સરકાર દેશની કંપનીઓને વિદેશમાં મોટી કરે, લાભ આપે એમાં કશું ખોટું નથી

(ઉત્કર્ષ પટેલ)
આજના વૈશ્વિકયુગમાં કોઈ પણ દેશની સમૃદ્ધિ તેની કંપનીઓની વૈશ્વિક હાજરી પર આધારિત છે. સરકાર દ્વારા પોતાની કંપનીઓને વિદેશમાં મોટી બનાવવા માટે લાભ આપવો એ કોઈ અન્યાય કે ખોટું કાર્ય નથી પરંતુ તે રાષ્ટ્રીય વિકાસનું સશક્ત માધ્યમ છે. આ પગલાંથી અર્થતંત્ર મજબૂત બને છે, રોજગાર વધે છે અને દેશની પ્રતિષ્ઠા વિશ્વમાં વધે છે. આપણા ભારત જેવા વિકાસશીલ દેશ માટે આ વ્યૂહરચના વધુ મહત્વની સાબિત થશે કારણ કે તે આપણને ‘વિશ્વ ગુરુ’ની તરફ લઈ જાય છે.

આવા લાભો અર્થતંત્રને નવી દિશા આપે છે. જ્યારે સરકાર નિકાસ પર સબસિડી, ટેક્સમાં છૂટ, વિદેશી રોકાણ પર ધ્યાન આપે છે ત્યારે કંપનીઓ વિદેશી બજારોમાં સ્પર્ધા કરી શકે છે. આનાથી વિદેશી વેપારનો આંકડો વધે છે અને આપણું નાણું વધુ મજબૂત બને છે. ઉદાહરણ તરીકે જ્યારે કંપની વિદેશમાં ફેક્ટરી સ્થાપે છે ત્યારે તેના લાભો ઘરે પાછા આવે છે નફો, ટેક્નોલોજી અને નવી રોજગારી રૂપે. આ રીતે વિદેશી રોકાણ (FDI) જેવી જ ‘FDO’ (Foreign Direct Outflow) પણ દેશ માટે લાભકારી બને છે. ભારતમાં ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અને ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ જેવી યોજનાઓ આ દિશામાં પહેલેથી જ કામ કરી રહી છે જેમાં અદાણી, રિલાયન્સ અને ટાટા, બિરલા જેવી કંપનીઓ વિદેશમાં વેપાર કરી રહી છે. આનાથી દેશનું GDP વધે છે અને યુવાનોને વૈશ્વિક તકો મળે છે.

આ વ્યૂહરચના રોજગાર અને કૌશલ્ય વિકાસને પ્રેરણા આપે છે. વિદેશોમાં વેપારથી કંપનીઓને નવી ટેક્નોલોજી મળે છે જે દેશમાં પાછી લાવીને સ્થાનિક ઉદ્યોગોને વધુ આધુનિક બનાવે છે. આનાથી માત્ર મોટી કંપનીઓ જ નહીં પરંતુ તેમના સપ્લાયર્સ અને MSME પણ વિકસે છે. દેશમાં લાખો નોકરીઓ ઊભી થાય  છે અને યુવા વર્ગને વૈશ્વિક ફલક પર કામ કરવાની તક મળે છે. 

વિશ્વના અન્ય દેશો આ વાતના જીવંત પુરાવા છે. ચીને પોતાની કંપનીઓને વિદેશમાં આગળ વધવા માટે વિશાળ સરકારી સમર્થન આપ્યું. ‘બેલ્ટ એન્ડ રોડ’ પહેલ અને સબસિડીથી હુવાવે, અલિબાબા અને બાઈડુ જેવી કંપનીઓ વૈશ્વિક જાયન્ટ બની. આનાથી ચીન વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બન્યું અને કરોડો લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢ્યા. દક્ષિણ કોરિયાએ પણ ‘ચેબોલ’ પરિવારને ટેક્સ છૂટ અને નાણાકીય સહાય આપી. સેમસંગ અને હ્યુન્ડાઈ વિદેશમાં ફેલાયા અને દેશને ‘એશિયન ટાઈગર’ બનાવ્યો. આજે કોરિયા વિશ્વના ટોપ ટેકનોલોજી અને ઓટોમોબાઈલ નિકાસકાર છે. જાપાને પોસ્ટવોર સમયમાં કેરેટ્સુ કંપનીઓને સરકારી લાભ આપ્યા હતા જેના કારણે ટોયોટા અને સોની વૈશ્વિક બ્રાન્ડ બન્યા અને જાપાન વિશ્વની ત્રીજી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બન્યું. સિંગાપુરે પણ તેમાસેક જેવી સરકારી કંપનીઓને વિદેશી રોકાણ માટે પ્રોત્સાહન આપ્યું જેનાથી નાના દેશને વિશ્વના નાણાકીય કેન્દ્ર તરીકે સ્થાન મળ્યું. આ તમામ ઉદાહરણો સાબિત કરે છે કે સરકારી લાભો કંપનીઓને માત્ર મોટી નથી બનાવતા પરંતુ આખા દેશને સમૃદ્ધ બનાવે છે.

ભારત માટે આ તક સોનેરી છે. વર્તમાન સરકાર વિદેશી વેપાર વધારવા માટે FTA (Free Trade Agreements) અને પ્લગ એન્ડ પ્લે પોલિસી અમલમાં મૂકી રહી છે. જો આને વધુ પ્રભાવી બનાવવામાં આવે તો ભારતીય કંપનીઓ યુરોપ, અમેરિકા અને આફ્રિકામાં વેપાર વધારી કરી શકશે. 

તારણમાં સરકારના આવા લાભોને કોઈ ‘ખોટું’ કહેવું અને નિંદા કરવી એ એક ગેરસમજ છે. આ પગલાં તો દેશના સપનાને વાસ્તવિકતા આપવાનું સાધન છે. જો આપણે વિશ્વના અગ્રણી દેશો જેવું બનવું હોય તો આ પગલાંને વધુ મજબૂત કરવા પડશે. આથી જ આ વ્યૂહરચના ભારતને ૨૦૪૭ સુધી વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે. આપણે આને હકારાત્મક રીતે જોઈએ અને તેને સમર્થન આપીએ કારણ કે તે આપણા યુવાનોનું ભવિષ્ય અને દેશની સમૃદ્ધિ માટે લાભકારક છે.

(લેખક એક પ્રતિષ્ઠિત ઉદ્યોગપતિ, સમાજસેવક અને khabarchhe.comના સંસ્થાપક છે.)