બાળપણનો ગળ્યો સ્વાદ જીવનભરની ટેવ બની શકે છે. એક નવા અભ્યાસ મુજબ આ બાબત માત્ર ખાવા-પીવાની પસંદગી પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય પર પણ ઊંડી અસર પાડે છે. પ્રોસીડિંગ્સ ઓફ ધ નેશનલ એકેડેમી ઓફ સાયન્સિસ (PNAS) માં 4 ઓગસ્ટ, 2026ના રોજ પ્રકાશિત થયેલા આ અભ્યાસમાં 1951 થી 1956 વચ્ચે જન્મેલા યુકે બાયોબેંકના 64,761 સહભાગીઓનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો. સંશોધકોએ સપ્ટેમ્બર 1953માં બ્રિટનમાં ખાંડના રેશનિંગના અચાનક અંતને એક કુદરતી પ્રયોગ તરીકે ઉપયોગ કર્યો હતો.
જે લોકોના જીવનના પ્રથમ 1,000 દિવસો મોટાભાગે રેશનિંગ હેઠળ વીત્યા હતા, તેમનામાં જીવનના પાછલા તબક્કામાં કેન્સરના વિવિધ પ્રકારોનો દર ઓછો જોવા મળ્યો હતો. સૌથી મજબૂત અસર લીવર અને ઇન્ટ્રાહેપેટિક બાઇલ ડક્ટના કેન્સરમાં જોવા મળી હતી. ત્યારબાદ રેક્ટલ , ફેફસાં, પ્રોસ્ટેટ અને સ્તન કેન્સરમાં આ ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ કોઈ એવો પ્રયોગ નહોતો જેમાં બાળકોને ઈરાદાપૂર્વક ખાંડ વગરનો ખોરાક આપવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ આ ઐતિહાસિક સ્થિતિએ સંશોધકોને બાળપણમાં ખાંડના વાસ્તવિક સેવનની લાંબા ગાળાની અસરોનો અભ્યાસ કરવાની તક આપી હતી.
ગર્ભધારણથી લઈને બાળકના બીજા જન્મદિવસ સુધીના પ્રથમ 1,000 દિવસો શારીરિક વિકાસ અને ચયાપચયની દ્રષ્ટિએ ખૂબ સંવેદનશીલ ગણાય છે. એલાઇટ કેર ક્લિનિકના કન્સલ્ટન્ટ ફિઝિશિયન ડૉ. પલ્લેટી શિવ કાર્તિક રેડ્ડી (MBBS, MD, FAIG) એ સમજાવ્યું કે પ્રારંભિક પોષણ શરીરના બંધારણ અને પાછળથી ખોરાક પ્રત્યે શરીરના પ્રતિભાવને અસર કરી શકે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે, ગર્ભધારણથી લઈને બાળકના જીવનના પ્રથમ બે વર્ષ સુધીના 1,000 દિવસો મેટાબોલિક અને ડેવલપમેન્ટલ પ્રોગ્રામિંગ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમયગાળો છે.
આ અભ્યાસમાં એક રસપ્રદ બાબત કોઈ ટ્યુમર કે મેટાબોલિક માર્ગમાં નહીં, પરંતુ લોકોની ખાવા-પીવાની ટેવમાં જોવા મળી. જે લોકો રેશનિંગના સમયમાં ઉછેર્યા હતા, તેઓ પાંચ દાયકા પછી પણ ઓછી ખાંડનું સેવન કરતા હતા. તેમણે ખોરાકની ઓછી માત્રા અને વધુ વૈવિધ્યસભર આહાર લેવાની વાત પણ સ્વીકારી હતી. આ પરથી એક બાબત સ્પષ્ટ થાય છે કે પ્રારંભિક આહાર સ્વાદની પસંદગી નક્કી કરવામાં મદદ કરે છે, જેથી પાછળથી વધુ પડતી ગળી વસ્તુઓની જરૂરિયાત લાગતી નથી.
સંશોધકોને રેશનિંગ જૂથના લોકોમાં લાંબા લ્યુકોસાઇટ ટેલોમેયર્સ પણ મળ્યા. ટેલોમેયર્સ એ ક્રોમોસોમના છેડા પર આવેલી રક્ષણાત્મક રચનાઓ છે, જે કોષ વિભાજન અને ઉંમર વધવાની સાથે સામાન્ય રીતે ટૂંકી થતી જાય છે. સંશોધકોના અંદાજ મુજબ આ તફાવત લગભગ 2.2 વર્ષ જેટલા ધીમા જૈવિક વૃદ્ધત્વને સમકક્ષ હતો. તેનો અર્થ એ નથી કે ખાંડ ઓછી ખાવાથી શરીરની ઉંમર અક્ષરશઃ બે વર્ષ પાછળ જતી રહે છે, પરંતુ તે કોષોના સ્વાસ્થ્યનું એક જૈવિક સૂચક છે.
