દેશમાં નેશનલ હાઇવે પર ટોલિંગ સિસ્ટમને સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવાના હેતુથી, ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ સત્તામંડળ (NHAI) એક મોટો નિર્ણય લેવા જઈ રહ્યું છે. 1 એપ્રિલ, 2026 થી રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પરના ટોલ પ્લાઝા પર રોકડ (Cash) દ્વારા થતી ચુકવણી સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનું વિચારાઈ રહ્યું છે.
આ નવી વ્યવસ્થા લાગુ થયા બાદ, તમામ ટોલ ચુકવણી માત્ર FASTag અથવા UPI (યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ) જેવા ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા જ સ્વીકારવામાં આવશે. આ પ્રસ્તાવનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઇલેક્ટ્રોનિક ટોલ કલેક્શનના લાભોને વધુ મજબૂત બનાવવાનો અને ટોલ પ્લાઝાની કામગીરીમાં પારદર્શિતા લાવવાનો છે.
ડિજિટલ ફેરફારના ફાયદા:
FASTag અને UPI ની વર્તમાન સ્થિતિ
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં FASTag નો વ્યાપ 98% થી વધુ થઈ ગયો છે, જેનાથી ટોલ વસૂલાતની વ્યવસ્થામાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. હાલમાં મોટાભાગના વ્યવહારો RFID આધારિત FASTag દ્વારા થઈ રહ્યા છે, જે સંપર્ક રહિત મુસાફરીને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ ઉપરાંત, તાજેતરમાં UPI પેમેન્ટની સુવિધા પણ શરૂ કરવામાં આવી છે જેથી મુસાફરોને વધુ એક અનુકૂળ વિકલ્પ મળી રહે.
દંડના નિયમો શું છે?
વર્તમાન નિયમો મુજબ, જો કોઈ વાહન માન્ય FASTag વિના ટોલ પ્લાઝામાં પ્રવેશે છે અને રોકડ ચુકવણી કરે છે, તો તેની પાસેથી બમણો ચાર્જ વસૂલવામાં આવે છે. જ્યારે UPI દ્વારા ચુકવણી કરવા પર નિર્ધારિત શુલ્કના 1.25 ગણા નાણાં ચૂકવવા પડે છે. આ નિયમોનો હેતુ લોકોને રોકડ વ્યવહારથી દૂર કરી ડિજિટલ પેમેન્ટ તરફ વાળવાનો છે.
રોકડ વ્યવહારથી થતી સમસ્યાઓ
ટોલ પ્લાઝા પર કરવામાં આવેલા આકલન મુજબ, રોકડ ચુકવણીને કારણે ઘણીવાર ભીડ વધે છે અને પીક અવર્સમાં વાહનોની લાંબી કતારો લાગે છે. આ ઉપરાંત, છુટા પૈસા જેવી બાબતોને લઈને વારંવાર વિવાદો પણ થાય છે.
સંપૂર્ણ ડિજિટલ વ્યવસ્થા લાગુ થવાથી દેશભરના 1,150 થી વધુ ટોલ પ્લાઝા પર ટ્રાફિક મેનેજમેન્ટ વધુ સારું બનશે અને હાઇવે પર મુસાફરી કરનારા લોકોનો અનુભવ સુધરશે.
