ફિટનેસ સર્ટિફિકેટની મુદત પૂરી થઇ ગઇ હોય તો પણ વીમો મળવાપાત્ર છે: કોર્ટ

શ્રી ચલથાણ ખાંડ ઉદ્યોગ સહકારી મંડળી લીમીટેડ (ફરિયાદી)એ એડવોકેટ શ્રેયસ દેસાઈ મારફત એક વીમા કંપની વિરુદ્ધ દાખલ કરાવેલ ફરિયાદની વિગત એવી હતી કે, ફરિયાદીએ "ન્યુ હોલેન્ડ" કંપનીનું Sugarcane Harvester (હાર્વેસ્ટર) તરીકે ઓળખાતું (મશીન વાહન) તા. 27/05/2012 ના અરસામાં મશીનનો વીમો રૂ. 79.35 લાખનો સામાવાળા વીમો કંપનીથી લેવામાં આવેલો હતો. 

વીમો અમલમાં હતો તે દરમ્યાન  હાર્વેસ્ટર માંથી અચાનક ધુમાડો નીકળેલો અને આગ લાગેલી. જેમાં મશીન લગભગ સંપૂર્ણત: નુકસાન પામેલું હાર્વેસ્ટરને થયેલ નુકસાન અંગે વીમા કંપનીને એ જ દિવસે એટલે જાણ ફરિયાદી તરફથી કરવામાં આવેલ હાર્વેસ્ટરના ઓથોરાઈઝડ ડિલર ને પણ થયેલ નુકસાન અંગે જાણ કરવામાં આવેલ. અને ડીલરના ટેકનીશિયનોએ સ્થળ પર આવીને નુકસાન અંગે તપાસ/ચકાસણી કરેલ અને ત્યારબાદ ફરિયાદીને હાર્વેસ્ટરને રીપેર કરવાનો કુલ ખર્ચ રૂ. 1,23,88,889.74/-નો આપેલો.

હાર્વેસ્ટરની કુલ કિંમત કરતા રીપેરીંગનો ખર્ચ વધી જતો હતો. જેથી નુકસાન અંગે કલેઈમ સામાવાળા વીમા કંપની Total Lossના ધોરણે સેટલ કરી IDVની રકમ એટલે કે, રૂ.79,34,490/- કલેઈમ પેટે ફરિયાદીને ચૂકવવા સામાવાળા વીમા કંપની બંધાયેલા હતા.

વીમા કંપની દ્વારા ફાયનલ સર્વે કરવામાં આવેલ પરંતુ, ત્યારબાદ, પણ 8 કે 10 મહિના પછી સામાવાળા વીમા કંપની ફરિયાદીનો કલેઈમ સેટલ કરેલો નહીં. કોઈ પણ જાતના વ્યાજબી કારણ વિના સામાવાળા વીમા કંપનીએ એક ઈન્વેસ્ટીગેટરની નિમણૂંક કરીને તેમની પાસે પણ ઈન્વેસ્ટીગેશન પણ કરાવેલું. ત્યારબાદ પણ સામાવાળા વીમા કંપનીએ ફરિયાદીનો કલેઈમ લાંબા સમય સુધી સેટલ ન કરાયેલો

ફરિયાદી તરફથી ઉપરોક્ત વારંવારની રજુઆતો અને ખાસ કરીને સામાવાળા વીમા કંપનીના ચેરમેન/મેનેજીંગ ડિરેક્ટરને કરાયેલ રજુઆત/ફરિયાદથી સામાવાળા કંપનીના જવાબદાર અધિકારીઓ ફરિયાદી પ્રત્યે પ્રેજ્યુડાઈઝડ અને નારાજ થઈ ગયેલા ત્યારબાદ, સામાવાળાએ ફરિયાદવાળા અકસ્માતથી નુકસાનના બનાવ બન્યાના લગભગ 23 મહિના પછી ફરિયાદીને તા. 07/12/2016 ના રોજનો પત્ર પાઠવી ફરિયાદીનો કલેઈમ નામંજૂર કરવાની જાણ કરવામાં આવેલ. મશીનમાં આગ લાગવાનાં દિવસ પહેલાં RTOનું Certificate of Periodical Inspection [C.P.I] ની મુદત પૂરી થઈ ગઈ હતી એવું જણાવીને એટલે કે હાર્વેસ્ટરને થયેલ નુકસાનની તારીખે હાર્વેસ્ટરનું CPI ન હોવાનું કારણ દર્શાવી ફરિયાદીનો કલેઇમ નામંજૂર કરાયેલો. જેથી ફરિયાદીએ ગુજરાત સ્ટેટ કમિશન સમક્ષ ફરિયાદ દાખલ કરાવી હતી.

