બાંગ્લાદેશના અગ્રણી રાજકીય પક્ષ બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (બીએનપી)ના વડા અને ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન બેગમ ખાલિદા ઝિયાનું અવસાન થયું છે. તેઓ 80 વર્ષના હતા અને લાંબા સમયથી ગંભીર બીમારીથી પીડિત હતા. બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં તેઓ એક મહત્વપૂર્ણ અને પ્રભાવશાળી ચહેરા તરીકે ઓળખાતા હતા.
બેગમ ખાલિદા ઝિયાએ બે વખત બાંગ્લાદેશના વડા પ્રધાન તરીકે સેવા આપી હતી. તેમનો પહેલો કાર્યકાળ 1991 થી 1996 દરમિયાન રહ્યો હતો, જ્યારે બીજો કાર્યકાળ 2001 થી 2006 સુધી રહ્યો. તેઓ બાંગ્લાદેશના પ્રથમ મહિલા વડા પ્રધાન હતા. તેમના પતિ ઝિયાઉર રહેમાન બાંગ્લાદેશના ભૂતપૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને લશ્કરી શાસક હતા. તેમણે જ બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટીની સ્થાપના કરી હતી. 1981માં ઝિયાઉર રહેમાનની હત્યા થયા બાદ ખાલિદા ઝિયાએ પાર્ટીનું નેતૃત્વ સંભાળ્યું હતું.
હવે બીએનપીનું નેતૃત્વ તેમના પુત્ર તારિક રહેમાન કરી રહ્યા છે. તારિક રહેમાન બીએનપીના કાર્યકારી અધ્યક્ષ છે અને લગભગ 17 વર્ષ દેશ બહાર રહ્યા બાદ તાજેતરમાં બાંગ્લાદેશ પરત ફર્યા છે.
ખાલિદા ઝિયાનું જન્મ 15 ઓગસ્ટ, 1945ના રોજ થયો હતો. તેમના રાજકીય જીવન દરમિયાન તેઓ બાંગ્લાદેશી રાજકારણમાં અત્યંત પ્રભાવશાળી રહ્યા, પરંતુ તેમનો કાર્યકાળ વિવાદોથી પણ ભરેલો રહ્યો. બાંગ્લાદેશના બીજા મહિલા વડા પ્રધાન શેખ હસીના તેમના કટ્ટર રાજકીય વિરોધી રહ્યા. શેખ હસીનાના લાંબા શાસન દરમિયાન ખાલિદા ઝિયા પર ભ્રષ્ટાચારના અનેક કેસ થયા હતા અને તેમને દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન તેઓ લાંબા સમય સુધી નજરકેદ પણ રહ્યા હતા.
ગયા વર્ષે શેખ હસીનાને સત્તા પરથી હટાવવામાં આવ્યા બાદ મોહમ્મદ યુનુસના નેતૃત્વમાં રચાયેલી વચગાળાની સરકારે ખાલિદા ઝિયાને મુક્ત કર્યા હતા. જોકે, વધતી ઉંમર અને ખરાબ સ્વાસ્થ્યને કારણે તેઓ ફરી રાજકારણમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી શક્યા ન હતા.
તેમનો વડા પ્રધાન તરીકેનો કાર્યકાળ પણ અનેક વિવાદોને કારણે ચર્ચામાં રહ્યો હતો. તેમના પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યા હતા કે તેમના શાસન દરમિયાન કટ્ટરપંથી તત્વોને પ્રોત્સાહન મળ્યું. ખાસ કરીને જમાત-એ-ઇસ્લામી જેવી કટ્ટરપંથી સંસ્થાનો બાંગ્લાદેશમાં પ્રભાવ વધ્યો હતો. જમાત-એ-ઇસ્લામી પર બાંગ્લાદેશની આઝાદી દરમિયાન પાકિસ્તાની સેના સાથે મળીને નરસંહાર, હત્યા અને બળાત્કાર જેવા ગંભીર આરોપો લાગેલા છે.
બીજી તરફ, ખાલિદા ઝિયાના પતિ ઝિયાઉર રહેમાન પાકિસ્તાની સેના સાથે જોડાયેલા અધિકારી હતા, પરંતુ બાંગ્લાદેશની મુક્તિ લડત દરમિયાન તેમણે પોતાના પાકિસ્તાની કમાન્ડરો સામે બળવો કર્યો હતો. શેખ મુજીબુર રહેમાનની જેમ તેઓ પણ બાંગ્લાદેશની આઝાદીના નાયક તરીકે ઓળખાય છે. જોકે, પછીથી તેમની સ્થાપિત પાર્ટી કટ્ટરપંથી વિચારધારાની નજીક પહોંચી હોવાનો આરોપ લાગતો રહ્યો.
ખાલિદા ઝિયાના કાર્યકાળ દરમિયાન ભારત સાથે પણ રાજદ્વારી સંબંધો રહ્યા. 1991 થી 1996ના તેમના પ્રથમ કાર્યકાળ દરમિયાન તેઓ મે 1992માં યોજાયેલી સાર્ક સમિટમાં ભાગ લેવા માટે ભારત આવ્યા હતા. બાદમાં 2006માં, તેમના બીજા કાર્યકાળ દરમિયાન, તેમણે દ્વિપક્ષીય મુલાકાત માટે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. તે સમય દરમિયાન ભારતમાં પ્રધાનમંત્રી મનમોહન સિંહની સરકાર હતી.
બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં ખાલિદા ઝિયાનું અવસાન એક યુગના અંત સમાન માનવામાં આવી રહ્યું છે.
