ગુજરાતમાં પણ ભાજપ સાથે ‘અયોધ્યા’વાળી થઈ હોય તેવું લાગે છે. જ્યાં વિશ્વની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે, ત્યાં જનતાએ કેજરીવાલના રાજકારણમાં વિશ્વાસ મૂક્યો છે. નર્મદાની ભૂમિએ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે, સાચી રાજકીય તાકાત ફક્ત પ્રતિક અને પ્રચારમાં જ નહીં, પરંતુ જમીન પરના વાસ્તવિક કાર્ય અને લોકોની સાથે મજબૂત રીતે ઉભા રહેનાર રાજકારણમાં છે.
ગુજરાતની સ્થાનિક સ્વરાજ્યની ચૂંટણીઓમાં ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ભલે પ્રચંડ વિજયનો દાવો કર્યો હોય, પરંતુ આદિવાસી પ્રભુત્વ ધરાવતા નર્મદા જિલ્લામાં આમ આદમી પાર્ટી (AAP)એ જે પ્રદર્શન કર્યું છે, તેણે રાજકીય પરિદૃશ્યને બદલી દીધું છે. આ ફક્ત બેઠકોની દૃષ્ટિએ જ વિજય નથી, પરંતુ એક વિચારધારાનો વિજય છે, એ વિચારધારા જે હાંસિયામાં રહેલા લોકોને કેન્દ્રમાં લાવે છે. જિલ્લા પંચાયતમાં 22માંથી 15 બેઠકો કબજે કરવી અને 6માંથી 4 તાલુકા પંચાયતોમાં વિજય, એ વાતના સંકેત છે કે પરિવર્તનની લહેર હવે ગુજરાતના આંતરિક પ્રદેશો સુધી પહોંચી ગઈ છે.
એક તરફ 'સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી'ને વિકાસનું પ્રતિક ગણાવીને મોટા-મોટા દાવા કરવામાં આવ્યો, તે જ પ્રદેશના લોકોએ સ્થાનિક સ્તરે એક અલગ જ ચુકાદો આપીને એ દર્શાવ્યું કે વિકાસનો સાચો માપદંડ ફક્ત ઉંચી પ્રતિમાઓમાં જ નહીં, પરંતુ લોકોના જીવનમાં પરિવર્તનમાં રહેલો છે. આ જ સંદેશ અયોધ્યામાં પણ જોવા મળ્યો હતો, જ્યાં ભાવનાત્મક મુદ્દાઓ છતા જનતાએ પોતાની રોજિંદા સવાલોને પ્રાથમિકતા આપી હતી.
આ સમગ્ર પરિવર્તનના કેન્દ્રમાં આમ આદમી પાર્ટીનું મજબૂત સંગઠનાત્મક માળખું અને જમીની પકડ નજરે પડે છે. અરવિંદ કેજરીવાલનું રાજકીય મોડેલ પ્રામાણિકતા, શિક્ષણ, આરોગ્યસંભાળ અને જનસેવા હવે દિલ્હી અને પંજાબથી નીકળીને ગુજરાતના ગામડાઓ સુધી પોતાની પકડ બનાવી રહી છે. મર્યાદિત સંસાધનો હોવા છતા પાર્ટીએ જે રીતે તેના કાર્યકર્તાઓને એકત્ર કર્યા, તે પરંપરાગત રાજકીય પક્ષો માટે એક મહત્ત્વપૂર્ણ પાઠ છે.
નર્મદા ક્ષેત્રમાં આ સફળતા પાછળ ધારાસભ્ય ચૈતર વસાવાની વ્યાપક જન સંપર્ક અને તેમનો અવિરત સંઘર્ષ પણ મુખ્ય પરિબળો રહ્યા છે. આદિવાસી અધિકારો તેમજ જમીન અને જંગલોને લગતા મુદ્દાઓ પર સતત અવાજ ઉઠાવનારા વસાવાએ જનતા વચ્ચે ભરોસો બનાવ્યો છે. અહીં સુધી કે જેલવાસ બાદ પણ તેમનું જનસમર્થન ઘટ્યું નહીં; તેના બદલે, તે વધુ મજબૂત બન્યો, જે દર્શાવે છે કે જનતા હવે રાજકીય શક્તિના દબાણ સામે ઝૂકવાને બદલે તેમના નેતાઓ સાથે ઊભી રહે છે. આ વિજય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે આમ આદમી પાર્ટી અનેક પડકારોનો સામનો કરી રહી છે. જોકે, નર્મદા તરફથી મળેલો આ આદેશ દર્શાવે છે કે જનતા હજુ પણ પ્રામાણિક રાજકારણની પાછળ મજબૂત રીતે ઉભી છે. અરવિંદ કેજરીવાલના નેતૃત્વ હેઠળ પક્ષ સતત વિસ્તરી રહ્યો છે, અને ખાસ કરીને તેનો પગપેસારો આદિવાસી પ્રદેશોમાં ઝડપથી વધી રહ્યો છે.
જ્યારે ભાજપ સત્તા અને સંસાધનોના બળ પર ચૂંટણીમાં વિજય મેળવી રહી છે, ત્યારે કોંગ્રેસ પક્ષ વધુને વધુ હાંસિયામાં ધકેલાઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે. આ બંને વચ્ચે, આમ આદમી પાર્ટી ત્રીજા, મજબૂત અને વિશ્વસનીય વિકલ્પ તરીકે ઉભરી રહી છે, જે ફક્ત વચનો નહીં, પરંતુ કામની રાજનીતિ કરે છે. નર્મદા તરફથી સંદેશ સ્પષ્ટ છે કે, ગુજરાતમાં ચૂંટણીનો માહોલ મૂળભૂત રીતે બદલાઈ ગયો છે. આ હવે ફક્ત બે પક્ષો વચ્ચેનો મુકાબલો નથી; હવે એક નવી તાકત ઝડપથી ઉભરી રહી છે. અને જો આ ગતિ જળવાઈ રહેશે, તો આમ આદમી પાર્ટી આગામી સમયમાં ગુજરાતના રાજકારણમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવતી નજરે પડશે.
27.jpg)