આ અભ્યાસ સામાન્ય અવલોકન કરતાં વધુ મજબૂત પુરાવા પૂરા પાડે છે કારણ કે સંશોધકોએ રેશનિંગના ઐતિહાસિક ફેરફારનો ઉપયોગ કર્યો હતો. આ કુદરતી પ્રયોગે કારણ અને અસરના સંબંધને વધુ મજબૂત બનાવ્યો છે. છતાં, એવું સાબિત કરી શકાતું નથી કે માત્ર ખાંડ જ તમામ ફેરફારોનું એકમાત્ર કારણ હતી. રેશનિંગ દરમિયાન જીવેલા લોકોએ માત્ર ઓછી ખાંડ જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર આહારશૈલીમાં ફેરફાર અનુભવ્યો હતો.
અભ્યાસમાં ચયાપચય, ક્રોનિક સોજો અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ સાથે જોડાયેલા સંભવિત જૈવિક માર્ગો દર્શાવવામાં આવ્યા છે. પરંતુ આ મિકેનિઝમને એવા પુરાવા તરીકે ન દર્શાવવા જોઈએ કે ખાંડ ખાવાથી સીધું અમુક ચોક્કસ કેન્સર થાય છે. આ તફાવત સમજવો મહત્વપૂર્ણ છે. ખાંડથી કેન્સર થાય છે એવું હેડલાઇન આપવું એ આ સંશોધનમાં સાબિત થયેલી બાબતો કરતાં અતિશયોક્તિભર્યું ગણાશે.
માતાપિતાએ ફળો કે દૂધમાં કુદરતી રીતે મળતી ખાંડથી ડરવાની જરૂર નથી. ખરી ચિંતા મિઠાઈઓ, ડિઝર્ટ, ગળ્યા પીણાં અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડમાં ઉપરથી ઉમેરવામાં આવતી ખાંડ (ફ્રી સુગર) ની છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) દૈનિક ઉર્જા વપરાશના 10% થી ઓછી ઉમેરેલી ખાંડ લેવાની ભલામણ કરે છે અને વધારાના સ્વાસ્થ્ય લાભો માટે તેને 5% થી નીચે રાખવાનું સૂચન કરે છે.
નાના બાળકો માટે આ સલાહ વધુ સ્પષ્ટ છે. WHO નું કહેવું છે કે પૂરક આહારમાં ખાંડ ઉમેરવી જોઈએ નહીં, જ્યારે CDC સલાહ આપે છે કે 24 મહિનાથી નાના બાળકોએ ઉમેરેલી ખાંડ બિલકુલ ન લેવી જોઈએ.
ડૉ. રેડ્ડીએ આ તારણોને અતિશય સખત નિયમમાં ન બદલવાની ચેતવણી આપી હતી. તેમણે કહ્યું, આ સંશોધનનો મુખ્ય સંદેશ એ નથી કે ખાંડ ઝેરી છે અથવા બાળકોને સંપૂર્ણપણે ખાંડમુક્ત આહારની જરૂર છે. મુખ્ય વાત એ છે કે બાળકો પ્રારંભિક જીવનમાં કેટલી અને કેવા પ્રકારની ખાંડ લે છે તે આપણે અગાઉ વિચારતા હતા તેના કરતાં ઘણું વધારે મહત્વનું હોઈ શકે છે.
પરિવારો માટે આ સૌથી ઉપયોગી પાઠ હોઈ શકે છે. બાળકનું બાળપણ મનાઈ કરેલી વસ્તુઓથી ઘેરાયેલું હોવું જરૂરી નથી. સૌથી મહત્વનું એ છે કે શરૂઆતથી જ ઓછી ગળી વસ્તુઓને સામાન્ય ગણવી. ફળોના બાઉલને દરરોજ મીઠાઈ સાથે સરખાવવાની જરૂર નથી, મોળા દહીંને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માટે ખાંડ ઉમેરવાની જરૂર નથી અને પાણી રોજિંદા પીણા તરીકે શ્રેષ્ઠ છે. આ અભ્યાસનો સૌથી રસપ્રદ સંદેશ ફક્ત ઓછી ખાંડ ખાઓ એટલો નથી, પરંતુ એ છે કે બાળપણનો ખોરાકનો અનુભવ શરીર અને સ્વાદ સાથે ધારણા કરતાં વધુ લાંબો સમય ટકી રહે છે.
3.jpg)
