હબીબાન ખાતૂન હવે ખૂબ જ હળવાશ અનુભવી રહી છે. 32 વર્ષમાં પહેલી વખત તેને શાંતિનો અનુભવ થયો છે.
હબીબન ખાતૂનના 56 વર્ષીય પુત્ર રહેમતુલ્લાહે મીડિયા સૂત્રને જણાવ્યું કે તેની માતા 103 વર્ષથી વધુ ઉંમરની છે અને તે બોલી કે સાંભળી નથી શકતી.
રહમતુલ્લાહે કહ્યું કે તેની માતા આ નિર્ણયથી ખૂબ જ ખુશ છે. હબીબનએ પોતાના ઘરેણાં વેચીને જમીન ખરીદી હતી. 32 વર્ષ પછી તેણે પોતાની જમીનનો કબજો પાછો મેળવ્યો છે.
103 વર્ષીય હબીબને એક કઠ્ઠા 4 ધુર (આશરે 1633 ચોરસ ફૂટ) જમીન માટે 32 વર્ષ સુધી લાંબી લડાઈ લડી.
મંગલાપુર બિહારના પૂર્વ ચંપારણ (મોતિહારી) જિલ્લાના કલ્યાણપુર બ્લોકમાં આવેલું એક ગામ છે. નઈમુલ્લાહ અંસારી અને તેની પત્ની હબીબન ખાતૂન આ ગામમાં રહેતા હતા.
નઈમુલ્લાહ અંસારી આસામમાં ફળો વેચતા હતા. આ દંપતિને 4 પુત્રો અને 1 પુત્રી છે.
6 માર્ચ, 1993ના રોજ, નઈમુલ્લાહ અંસારીએ મંગલાપુરના રહેવાસી અફાક અખ્તર નામના વ્યક્તિ પાસેથી 1 કઠ્ઠા 4 ધુર જમીન ખરીદી હતી.
બરાબર બે દિવસ પછી, 8 માર્ચ, 1993ના રોજ, નઈમુલ્લાહ અંસારીના પિતરાઈ ભાઈ લિયાકત હુસૈને પણ આ જ જમીન પોતાના નામે નોંધાવી હતી. અહીંથી જમીનનો વિવાદ શરૂ થયો હતો.
જ્યારે વિવાદ વધ્યો, ત્યારે નઈમુલ્લાહ અંસારીએ મોતીહારીમાં મુનસિફ કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો. મુનસિફ કોર્ટ સિવિલ બાબતો માટે સૌથી નીચલી કોર્ટ હોય છે.
હબીબનના પુત્ર, રહેમતુલ્લાહ, જણાવે છે, 'મુનસિફ કોર્ટે અમારા પક્ષમાં ચુકાદો આપ્યો. પછી કેસ જિલ્લા ન્યાયાધીશની કોર્ટમાં ગયો, ત્યાં પણ 2004માં અમારા પક્ષમાં નિર્ણય આપવામાં આવ્યો.'
નઈમુલ્લાહ અંસારીના પક્ષમાં નિર્ણય આવ્યા પછી, લિયાકત હુસૈને 2010માં પટના હાઈકોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરી હતી. ઓગસ્ટ 2014માં, ન્યાયાધીશ કિશોર કુમાર મંડલે લિયાકત હુસૈનની અપીલ ફગાવી દીધી હતી.
રહમતુલ્લાહ જણાવે છે કે, 'હાઈકોર્ટ દ્વારા લિયાકત હુસૈનની અપીલ ફગાવી દેવામાં આવ્યા પછી, અમે મુનસિફ સદર સમક્ષ ઇજરાય (એક્ઝિક્યુશન પિટીશન)ની અરજી દાખલ કરી હતી. પરંતુ પછી કોવિડ આવી ગયો, અને મુનસિફ સદર સતત બદલાતા રહ્યા. પરિણામે, નિર્ણય લાગુ કરવામાં આવ્યો ન હતો.'
