી લીધો છે. અબુ ધાબીની પાઇપલાઇન, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બહાર સ્થિત ફુજૈરાહ બંદર સુધી જાય છે. વિશ્લેષકોનું કહેવું છે કે આ પાઇપલાઇન દરરોજ આશરે 1.5 થી 1.8 મિલિયન બેરલ તેલ લઈ જઇ શકે છે, જે એક વ્યૂહાત્મક, પરંતુ મર્યાદિત વૈકલ્પિક માર્ગ પ્રદાન કરે છે.

જહાજો લાંબા દરિયાઈ માર્ગો થી થઈને જઇ શકે છે, પરંતુ તેની કિંમત ચૂકવવી પડે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ માર્ગોથી ઈંધણ, વીમા અને પરિવહન સમયમાં વધારો થાય છે, જેથી પુરવઠાની અછતથી પહેલા જ વૈશ્વિક તેલના ભાવ વધી જાય છે.

જો સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થઈ જાય છે, તો રાષ્ટ્રો અન્ય રસ્તાઓ તરફ જશે જેમ કે અમેરિકા, રશિયા અને પશ્ચિમ આફ્રિકા. પરંતુ, ઊર્જા એજન્સીઓ ચેતવણી આપે છે કે આ સ્ત્રોતો તાત્કાલિક અછત પૂરી કરી શકતા નથી, જેના કારણે ટૂંકા ગાળાની અછત અને ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે.

શું અસર થશે?

રાષ્ટ્રો કટોકટી તેલ ભંડારનો ઉપયોગ કરી શકે છે. IEAએ અગાઉ પણ તેલ છોડવાની માંગ કરી છે; પરંતુ, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે આ એક અસ્થાયી ઉપાય છે, લાંબા ગાળાનો ઉકેલ નથી. એવામાં, દુનિયાભરમાં પ્લાસ્ટિક અને લોજિસ્ટિક્સથી લઈને ખાદ્ય ઉત્પાદનો સુધી, દરેક ક્ષેત્ર પર તેની અસર પડશે અને મોંઘવારીએ ઝડપથી વધી શકે છે.