ભારતમાં નવા મતદાર બનવા માટે, હવે પોતાના માતાપિતાની SIR વિગતો પણ પૂરી પાડવી પડશે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI)એ નિયમોમાં ફેરફાર કર્યા વિના નોંધણી પ્રક્રિયામાં ખુબ મોટો ફેરફાર કર્યો છે. નવા મતદાર બનવા માટે, 'ફોર્મ 6' ભરવામાં આવે છે. જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પૂર્ણ થઈ ગયું છે, ત્યાં માતાપિતાની SIR માહિતી પૂરી પાડવા માટેનો એક વિભાગ 'ફોર્મ 6'માં ઉમેરવામાં આવ્યો છે. નવા અરજદારોએ મતદાર યાદીમાં તેમનું નામ ઉમેરતા પહેલા આ માહિતી જાહેર કરવાની જરૂર પડશે.
ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI)એ નવા મતદારો માટે નોંધણી પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે, જે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પૂર્ણ થઈ ગયું છે, ત્યાં માતાપિતાની SIR માહિતી માટેનો એક નવો વિભાગ 'ફોર્મ 6'માં ઉમેરવામાં આવ્યો છે.
આ ફેરફાર હેઠળ, નવા અરજદારોએ તેમના માતાપિતાની SIR માહિતી જાહેર કરવાની જરૂર પડશે. SIR ઘોષણા વિના, નવા અરજદારનું નામ મતદાર યાદીમાં ઉમેરવામાં આવશે નહીં. ચૂંટણી પંચે આટલું કડક પગલું ભરતા પહેલા નિયમોમાં ફેરફારની રાહ જોવાનું પણ જરૂરી માન્યું ન હતું.
મીડિયા સૂત્રોના અહેવાલ મુજબ, મતદારો નોંધણી નિયમો, 1960માં હજુ સુધી કોઈ ઔપચારિક સુધારો કરવામાં આવ્યો નથી. આ વિના, ચૂંટણી પંચે ફોર્મ 6માં SIR ઘોષણા વિભાગ ઉમેર્યો છે. આ નવી ઘોષણા ફોર્મ 6ના ભાગ J અને K વચ્ચે ઉપલબ્ધ હશે, જે ચૂંટણી પંચના ECINET પોર્ટલ પર ઓનલાઈન ઉપલબ્ધ છે.
SIR ઘોષણા વિભાગમાં, વ્યક્તિએ 3 વિકલ્પોમાંથી એકની પસંદગી કરવી પડશે: અરજદારનું નામ અગાઉની SIR મતદાર યાદીમાં હતું. માતાપિતા અથવા દાદા-દાદીના નામ અગાઉની SIR મતદાર યાદીમાં હતા. અરજદાર કે તેમના માતાપિતાના નામ અગાઉની મતદાર યાદીમાં હાજર નહોતા.
જો અરજદાર પહેલા બે વિકલ્પોમાંથી કોઈ એક પસંદ કરે છે, તો તેમણે વિધાનસભા મતવિસ્તાર, મતદાન મથક નંબર અને અગાઉના SIR હેઠળ સીરીયલ નંબર જેવી વિગતો પ્રદાન કરવાની રહેશે. જે અરજદારો પાસે આ માહિતી નથી તેઓ ત્રીજી શ્રેણી પસંદ કરી શકે છે. જોકે, પોર્ટલ તે વિકલ્પ પસંદ કરવાની અસરનો ઉલ્લેખ કરતું નથી.
પ્રથમ વખત મત આપનારા, નવા લાયક નાગરિકો અને કાઢી નાખવામાં આવેલા મતદારોએ મતદાર યાદીમાં તેમના નામ ઉમેરવા માટે ફોર્મ 6માં SIR વિગતો ભરવાની જરૂર પડશે. સુધારા વિના SIR ઘોષણાના સમાવેશ અંગે, ચૂંટણી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે, આ કવાયત વહીવટી સૂચનાઓ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી અને ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવા માટે ફરજિયાત બની ગઈ છે. તેના વિના, નવા મતદાર નોંધણી ફોર્મ સબમિટ કરવામાં આવશે નહીં.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, જો તમે ચૂંટણી પંચની વેબસાઇટ પરથી ફોર્મ 6 ડાઉનલોડ કરો છો, તો ત્યાં કોઈ SIR ઘોષણા વિભાગ નથી. નવા મતદાર બનવા માટે, આ 'ફોર્મ 6' ડાઉનલોડ કરો, પ્રિન્ટઆઉટ લો, તેને યોગ્ય રીતે ભરો અને સહાયક દસ્તાવેજો સાથે બૂથ લેવલ ઓફિસર (BLO)ને સબમિટ કરો. તેનો અર્થ એ કે, એક દેશ, એક ચૂંટણી પંચ, પરંતુ નવા મતદાર ઉમેરવા માટે બે પ્રકારના ફોર્મ 6.
ચૂંટણી અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે 'ફોર્મ 6'માં SIR માહિતીની ઘોષણા સૌપ્રથમ ગયા વર્ષે જૂનમાં બિહારમાં SIR પ્રક્રિયા દરમિયાન રજૂ કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી, તે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મતદાર નોંધણી પ્રક્રિયામાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે, જ્યાં SIR હાથ ધરવામાં આવે છે.
ચૂંટણી પંચના એક અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે, 'ઘોષણાપત્ર સાથે ભરેલું ફોર્મ બિહારના દૈનિક SIR બુલેટિનમાં દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.'
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, આ જરૂરિયાત મતદારોને મેપ કરવામાં મદદ કરે છે અને નવા મતદારોએ તેમની અરજીઓ સાથે સબમિટ કરવા માટેના સહાયક દસ્તાવેજોની સંખ્યા ઘટાડે છે.
હાલના ચૂંટણી નિયમો હેઠળ, ફોર્મ 6માં અરજદારોએ તેમની સાથે રહેતા પરિવારના સભ્યોની વિગતો આપવાની હોય છે, જેમાં તેમના ચૂંટણી ફોટો ઓળખ કાર્ડ (EPIC) નંબરનો સમાવેશ થાય છે. કેન્દ્ર સરકારને 'લોક પ્રતિનિધિત્વ અધિનિયમ, 1950ની કલમ 28' હેઠળ નિયમોને સૂચિત કરવાનો અધિકાર છે. 'ફોર્મ 6' આવા જ એક નિયમ, 'મતદારો નોંધણી નિયમો, 1960'માંથી નીકળ્યું છે.
