પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના પરિણામોના ઊંડા વિશ્લેષણમાં એક ચોંકાવનારી વિગત સામે આવી છે. રાજ્યની ઓછામાં ઓછી 82 બેઠકો પર ત્રીજા સ્થાને રહેલા ઉમેદવારે મેળવેલા મતોની સંખ્યા, વિજેતા અને રનર-અપ (બીજા ક્રમે રહેલા) ઉમેદવાર વચ્ચેના જીતના તફાવત (માર્જિન) કરતા પણ વધારે છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે બીજા અને ત્રીજા નંબરના ઉમેદવારો વચ્ચે મતોના વિભાજનને કારણે વિજેતા ઉમેદવારનો રસ્તો સરળ બન્યો હતો.
બહેરામપુર બેઠક આનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે. અહીં કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા અધીર રંજન ચૌધરી ભાજપ સામે 17,548 મતોથી હારી ગયા. આ બેઠક પર ત્રીજા ક્રમે રહેલા તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ના ઉમેદવારને 49,586 મત મળ્યા હતા, જે જીતના માર્જિન કરતા લગભગ ત્રણ ગણા છે. જો આ મતોનું વિભાજન ન થયું હોત, તો પરિણામ કંઈક અલગ હોઈ શકત.
CPM એ TMC ના મતોમાં પાડ્યું ગાબડું
ઘણી બેઠકો પર તૃણમૂલ કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતાઓની હાર પાછળ ડાબેરી પક્ષ (CPM) જવાબદાર રહ્યો છે. દમદમ ઉત્તરમાં TMC ના ચંદ્રિમા ભટ્ટાચાર્ય હારી ગયા કારણ કે CPM ને 38,428 મત મળ્યા. ભાજપ આ બેઠક માત્ર 26,404 મતોથી જીત્યું હતું. ટોલીગંજમાં અરૂપ વિશ્વાસની હાર પાછળ પણ CPM ના 30,335 મતો જવાબદાર છે. ભાજપ અહીં માત્ર 6,013 મતોથી જીતવામાં સફળ રહ્યું. જાદવપુરમાં ભાજપે 27,716 મતોથી જીત મેળવી, જ્યારે ત્રીજા સ્થાને રહેલા CPM ના વિકાસ રંજન ભટ્ટાચાર્યને 41,148 મતો મળ્યા હતા.
કાશીપુર-બેલગાછિયામાં TMC ના અતિન ઘોષ ભાજપના રિતેશ તિવારી સામે માત્ર 1,651 મતોથી હાર્યા, જ્યારે અહીં CPM ને 11,151 મતો મળ્યા હતા. બેહાલા વેસ્ટ બેઠક પર TMC ના રત્ના ચેટર્જી 24,699 મતોથી હાર્યા, અહીં ત્રીજા સ્થાને રહેલા CPM ને 30,676 મતો મળ્યા. ઉત્તરપારા અને ચંદનનગર આ બંને બેઠકો પર TMC ના ઉમેદવારો (શીર્ષણ્ય બંદોપાધ્યાય અને ઈન્દ્રનીલ સેન) ભાજપ સામે હાર્યા, કારણ કે CPM એ અનુક્રમે 17,136 અને 22,760 મતો મેળવીને ખેલ બગાડ્યો હતો.
ક્યાંક TMC તો ક્યાંક CPM ને પણ મળ્યો ફાયદો
મતોના વિભાજનનો ફાયદો હંમેશા ભાજપને જ મળ્યો છે એવું નથી. કમરહાટી સીટ પર TMC ના મદન મિત્ર 5,643 મતોથી જીત્યા કારણ કે CPM એ 20,203 મતો મેળવીને ભાજપના મતોમાં ગાબડું પાડ્યું હતું. ડોમકલમાં એકમાત્ર બેઠક હતી જે CPM જીતી શકી. અહીં કોંગ્રેસે 30,453 મતો મેળવીને ત્રીજું સ્થાન મેળવ્યું, જેના કારણે ડાબેરી પક્ષ ભાજપને 16,296 મતોથી હરાવી શક્યો.
નોઆપારા બેઠક પર ભાજપના અર્જુન સિંહ 17,656 મતોથી જીત્યા, જ્યારે CPM ના મતો પણ લગભગ એટલા જ (17,696) હતા. દાર્જિલિંગ સીટ પર ભાજપ માત્ર 6,057 મતોથી જીત્યું, જ્યારે ત્રીજા સ્થાને રહેલા અપક્ષ ઉમેદવારે 48,635 મતો મેળવીને સૌને ચોંકાવી દીધા હતા. આ વિશ્લેષણ પરથી સ્પષ્ટ થાય છે કે બંગાળની ચૂંટણીમાં 'ત્રિપાંખિયો જંગ' ઘણી બેઠકો પર નિર્ણાયક સાબિત થયો હતો.