ફરિયાદી તરફથી ફરિયાદમાં તેમજ રિ-જોઈન્ડરમાં એડવોકેટ શ્રેયસ દેસાઈ/પ્રાચી અર્પિત દેસાઈ/ઈશાન શ્રેયસ દેસાઈ દ્વારા રજૂઆત થઈ હતી કે, પરંતુ, વાસ્તવમાં ફરિયાદીની માહિતી અને સમજ મુજબ ફરિયાદીનું Sugarcane Harvester (હાર્વેસ્ટર) કૃષિ વિષયક (Agriculture) ના હેતુ માટેનું Special purpose vehicle હોવાથી કાનૂની જોગવાઈઓ મુજબ  CPI સંબંધિત જોગવાઈઓમાંથી Exemption યાની મુક્તિ આપેલ છે. અને, CPI ફરજીયાત નથી. પરંતુ,  Sugarcane Harvester (હાર્વેસ્ટર) ખરીદ્યા પછી પ્રથમવાર આર.ટી.ઓ.માં રજીસ્ટ્રેશન કરાવતી વખતે, ટેકનીકલ વાંધો ન આવે તે માટે Sugarcane Harvester (હાર્વેસ્ટર) નું CPI કરાવવામાં આવેલ હતું. અને ત્યારબાદ અકસ્માત વાળી ઘટના બન્યા પછી સર્વેયરે સર્વે કરતી વખતે CPI રીન્યુ ન કરાવ્યું હોય તો તે કરાવી લેવા જણાવેલું. 

વળી, જો કોઈ સંજોગોમાં CPI જરૂરી હોવાનું અર્થઘટન કરવામાં આવે તો તેવા સંજોગોમાં પણ સામાવાળા નોન-સ્ટાન્ડર્ડ બેઝીસ પર ફરિયાદીનો કલેઈમ સેટલ કરવા જવાબદાર હતા અને છે. પરંતુ, ફરિયાદી તરફની વારંવાર વિનંતી પછી પણ સામાવાળા એ ફરિયાદીનો કલેઈમ ચૂકવેલો નહીં. જે સામાવાળાના પક્ષે ગંભીર બેદરકારી, અનફેર ટ્રેડ પ્રેક્ટિસ તથા સેવામાં ક્ષતિ દર્શાવે છે.

રાજ્ય ગ્રાહક કમિશનના ઇન્ચાર્જ પ્રમુખ  આઈ. ડી. પટેલ અને સભ્ય ડો. જે. જી. મેકવાનની બેન્ચે આપેલ હુકમમાં જણાવ્યું હતું કે, શુગરકેન હાર્વેસ્ટર એ ખેતીકામ માટેનું એક 'સ્પેશિયલ પર્પઝ વ્હીકલ' (Special Purpose Vehicle) છે, જે મુખ્યત્વે ખેતરોમાં વપરાય છે અને તે ટ્રાન્સપોર્ટ વાહન નથી. આગ લાગવાનું મૂળ કારણ શોર્ટ સર્કિટ છે. સી.પી.આઈ. ન હોવું એ પોલિસીની શરતોનો કોઈ ગંભીર કે મૂળભૂત ભંગ (Fundamental Breach) ગણી શકાય નહીં.

જો સી.પી.આઈ. ના હોય તોપણ સુપ્રિમ કોર્ટ અને નેશનલ કમિશનના પ્રસ્થાપિત સિદ્ધાંતો મુજબ કલેઇમ 'નોન-સ્ટાન્ડર્ડ' (Non-Standard Basis) ધોરણે એટલે કે IDV ના 75% રકમ ચૂકવીને સેટલ કરવો વીમા કંપની માટે કાયદાકીય રીતે બંધનકર્તા છે એમ જણાવી વાહનની IDV રકમના 75% લેખે રૂ. 59,51,617/- નો કલેઈમ ફરિયાદ દાખલ કર્યા તારીખથી રકમ વસૂલ થાય ત્યાં સુધી 8% ના વાર્ષિક વ્યાજ સાથે ચૂકવવા તથા માનસિક ત્રાસ પેટે રૂ. 25,000/- અને કાનૂની કાર્યવાહીના ખર્ચ પેટે રૂ. 10,000/- અલગથી ચૂકવવાનો વીમા કંપનીને આદેશ આપતો હુકમ કર્યો છે.