ડિજિટલ પેમેન્ટને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, સરકારે UPI પેમેન્ટ અને કાર્ડ પેમેન્ટ મફત રાખ્યા છે, પરંતુ આ ટૂંક સમયમાં ખુબ મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે. સરકાર ડિજિટલ પેમેન્ટમાં મોટા ફેરફારોની તૈયારી કરી રહી છે.
નાણા મંત્રાલય આજે સંસદમાં કરવેરા અને અન્ય કાયદા (સુધારા) બિલ રજૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ બિલ ચુકવણી અને સમાધાન પ્રણાલી અધિનિયમ, 2007માં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે. આ બિલ UPI અને ડિજિટલ પેમેન્ટમાં શુલ્ક (ચાર્જીસ) ઉમેરી શકે છે.
2020માં, નાણાં મંત્રાલયના આદેશને પગલે, વધુ લોકોને ઑનલાઇન વ્યવહારો અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા ડિજિટલ પેમેન્ટમાંથી MDR ફી દૂર કરવામાં આવી હતી. ત્યારથી, UPI, RuPay, ડેબિટ કાર્ડ અને ડિજિટલ પેમેન્ટ પર કોઈ શુલ્ક લેવામાં આવ્યા નથી. સરકાર હવે આ બિલ દ્વારા ચુકવણી અને સમાધાન પ્રણાલી અધિનિયમ, 2007ની કલમ 10Aમાં સુધારો કરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. જો આ બિલ પસાર થાય છે, તો વેપારીઓ અને બેંકો ડિજિટલ પેમેન્ટ પર MDR વસૂલ કરી શકશે. જો કે, સરકાર સમયાંતરે ચુકવણીઓની યાદી બહાર પાડશે, જે આ શુલ્કને આધીન નથી. બેંકો અને વેપારીઓ આ યાદીમાં ન હોય તેવા ચુકવણીઓ પર ગેટવે ચાર્જ વસૂલ કરી શકશે. સરકાર નક્કી કરશે કે કઈ ડિજિટલ ચુકવણીઓ આ ચાર્જમાંથી મુક્ત છે અને કઈ MDRને આધીન છે.
જો આ બિલ સંસદમાં પસાર થાય અને કાયદો બને, તો સૌથી મોટો ફેરફાર એ થશે કે, ચુકવણી કાયદામાં વારંવાર સુધારા કરવાની જરૂર રહેશે નહીં. સરકાર ફક્ત એક સૂચના બહાર પાડશે કે કઈ ચુકવણીઓ મફત હશે અને કઈ ચાર્જ કરવામાં આવશે. આ બિલ પસાર થયા પછી, ડિજિટલ ચુકવણી સંબંધિત નિયમો વધુ નરમ બનશે.
અહીં તમને બતાવી દઈએ કે, પ્રસ્તાવિત સુધારામાં સામાન્ય લોકો પર કોઈ ચાર્જનો ઉલ્લેખ નથી. જો બિલ પસાર થઈ જાય, તો MDR બોજ UPI દ્વારા ચુકવણી કરતા ગ્રાહકો પર નહીં, પરંતુ ચુકવણી મેળવતા વેપારીઓ પર વધશે. દેશમાં ડિજિટલ ચુકવણીઓ ઝડપથી વધી રહી છે. આવી સ્થિતિમાં, શૂન્ય MDR સાથે આ ઇકોસિસ્ટમ લાંબા સમય સુધી નાણાકીય રીતે ટકાઉ રહી શકશે નહીં. સતત વધતા ચુકવણી ભારને સંચાલિત કરવા માટે મોટા રોકાણની જરૂર પડશે. કંપનીઓ લાંબા સમય સુધી આ મફત ચુકવણી સિસ્ટમનો બોજ સહન કરી શકશે નહીં.
પેમેન્ટ એન્ડ સેટલમેન્ટ સિસ્ટમ્સ એક્ટ 2007માં સુધારાથી કયા ફેરફારો થશે: જો બિલ પસાર થઈ જશે, તો સરકારને MDR લાગુ કરવાની કાનૂની સત્તા મળશે. બિલ પસાર થયા પછી અને કાયદો બન્યા પછી પણ, UPI ચુકવણીઓ સામાન્ય લોકો માટે મફત રહેશે. આની અસર મોટા વ્યવસાયોને થઈ શકે છે. સરકાર કયા ડિજિટલ ચુકવણીઓનું વર્ગીકરણ કરવું જોઈએ તે નક્કી કરવા માટે એક સૂચના બહાર પાડશે. MDR ફીના અમલીકરણથી બેંકો, ફિનટેક કંપનીઓ અને ચુકવણી સેવા પ્રદાતાઓને રાહત મળશે, કારણ કે ડિજિટલ ચુકવણી ઇકોસિસ્ટમ જાળવી રાખવા માટે રોકાણની જરૂર પડે છે.