મુનસિફ સદર જિલ્લા મુખ્યાલયમાં મુખ્ય સિવિલ જજ હોય છે. આ ન્યાયાધીશ મિલકત, જમીન અને અન્ય બાબતોને લગતા નાના કેસોની સુનાવણી કરે છે.
મુનસિફ સદર સમક્ષ ઇજરાય (એક્ઝિક્યુશન પિટીશન)ની અરજી એ પ્રક્રિયાનો ઉલ્લેખ કરે છે, જ્યાં તમે અગાઉના કોર્ટના નિર્ણયને લાગુ કરવાની વિનંતી કરો છો.
હાઈકોર્ટે 2014માં લિયાકત હુસૈનની અપીલ ફગાવી દીધી હતી, પરંતુ હબીબન ખાતૂનની તરફેણમાં નિર્ણય હાઈકોર્ટના આદેશના 12 વર્ષ પછી લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો.
પૂર્વ ચંપારણના સેશન્સ જજની કચેરીએ 4 જૂને એક પત્ર મોકલીને 12 જૂને કોર્ટના આદેશનો અમલ કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો.
ત્યાર પછી, 12 જૂને, વહીવટી દળોની હાજરીમાં હબીબન ખાતૂનની જમીન કબજામાંથી મુક્ત કરવામાં આવી હતી.
સ્થળ પર હાજર કલ્યાણપુરના સ્ટેશન હાઉસ ઓફિસર વિનીત કુમારે પત્રકારોને જણાવ્યું હતું કે, 'કોર્ટના આદેશનો અમલ કરવાની જવાબદારી અમારી હતી. કોર્ટના આદેશ મુજબ બધી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કર્યા પછી, જમીન યોગ્ય માલિકને સોંપવામાં આવી હતી.'
સુથાર લિયાકત હુસૈન, હબીબન ખાતૂનની જમીન પર રહેતા હતા. તેમણે જમીન પર એક ઝૂંપડું બનાવ્યું હતું, જેને વહીવટીતંત્રે તોડી પાડ્યું હતું.
સમગ્ર મામલા અંગે રહેમતુલ્લાહ કહે છે, 'હાઈકોર્ટના નિર્ણય પછી, લિયાકત હુસૈન ઘરે પાછો ફર્યો અને શાંતિથી બેસી રહ્યો. અમે કોર્ટમાં કેસ ચલાવવાનું ચાલુ રાખ્યું. મારી માતા 97 વર્ષની ઉંમરે પણ મુનસિફ કોર્ટમાં જતી રહી. પરંતુ મુનસિફ સદર સતત ટ્રાન્સફર થતી રહી, અને અમારા કેસની સુનાવણી થઈ શકી નહીં. પરિણામે, ઇઝરાયની અપીલ એમ જ પડી રહી.'
રહમતુલ્લાહ નઈમુલ્લાહ અંસારી અને હબીબન ખાતૂનનો સૌથી નાનો પુત્ર છે.
પરિવાર પાસે ખેતીલાયક જમીન નથી. રહેમતુલ્લાહના બે ભાઈઓ મજૂરી કરે છે. રહેમતુલ્લાહ કલ્યાણપુર પોસ્ટ ઓફિસમાં પોસ્ટમાસ્ટર છે, અને એક ભાઈ સેનામાંથી નિવૃત્ત છે.
રહમતુલ્લાહ કહે છે, 'માતા ખુશ તો છે, પરંતુ જો પિતા જીવિત હોત તો તેમની ખુશી વધુ હોત. તેમનું લગભગ 10 વર્ષ પહેલાં અવસાન થયું. માતા અને પિતાએ ખૂબ જ મુશ્કેલીથી આ જમીન ખરીદી હતી.'
પટણાથી પ્રકાશિત થતા આર્થિક બાબતો પરના એક મેગેઝિનના સંપાદક કહે છે, 'આ આપણી કાનૂની પ્રક્રિયા કેટલી જટિલ છે અને સામાન્ય માણસ તેમાં કેવી રીતે ફસાઈ જાય છે તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ કિસ્સામાં, ન્યાય મળ્યો હોવા છતાં પણ ન્યાય ન મળ્યા બરાબર હતો.'
